# حزرق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D8%B1%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B2%D8%B1%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حزرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D8%B1%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حزرق

حَزْرَقَ الرجلُ: انضمَّ وخضَع، وفي لغة: حُزْرِقَ الرَّجل فُعِلَ به إذا انضمَّ وخضَع. والمُحَزْرَقُ: السَّريعُ الغضَبِ، وأصله بالنَّبَطِية هُزْرُوقَى. والحَزْرَقةُ: الضيِّقُ. وحَزْرَقَ الرجلَ وحرْزَقَه: حبَسه وضيَّق عليه، وفي التهذيب: حبسه في السجن؛ قال الأَعشى: فَذاكَ وما أنْجَى من الموْت رَبَّه،
بِساباطَ، حتى ماتَ وهو مُحَزْرَقُ
ومُحَرْزَقُ؛ يقول: حبَس كِسْرى النُّعمانَ بن المُنذِر بساباطِ المدائن حتى ماتَ وهو مُضَيَّقٌ عليه؛ وروى ابن جني عن التَّوَّزِيّ قال قلت لأَبي زيد الأَنصاري: أنتم تنشدون قول الأَعشى:
حتى مات وهو محزرق
وأبو عمرو الشيباني ينشده محرزق، بتقديم الراء على الزاي، فقال: إنها نَبَطِيَّة وأُم أبي عمرو نبطية فهو أعلم بها منّا. المؤرج: النبَطُ تسمي المحبوس المُهَزْرَقَ، بالهاء، قال: والحبس يقال له الهُزْرُوقَى؛ وأنشد شمر:
أرِيني فَتًى ذَا لوْثةٍ، وهو حازِمٌ،
ذَرِيني، فإنِّي لا أخاف المُحَزْرَقا
الأَزهري: رأيت في نسخة مسموعة قال قول امرئ القيس: ولست بِحِزْراقةٍ، الزاي قبل الراء، أي بضيِّق القلب جَبان، قال: ورواه شمر: ولست بخزراقة، بالخاء معجمة، قال: وهو الأَحمق.

### Türkçe

**حَزْرَقَ** adam: toplandı ve boyun eğdi; bir dilde: **حُزْرِقَ** adam, toplandığı ve boyun eğdiği zaman ona yapılmış (edilgen) olarak (kullanılır).

Ve **المُحَزْرَقُ**: çabuk öfkelenen; aslı Nabatîcede **هُزْرُوقَى**’dır.

Ve **الحَزْرَقةُ**: darlık.

Ve **حَزْرَقَ** adamı ve **حرْزَقَه**: onu hapsetti ve ona daralttı; ve *Tehzîb*’de: onu zindanda hapsetti; el-A‘şâ dedi ki:

فَذاكَ وما أنْجَى من الموْت رَبَّه،
بِساباطَ، حتى ماتَ وهو مُحَزْرَقُ

Ve **مُحَرْزَقُ**; der ki: Kisrâ, Nu‘mân b. el-Münzir’i Medâin’in Sâbât’ında hapsetti, ta ki öldü; ve o, kendisine daraltılmış idi; İbn Cinnî, et-Tevvazî’den rivayet etti; dedi ki: Ebû Zeyd el-Ensârî’ye dedim: Siz el-A‘şâ’nın şu sözünü inşâd ediyorsunuz:

حتى مات وهو محزرق

Hâlbuki Ebû ‘Amr eş-Şeybânî onu **محرزق** diye, **الراء**’yı **الزاي**’ın önüne geçirerek inşâd ediyor; bunun üzerine dedi ki: O Nabatîcedir; Ebû ‘Amr’ın annesi Nabatîcedir; o, onu bizden daha iyi bilir.

el-Muerric: Nabatîler, hapsedilene **المُهَزْرَقَ** derler, **الهاء** ile; dedi ki: ve hapse **الهُزْرُوقَى** denir; ve Şemmer inşâd etti:

أرِيني فَتًى ذَا لوْثةٍ، وهو حازِمٌ،
ذَرِيني، فإنِّي لا أخاف المُحَزْرَقا

el-Ezherî: işitilmiş bir nüshada gördüm; İmru’ul-Kays’ın şu sözü dedi: **ولست بِحِزْراقةٍ**; **الزاي** **الراء**’dan önce; yani kalbi dar, korkak (değilim); dedi ki: ve Şemmer onu **ولست بخزراقة** diye, noktalı **الخاء** ile rivayet etti; dedi ki: ve o, ahmaktır.
