# حرن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B1%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حرن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حرن

باب الحاء والراء والنون معهما
ح ر ن، ح ن ر، ر ن ح مستعملات
حرن:
حَرَنَتِ الدّابَّة، وحَرُنَتْ لغة، فهي تَحْرُن حِراناً، وهي حَرُونٌ.
وفي الحديث: "ما خَلَأَت ولا حَرَنَت ولكن حَبَسَها حابِسُ الفيل".
ويقال: فَرَسٌ حَرونٌ من خَيْلٍ حُرُنٍ. والحَرون: اسم فَرَسٍ كان لباهلة إليه تُنسَب الخيل الحَرونيّة.
رنح:
رُنِّحَ فلانٌ تَرنيحاً إذا اعتَراه وَهْنٌ في عِظامه وضَعْفٌ في جَسَده عند ضَرْبٍ أو فَزَع يَغشاه كالمَيْد، قال:
تَميدُ إذا استَعْبَرْتَ مَيْدَ المُرَنَّح
والمُرَنَّحُ: ضرَبْ من العُودِ من أجوده يُسْتَجْمر به.
حنر:
الحِنَّوْرةُ: دُوَيْبَّة دَميمة يُشَبَّهُ بها الإنسانُ فيقال: يا حِنَّوْرَة.
وفي الحديث: لو صَلَّيْتُم حتى تكونوا كالأوتاد أو صُمْتم حتى تكونوا كالحَنائر ما نَفَعَكُم إلاّ بنيَّةٍ صادقة ووَرَعٍ صادِق.
والحنَيرة: العَقْدُ المضروب وليس بذاك العَريض، تقول: حَنَرْتُ حَنيرةً إذا بَنَيْتَها.
والحَنيرةُ: مِنْدَفة النِّساء للقُطن.
نحر:
إذا تَشاحَّ القَوم على أمر قيل: انتَحَروا وتَناحَروا من شِدَّة حِرصِهم.
وهذه الدارُ تَنْحَر تلك الدار إذا استَقْبَلَتْها.
وإذا انتَصَبَ الانسانُ في صلاته فنَهَدَ قيلَ: قد نَحَرَ.
واختلفوا في تفسير قوله تعالى: "فصَلِّ لرَبِّكَ وانحَرْ"، قال بعضهم: انحَرْ البُدْنَ، ويقال: هو وضع اليمين على الشِّمال في الصلاة.
ويوم النَّحْر: يَوم الأضْحَى. والنَّحْر: ذَبْحُكَ البعيرَ بطَعْنةٍ في النَّحْر، حيثُ يبدو الحُلْقُوم من أعلى الصَّدْر، ونَحَرْتُه أنحَرْه نَحْراً.

### Türkçe

**باب الحاء والراء والنون معهما**
**ح ر ن**، **ح ن ر**، **ر ن ح** kullanımdadır.

**حرن**:
**حَرَنَتِ الدّابَّة**, ve dil olarak **حَرُنَتْ**; artık o **تَحْرُن** **حِراناً** (inat/huysuzluk ederek) ve o **حَرُونٌ**dur.
Hadiste: “Ne **خَلَأَت** ne de **حَرَنَت**; fakat onu filin tutucusu tuttu.”
Ve denilir: **فَرَسٌ حَرونٌ**; **خَيْلٍ حُرُنٍ**den. Ve **الحَرون**: Bahile’ye ait bir atın adıdır; ona nispetle **الخيل الحَرونيّة** nispet edilir.

**رنح**:
**رُنِّحَ** falan kimse **تَرنيحاً**; kemiklerinde bir gevşeklik ve bedeninde bir zayıflık ona arız olduğunda, bir darbe veya onu kaplayan bir korku sırasında, **المَيْد** gibi (sallanma), dedi ki:
تَميدُ إذا استَعْبَرْتَ مَيْدَ المُرَنَّح
Ve **المُرَنَّحُ**: odunun bir türüdür; en iyilerindendir; onunla tütsülenilir.

**حنر**:
**الحِنَّوْرةُ**: çirkin bir küçük canlıdır; insan ona benzetilir de denilir: “Ey **حِنَّوْرَة**.”
Hadiste: “Siz kazıklar gibi oluncaya kadar namaz kılsanız yahut **الحَنائر** gibi oluncaya kadar oruç tutsanız, size ancak doğru bir niyet ve doğru bir vera‘ (sakınma) ile fayda verir.”
Ve **الحنَيرة**: vurulmuş düğümdür; o pek geniş olan değildir; dersin ki: “Onu yaptığında **حَنَرْتُ حَنيرةً**.”
Ve **الحَنيرةُ**: kadınların pamuk için kullandığı yayma/atım aletidir.

**نحر**:
Kavim bir iş üzerinde çekiştiğinde denilir: şiddetli hırslarından dolayı **انتَحَروا** ve **تَناحَروا**.
Ve bu ev, onu karşıladığında, şu evi **تَنْحَر**.
Ve insan namazında dikilip de doğrulduğunda denilir: “Gerçekten **نَحَرَ**.”
Ve “**فصَلِّ لرَبِّكَ وانحَرْ**” sözü yüce Allah’ın tefsirinde ihtilaf ettiler; bazısı dedi: **انحَرْ البُدْنَ**; ve denilir: o, namazda sağın solu üzerine konulmasıdır.
Ve **يوم النَّحْر**: **يَوم الأضْحَى**dır. Ve **النَّحْر**: deveyi **النَّحْر**da bir saplama ile boğazlamandır; göğsün üst tarafından **الحُلْقُوم** göründüğü yerde; ve “Onu boğazladım” **نَحَرْتُه**; “onu boğazlarım” **أنحَرْه**; **نَحْراً**.
