# حزن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B2%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حزن

حَزِنَ
1 حَزِنَ حاز حزن حزنن , (S, Msb, K,) aor. حَزَنَ , (Msb, K,) inf. n. حَزَنٌ; (Msb, TA;) and ↓ احتزن, and ↓ تحزّن, (S, K,) and ↓ تحازن; (K;) He was, or became, affected with حُزْن [q. v.; i. e. he grieved, mourned, or lamented; or was sorrowful, sad, or unhappy; &c.; عَلَيْهِ and لَهُ for him or it]. (S, Msb, K.) لَا تَحْزَنْ and لَا تَحْزَنُوا, in the Kur [ix. 40, &c., and iii. 133], do not denote a prohibition of getting حُزْن; for حُزْن does not come by the will of man: the real meaning is Do not thou, and ye, that which engenders حُزْن; do not thou, and ye, acquire حُزْن. (Er-Rلghib. [But this requires consideration; or, rather, is not in every case admissible.]) -A2- حَزَنَهُ, (S, Msb, K,) aor. حَزُنَ , (Msb, TA,) inf. n. حُزْنٌ; (K;) and ↓ احزنهُ; He, (another person, S,) or it, (an affair, or an event, or a case, Msb, K,) caused him to be affected with حُزْن [which see below; i. e. grieved him; or caused him to mourn or lament, or to be sorrowful or sad or unhappy; &c.]: (S, Msb, K:) accord. to Yz, (S,) the former is of the dial. of Kureysh; and the latter, of the dial. of Temeem: (S, Msb:) and so say Th and Az: (Msb, TA:) but the former is said to be the more approved: (TA:) or, accord. to AZ, the aor. of the former is used, but not the pret.; (Msb, TA;) and when the act is ascribed to God, the latter verb is used: Z, also, says that what is well known in usage is the employing the pret. of the latter and the aor. of the former: (TA:) or احزنهُ signifies he made him حَزِين [q. v.]; and حَزَنَهُ, [in some copies of the K ↓ حزّنهُ,] he made حُزْن to be in him: (Sb, K:) or حَزَنَهُ, it caused him to fall into حُزْن. (TA.) -A3- حَزُنَتِ الأَرْضُ, (TA,) inf. n. حُزُونَةٌ; (S, TA;) and ↓ استحزنت; (TA;) The ground was, or became, rough, (TA,) or rugged and hard. (S.) ― -b2- One says also of a beast that is not easy to ride upon, يَحْزُنُ المَشْىَ (tropical:) [He is rough in pace]: and فِيهِ حُزُونَةٌ (tropical:) [In him is roughness in pace]. (TA.)

يَقْرَأُ بِالتَّحْزِينِ
2 يَقْرَأُ بِالتَّحْزِينِ ذ He reads, or recites, with a slender [and plaintive] voice. (S, K.) ― -b2- See also 1.

احزنهُ
4 احزنهُ احزنه احزنة أحزن أحزنه أحزننه حزن : see 1. -A2- احزن بنَا المَنْزلُ The place of alighting, or abode, was, or became, rough, or rugged and hard, with us: or made us to be on rugged ground. (TA.) ― -b2- And احزن He was, or became, in a tract such as is termed حَزْن [i. e. rugged, or rugged and hard: opposed to أَسْهَلَ]. (K.) [And hence,] احزنوا (assumed tropical:) They used roughness with men: opposed to اسهلوا. (TA in art. سهل.)

5 تَحَزَّنَ see 1. ― -b2- تحزّن عَلَيْه He expressed pain, grief, or sorrow, or he lamented, or moaned, for, or on account of, him, or it; syn. تَوَجَّعَ. (K.)

6 تَحَاْزَنَ see 1.

8 اـِحْتَزَنَ see 1.

10 اـِسْتَحْزَنَ see 1.

حَزْنٌ
حَزْنٌ حاز حزن حزنن Rugged (S, Msb, K) and hard (S) ground: (S, Msb, K:) or rugged high ground: (TA: [see also حَزْمٌ:]) good land, though hard, is not thus termed: (ISh:) pl. حُزُونٌ: (Msb, TA:) and ↓ حَزْنَةٌ signifies the same as حَزْنٌ: (K:) so too, as some say, does ↓ حُزُونٌ, with two dammehs; or, as others say, this is a pl. of حَزْنٌ: and you say also ↓ أَرْضٌ حَزْنِيَّةٌ [meaning the same as حَزْنٌ, or land of a rugged, or rugged and hard, or rugged and high, kind]. (TA.)

حُزْنٌ
حُزْنٌ حاز حزن حزنن and ↓ حَزَنٌ, (Lth, S, K,) the former said by AA to be used when the nom. or gen. case is employed, and the latter when the accus. is employed; (TA;) or the former is a simple subst., and the latter an inf. n.; (Msb;) Grief, mourning, lamentation, sorrow, sadness, or unhappiness; contr. of سُرُورٌ: (S, TA:) or i. q. هَمٌّ: (K:) or [هَمٌّ, accord. to common usage, is for some evil that is expected to happen; whereas] حُزْنٌ is grief arising on account of an unpleasant event that has happened, or on account of an object of love that has passed away; and is the contr. of فَرَحٌ: (El-Munلwee, TA:) or a roughness in the spirit, occasioned by grief: (Er-Rلghib, TA:) pl. أَحْزَانٌ; (K;) [properly a pl. of pauc.; but] it has no other pl. (TA.) [Hence,] عَامُ الحُزْنِ The year [of mourning;] in which died Khadeejeh and Aboo-Tلlib: (IAar, Th, K:) so called by Mohammad. (IAar, Th.) الحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي أَذْهَبَ ↓ عَنَّا الحَزَنَ, in the Kur [xxxv. 31], is said to mean [Praise be to God, who hath dispelled from us] the anxiety (هَمّ) of the morning and evening meals: or all grieving anxiety of the means of subsistence: or the grief of punishment: or of death. (TA.)

حَزَنٌ
حَزَنٌ حاز حزن حزنن : see حُزْنٌ, in two places.

حَزُنٌ
حَزُنٌ حاز حزن حزنن : see حَزِينٌ.

حَزِنٌ
حَزِنٌ حاز حزن حزنن : see حَزِينٌ.

حُزُنٌ
حُزُنٌ حاز حزن حزنن : see حَزْنٌ.

حَزْنَةٌ
حَزْنَةٌ حاز حزن حزنه حزننه حزنة : see حَزْنٌ.

حُزْنَةٌ
حُزْنَةٌ حاز حزن حزنه حزننه حزنة Rugged mountains: pl. حُزَنٌ. (As, S, K.) ― -b2- And [hence,] the pl., (assumed tropical:) Difficulties, hardships, or distresses. (TA.)

حَزْنِىٌّ
حَزْنِىٌّ حز حزن حزنى حزني حزنيي A camel that pastures in a tract such as is termed حَزْنٌ. (S, TA.) ― -b2- أَرْضٌ حَزْنِيَّةٌ: see حَزْنٌ.

حَزْنَانُ
حَزْنَانُ حزن حزنان Affected with vehement, or intense, حُزْن [i. e. grief, mourning, &c.]; as also ↓ مِحْزَانٌ. (K, * TA.)

حَزُونٌ
حَزُونٌ حزون A sheep, or goat, (شَاةٌ,) evil in disposition. (S, K.)

حَزِينٌ
حَزِينٌ حز حزين (S, Msb, K) and ↓ حَزِنٌ (S, K) and ↓ حَزُنٌ (K) Grieving, mourning, lamenting, sorrowful, sad, or unhappy: (S, Msb, * K: * [see also مَحْزُونٌ; with which, accord. to the K, all seem to be syn.; and with which the first may be regarded as properly syn. on the ground of analogy, being from حَزَنَ, not from حَزُنَ:]) pl. (of the first, TA) حِزَانٌ and حُزَنَآءُ (K, TA) and حَزَانَى. (K voce ضَرِيسٌ.) ― -b2- صَوْتٌ حَزِينٌ A soft or gentle, easy, slender, plaintive, and melodious, voice. (TA.) ― -b3- مَالِك الحَزِين A certain bird. (TA. [See art. ملك.])

حُزَانَةٌ
حُزَانَةٌ حزانه حزانة حزين A man's family, or household, for whose case he suffers grief and anxiety. (S, K.) [And simply One's family, or household.] One says, فُلَانٌ لَا يُبَالِى اـِذَا شَبِعَتْ خِزَانَتُهُ أَنْ تَجُوعَ حُزَانَتُهُ [Such a one cares not, when his store-room is full, that his family, or household, suffer hunger]. (A, TA.) -A2- A prior right which the Arabs enjoy over the foreigners, on their first arrival [in the territory of the latter],with respect to the houses and lands: (M, K:) or a condition which the Arabs used to impose upon the foreigners in Khurلsلn, when they took a town, or district, pacifically, that when the soldiery [of the former] passed by them, singly or in companies, they should lodge them, and entertain them, and supply them with provisions for their march to another district. (Az, TA.)

حَيْزُونُ
حَيْزُونُ حيزون : see حَيْزُومُ, in art. حزم.

مُحْزَنٌ
مُحْزَنٌ محزن : see مَحْزُونٌ.

مُحْزِنٌ
مُحْزِنٌ محزن [Grieving, or causing to mourn or lament, &c.,] is applied to an event, or a case; and also, but not حَازِنٌ, to a voice. (TA.)

مِحْزَانٌ
مِحْزَانٌ محز محزان : see حَزْنَانُ.

مَحْزُونٌ
مَحْزُونٌ محزون Grieved; or caused to mourn or lament, or to be sorrowful or sad or unhappy; (AA, S, K;) as also ↓ مَحْزَنٌ. (K.) ― -b2- مَحْزُونُ اللِّهْزِمَةِ Rough in the لهزمة [app. meaning the angle of the lower jaw, or the flesh on that part]: and having the لهزمة hanging down, [by the relaxation of its muscle,] in consequence of grief. (TA.)

### Türkçe

**حَزِنَ**
1 **حَزِنَ** … muzârîsi **حَزَنَ**, mastarı **حَزَنٌ**; (Msb, TA;) ve ↓ **احتزن**, ve ↓ **تحزّن**, (S, K,) ve ↓ **تحازن**; (K;) O, **حُزْن** ile etkilenmiş oldu yahut oldu: [bk. o; yani kederlendi, matem tuttu yahut ağıt yaktı; yahut hüzünlü, üzgün yahut mutsuz oldu; vb.; **عَلَيْهِ** ve **لَهُ** onun yahut onun için]. (S, Msb, K.) **لَا تَحْزَنْ** ve **لَا تَحْزَنُوا**, Kur’ân’da [ix. 40, vb., ve iii. 133], **حُزْن** edinmenin yasaklanmasını ifade etmez; çünkü **حُزْن** insanın iradesiyle gelmez: gerçek mânâ şudur: Sen ve siz, **حُزْن** doğuran şeyi yapmayın; sen ve siz, **حُزْن** edinmeyin. (Er-Râghib. [Fakat bu, düşünmeyi gerektirir; yahut daha doğrusu, her durumda câiz değildir.])

-A2- **حَزَنَهُ**, (S, Msb, K,) muzârîsi **حَزُنَ**, (Msb, TA,) mastarı **حُزْنٌ**; (K;) ve ↓ **احزنهُ**; O (başka bir kimse, S) yahut o (bir iş, yahut bir olay, yahut bir hâl, Msb, K) onu **حُزْن** ile etkilenmiş kıldı [aşağıda bk.; yani onu kederlendirdi; yahut ona matem tutturdu yahut ağıt yaktırdı; yahut onu hüzünlü yahut üzgün yahut mutsuz kıldı; vb.]: (S, Msb, K:) Yz’ye göre, (S,) birincisi Kureyş lehçesindendir; ikincisi ise Temîm lehçesindendir: (S, Msb:) Th ve Az da böyle der: (Msb, TA:) fakat birincisinin daha makbul olduğu söylenmiştir: (TA:) yahut, AZ’ye göre, birincinin muzârîsi kullanılır, fakat mâzîsi değil; (Msb, TA;) fiil Allah’a nisbet edildiğinde ise ikinci fiil kullanılır: Z de, kullanımda meşhur olanın, ikincinin mâzîsini ve birincinin muzârîsini kullanmak olduğunu söyler: (TA:) yahut **احزنهُ** “onu **حَزِين** kıldı” demektir [bk. o]; ve **حَزَنَهُ**, [K’nın bazı nüshalarında ↓ **حزّنهُ**,] “onda **حُزْن** bulunur kıldı” demektir: (Sb, K:) yahut **حَزَنَهُ**, onu **حُزْن** içine düşürdü. (TA.)

-A3- **حَزُنَتِ الأَرْضُ**, (TA,) mastarı **حُزُونَةٌ**; (S, TA;) ve ↓ **استحزنت**; (TA;) Yer sert oldu yahut oldu; (TA,) yahut engebeli ve sert oldu. (S.)

― -b2- Üzerine binilmesi kolay olmayan bir hayvan hakkında da şöyle denir: **يَحْزُنُ المَشْىَ** (mecaz:) [yürüyüşte serttir]: ve **فِيهِ حُزُونَةٌ** (mecaz:) [onda yürüyüşte sertlik vardır]. (TA.)

**يَقْرَأُ بِالتَّحْزِينِ**
2 **يَقْرَأُ بِالتَّحْزِينِ** ذ İnce [ve yanık] bir sesle okur yahut tilâvet eder. (S, K.)

― -b2- 1’e de bak.

**احزنهُ**
4 **احزنهُ** …: 1’e bak. -A2- **احزن بنَا المَنْزلُ** Konak yeri yahut ikametgâh, bizimle, engebeli yahut engebeli ve sert oldu: yahut bizi engebeli yerde kıldı. (TA.)

― -b2- Ve **احزن** O, **حَزْن** denilen türden bir arazide oldu yahut oldu [yani engebeli, yahut engebeli ve sert: **أَسْهَلَ**’in zıddı]. (K.) [Bundan dolayı,] **احزنوا** (farazî mecaz:) İnsanlara karşı sertlik kullandılar: **اسهلوا**’nun zıddı. (TA, md. سهل’de.)

5 **تَحَزَّنَ** 1’e bak.

― -b2- **تحزّن عَلَيْه** Onun yahut onun yüzünden acı, keder yahut üzüntü izhar etti; yahut onun için ağıt yaktı yahut inledi; eş anlamlısı **تَوَجَّعَ**. (K.)

6 **تَحَاْزَنَ** 1’e bak.

8 **اـِحْتَزَنَ** 1’e bak.

10 **اـِسْتَحْزَنَ** 1’e bak.

**حَزْنٌ**
**حَزْنٌ** … Engebeli (S, Msb, K) ve sert (S) yer: (S, Msb, K:) yahut engebeli yüksek yer: (TA: [**حَزْمٌ**’e de bak:]) iyi arazi, sert olsa da, böyle adlandırılmaz: (ISh:) çoğulu **حُزُونٌ**: (Msb, TA:) ve ↓ **حَزْنَةٌ**, **حَزْنٌ** ile aynı mânâdadır: (K:) bazılarına göre ↓ **حُزُونٌ** da böyledir, iki damme ile; yahut başkalarına göre bu, **حَزْنٌ**’ün çoğuludur: ve ayrıca ↓ **أَرْضٌ حَزْنِيَّةٌ** de dersin [mânâsı **حَزْنٌ** ile aynı; yahut engebeli, yahut engebeli ve sert, yahut engebeli ve yüksek türden arazi]. (TA.)

**حُزْنٌ**
**حُزْنٌ** ve ↓ **حَزَنٌ**, (Lth, S, K,) birincisinin, AA’ya göre, merfû yahut mecrûr hâl kullanıldığında; ikincisinin ise mansûb hâl kullanıldığında kullanıldığı söylenir; (TA;) yahut birincisi basit bir isimdir, ikincisi ise bir mastardır; (Msb;) Keder, matem, ağıt, hüzün, üzüntü yahut mutsuzluk; **سُرُورٌ**’un zıddı: (S, TA:) yahut **هَمٌّ** ile aynı mânâdadır: (K:) yahut [**هَمٌّ**, yaygın kullanıma göre, olması beklenen bir kötülük içindir; buna karşılık] **حُزْنٌ**, meydana gelmiş hoş olmayan bir olay sebebiyle yahut sevilen bir şeyin geçip gitmesi sebebiyle ortaya çıkan kederdir; ve **فَرَحٌ**’ın zıddıdır: (El-Munâwî, TA:) yahut keder sebebiyle ruhta meydana gelen bir pürüzlülüktür: (Er-Râghib, TA:) çoğulu **أَحْزَانٌ**; (K;) [aslında azlık çoğuludur; fakat] bunun başka çoğulu yoktur. (TA.) [Bundan dolayı,] **عَامُ الحُزْنِ** [matem yılı;] Hâtice ve Ebû-Tâlib’in öldüğü yıl: (IAar, Th, K:) Muhammed tarafından böyle adlandırılmıştır. (IAar, Th.) Kur’ân’da [xxxv. 31] **الحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي أَذْهَبَ ↓ عَنَّا الحَزَنَ** ifadesinin şu mânâya geldiği söylenir: [Hamd Allah’a ki bizden giderdi] sabah ve akşam yemeklerinin kaygısını (**هَمّ**); yahut rızık vasıtalarının bütün kederli kaygısını; yahut azap kederini; yahut ölüm kederini. (TA.)

**حَزَنٌ**
**حَزَنٌ** …: iki yerde **حُزْنٌ**’e bak.

**حَزُنٌ**
**حَزُنٌ** …: **حَزِينٌ**’e bak.

**حَزِنٌ**
**حَزِنٌ** …: **حَزِينٌ**’e bak.

**حُزُنٌ**
**حُزُنٌ** …: **حَزْنٌ**’e bak.

**حَزْنَةٌ**
**حَزْنَةٌ** …: **حَزْنٌ**’e bak.

**حُزْنَةٌ**
**حُزْنَةٌ** … Engebeli dağlar: çoğulu **حُزَنٌ**. (As, S, K.)

― -b2- Ve [bundan dolayı,] çoğulu, (farazî mecaz:) Zorluklar, meşakkatler yahut sıkıntılar. (TA.)

**حَزْنِىٌّ**
**حَزْنِىٌّ** … **حَزْنٌ** denilen türden bir arazide otlayan deve. (S, TA.)

― -b2- **أَرْضٌ حَزْنِيَّةٌ**: **حَزْنٌ**’e bak.

**حَزْنَانُ**
**حَزْنَانُ** … Şiddetli yahut yoğun **حُزْن** ile etkilenmiş; bunun gibi ↓ **مِحْزَانٌ**. (K, * TA.)

**حَزُونٌ**
**حَزُونٌ** … Huysuz bir koyun yahut keçi (**شَاةٌ**). (S, K.)

**حَزِينٌ**
**حَزِينٌ** (S, Msb, K) ve ↓ **حَزِنٌ** (S, K) ve ↓ **حَزُنٌ** (K) Kederlenen, matem tutan, ağıt yakan, hüzünlü, üzgün yahut mutsuz: (S, Msb, * K: * [**مَحْزُونٌ**’a da bak; K’ya göre hepsi eş anlamlı görünür; ve birincisi, kıyas bakımından, **حَزَنَ**’dan olup **حَزُنَ**’dan olmadığı gerekçesiyle, onunla aslî olarak eş anlamlı sayılabilir:]) çoğulu (birincinin, TA) **حِزَانٌ** ve **حُزَنَآءُ** (K, TA) ve **حَزَانَى**. (K, ضَرِيسٌ maddesinde.)

― -b2- **صَوْتٌ حَزِينٌ** Yumuşak yahut nazik, kolay, ince, yanık ve nağmeli bir ses. (TA.)

― -b3- **مَالِك الحَزِين** Belli bir kuş. (TA. [md. ملك’e bak.])

**حُزَانَةٌ**
**حُزَانَةٌ** Bir erkeğin, durumu sebebiyle keder ve kaygı çektiği ailesi yahut hâne halkı. (S, K.) [Ve sırf kişinin ailesi yahut hâne halkı.] Şöyle denir: **فُلَانٌ لَا يُبَالِى اـِذَا شَبِعَتْ خِزَانَتُهُ أَنْ تَجُوعَ حُزَانَتُهُ** [Böyle biri, ambarı dolduğunda, ailesinin yahut hâne halkının aç kalmasına aldırmaz]. (A, TA.)

-A2- Arapların, yabancılar üzerine, [bunların ülkesine] ilk varışlarında, evler ve araziler hususunda sahip oldukları öncelik hakkı: (M, K:) yahut Arapların Horasan’da yabancılara, bir şehri yahut bölgeyi sulh yoluyla aldıklarında, dayattıkları bir şart: [Arapların] askerleri, tek tek yahut bölükler hâlinde, onların yanından geçtiklerinde, onları misafir etmeleri, ağırlamaları ve başka bir bölgeye yürüyüşleri için azık sağlamaları. (Az, TA.)

**حَيْزُونُ**
**حَيْزُونُ**: md. حزم’de **حَيْزُومُ**’a bak.

**مُحْزَنٌ**
**مُحْزَنٌ**: **مَحْزُونٌ**’a bak.

**مُحْزِنٌ**
**مُحْزِنٌ** [Kederlendiren, yahut matem tutturup ağıt yaktıran, vb.,] bir olaya yahut bir hâle nisbet edilir; ve ayrıca, fakat **حَازِنٌ** değil, bir sese de nisbet edilir. (TA.)

**مِحْزَانٌ**
**مِحْزَانٌ**: **حَزْنَانُ**’a bak.

**مَحْزُونٌ**
**مَحْزُونٌ** Kederlenmiş; yahut matem tutturulmuş yahut ağıt yaktırılmış, yahut hüzünlü yahut üzgün yahut mutsuz kılınmış; (AA, S, K;) bunun gibi ↓ **مَحْزَنٌ**. (K.)

― -b2- **مَحْزُونُ اللِّهْزِمَةِ** **لهزمة**’de sert [görünüşe göre alt çenenin köşesi yahut o kısımdaki et mânâsında]: ve keder sebebiyle, [kasının gevşemesiyle,] **لهزمة**’si sarkmış olan. (TA.)
