# حزرق (ح-ز-ر-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D8%B1%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B2%D8%B1%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ز - ر - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D8%B1%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

حزرق:
حَزْرَقَ الرّجل، أي: انضمّ وخضع، وفي لغة: حُرْزِقَ، أي: فُعِل به ذلك. قال الأعشى:
فذاك وما نَجَّى من المَوْتِ ربّـه		بساباطَ حتّى مات وهو مُحَرْزَقُ

##### Türkçe

حزرق:
Adam **حَزْرَقَ** etti; yani: toplandı ve boyun eğdi. Bir dilde: **حُرْزِقَ**; yani: ona bu yapıldı. **الأعشى** dedi ki:
İşte o; ve onu ölümden Rabb’i kurtarmadı		**بساباطَ** ile, ta ki öldü; hâlbuki o **مُحَرْزَقُ** idi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D8%B1%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

حَزْرَقَ الرجلُ: انضمَّ وخضَع، وفي لغة: حُزْرِقَ الرَّجل فُعِلَ به إذا انضمَّ وخضَع. والمُحَزْرَقُ: السَّريعُ الغضَبِ، وأصله بالنَّبَطِية هُزْرُوقَى. والحَزْرَقةُ: الضيِّقُ. وحَزْرَقَ الرجلَ وحرْزَقَه: حبَسه وضيَّق عليه، وفي التهذيب: حبسه في السجن؛ قال الأَعشى: فَذاكَ وما أنْجَى من الموْت رَبَّه،
بِساباطَ، حتى ماتَ وهو مُحَزْرَقُ
ومُحَرْزَقُ؛ يقول: حبَس كِسْرى النُّعمانَ بن المُنذِر بساباطِ المدائن حتى ماتَ وهو مُضَيَّقٌ عليه؛ وروى ابن جني عن التَّوَّزِيّ قال قلت لأَبي زيد الأَنصاري: أنتم تنشدون قول الأَعشى:
حتى مات وهو محزرق
وأبو عمرو الشيباني ينشده محرزق، بتقديم الراء على الزاي، فقال: إنها نَبَطِيَّة وأُم أبي عمرو نبطية فهو أعلم بها منّا. المؤرج: النبَطُ تسمي المحبوس المُهَزْرَقَ، بالهاء، قال: والحبس يقال له الهُزْرُوقَى؛ وأنشد شمر:
أرِيني فَتًى ذَا لوْثةٍ، وهو حازِمٌ،
ذَرِيني، فإنِّي لا أخاف المُحَزْرَقا
الأَزهري: رأيت في نسخة مسموعة قال قول امرئ القيس: ولست بِحِزْراقةٍ، الزاي قبل الراء، أي بضيِّق القلب جَبان، قال: ورواه شمر: ولست بخزراقة، بالخاء معجمة، قال: وهو الأَحمق.

##### Türkçe

**حَزْرَقَ** adam: toplandı ve boyun eğdi; bir dilde: **حُزْرِقَ** adam, toplandığı ve boyun eğdiği zaman ona yapılmış (edilgen) olarak (kullanılır).

Ve **المُحَزْرَقُ**: çabuk öfkelenen; aslı Nabatîcede **هُزْرُوقَى**’dır.

Ve **الحَزْرَقةُ**: darlık.

Ve **حَزْرَقَ** adamı ve **حرْزَقَه**: onu hapsetti ve ona daralttı; ve *Tehzîb*’de: onu zindanda hapsetti; el-A‘şâ dedi ki:

فَذاكَ وما أنْجَى من الموْت رَبَّه،
بِساباطَ، حتى ماتَ وهو مُحَزْرَقُ

Ve **مُحَرْزَقُ**; der ki: Kisrâ, Nu‘mân b. el-Münzir’i Medâin’in Sâbât’ında hapsetti, ta ki öldü; ve o, kendisine daraltılmış idi; İbn Cinnî, et-Tevvazî’den rivayet etti; dedi ki: Ebû Zeyd el-Ensârî’ye dedim: Siz el-A‘şâ’nın şu sözünü inşâd ediyorsunuz:

حتى مات وهو محزرق

Hâlbuki Ebû ‘Amr eş-Şeybânî onu **محرزق** diye, **الراء**’yı **الزاي**’ın önüne geçirerek inşâd ediyor; bunun üzerine dedi ki: O Nabatîcedir; Ebû ‘Amr’ın annesi Nabatîcedir; o, onu bizden daha iyi bilir.

el-Muerric: Nabatîler, hapsedilene **المُهَزْرَقَ** derler, **الهاء** ile; dedi ki: ve hapse **الهُزْرُوقَى** denir; ve Şemmer inşâd etti:

أرِيني فَتًى ذَا لوْثةٍ، وهو حازِمٌ،
ذَرِيني، فإنِّي لا أخاف المُحَزْرَقا

el-Ezherî: işitilmiş bir nüshada gördüm; İmru’ul-Kays’ın şu sözü dedi: **ولست بِحِزْراقةٍ**; **الزاي** **الراء**’dan önce; yani kalbi dar, korkak (değilim); dedi ki: ve Şemmer onu **ولست بخزراقة** diye, noktalı **الخاء** ile rivayet etti; dedi ki: ve o, ahmaktır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D8%B1%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الحزرقة بتقديم الزاي على الراء: التضييق والحبس عن أبي زيد، كما في الصحاح كالحرزقة بتقديم الراء على الزاي، وهو قول أبي عمرو الشيباني، كما أشار إليه الجوهري، وبهما روى قول الأعشى:
  بساباط حتى مات وهو محزرق ومحرزق وقد مر الاختلاف آنفا.
 ومما يستدرك عليه: حزرق الرجل: إذا نظر نظرا قبيحا، عن ابن عباد. وحزرق الرجل: انضم واجتمع وكذلك حزرق، مبنيا للمفعول، وذلك إذا خضع. والمحزرق: السريع الغضب، وأصله بالنبطية هزروقي. والحزرقة: الضيق، وقال المؤرج: النبط تسمى المحبوس المهزوق بالهاء قال: والحبس يقال له الهزروقي، وأنشد شمر:
  أريني فتى ذا لوثة وهو حـازم                      ذريني فإني لا أخاف المحزرقا وقال الأزهري: رأيت في نسخة مسموعة قال امرؤ القيس: ولست بحزراقة الزاي قبل الراء، أي: بضيق القلب جبان، قال: ورواه شمر: بخزراقة بالخاء معجمة، وقال: هو الأحمق.

##### Türkçe

**الحزرقة** ( **الزاي**’i **الراء**’dan önce getirmekle): Ebû Zeyd’den: daraltma ve hapsetme; **الصحاح**’ta olduğu gibi, **الحرزقة** ( **الراء**’yı **الزاي**’dan önce getirmekle) gibidir; bu, Ebû Amr eş-Şeybânî’nin sözüdür; el-Cevherî’nin işaret ettiği üzere. Ve ikisiyle de A‘şâ’nın sözü rivayet edilmiştir:
  Bir sâbât ile, ta ki öldü; hâlbuki o **محزرق** ve **محرزق** idi; ihtilaf az önce geçti.

Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: **حزرق الرجل**: İbn Abbâd’dan: çirkin bir bakışla baktığı zaman. Ve **حزرق الرجل**: birleşti ve toplandı; yine bunun gibi **حزرق** (mef‘ûl için bina edilmiş olarak); bu da, boyun eğdiği zaman olur. Ve **المحزرق**: çabuk öfkelenen; aslı Nabatîce **هزروقي**’dir. Ve **الحزرقة**: darlık. Ve el-Muerric dedi: Nabatlar, hapsedilene **المهزوق** ( **الهاء** ile) adını verirler; dedi ki: hapse **الهزروقي** denir. Ve Şemmer inşâd etti:
  Bana, içinde bir bozukluk olan, fakat azimli bir delikanlıyı göster;                      Beni bırak; çünkü ben **المحزرق**’dan korkmam.

Ve el-Ezherî dedi: İşitilmiş bir nüshada İmru’ul-Kays dedi (diye) gördüm: Ve ben **حزراقة** değilim; **الزاي** **الراء**’dan önce; yani: kalbi dar, korkak (değilim). Dedi ki: Şemmer onu **خزراقة** diye rivayet etti; **الخاء** mu‘ceme ile. Ve dedi ki: o, ahmaktır.
