# حسد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B3%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حسد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حسد

حسده الشيء وعليه، وشاهد الأول قول شمر بن الحارث الضبي يصف الجن:
  أتوا ناري فقلت منون أنـتـم                      فقالوا الجن قلت عموا ظلاما
  فقلت إلى الطعأم فقال منهـم                      زعيم نحسد الإنس الطعامـا يحسده بالكسر، نقله الأخفش عن البعض، ويحسده بالضم، هو المشهور، حسدا، بالتحريك، وجوز صاحب المصباح سكون السين. والأول أكثر، وحسودا، كقعود، وحسادة بالفتح، وحسده تحسيدا، إذا تمنى أن تتحول إليه، وفي نسخة: عنه نعمته وفضيلته أو يسلبهما هو، قال:
  وترى اللبيب محسدا لم يجترم                      شتم الرجال وعرضه مشتوم وفي الصحاح: الحسد أن تتمنى زوال نعمة المحسود إليك. وفي النهاية: الحسد: أن يرى الرجل لأخيه نعمة فيتمنى أ تزول عنه، وتكون له دونه. والغبط، أن يتمنى أن يكون له مثلها ولا يتمنى زوالها عنه. وقال الأزهري: الغبط ضرب من الحسد، وهو أخف منه؛ ألا ترى أن النبي صلى الله عليه وسلم، لما سئل: هل يضر الغبط? فقال: نعم، كما يضر الخبط أصل الحسد القشر كما قاله ابن الأعرابي. وقي شرح الشفاء للشهاب: أقبح الحسد تمني زوال نعمة لغير لا تحصل له. وفي الأساس: الحسد تمني زوال نعمة المحسود. وحسده على نعمة الله، وكل ذي نعمة محسود، والحسد يأكل الجسد، والمحسدة مفسدة. وهو حاسد من قوم حسد، وحساد، وحسدة، مثل حامل وحملة، وحسود، من قوم حسد، بضمتين والأنثى بغير هاء. وقال ابن سيده وحكى اللحياني عن العرب: حسدني الله إن كنت أحسدك، وهذا غريب. قال: وهذا كما يقولون: نفسها الله علي إن كنت أنفسها عليك. وهو كلام شنيع، لأن الله عز وجل يجل عن ذلك. والذي يتجه هذا عليه أنه أراد أي عاقبني الله على الحسد، أو جازاني عليه، كما قال:  ومكروا ومكر الله  . وتحاسدوا: حسد بعضهم بعضا.
 ومما يستدرك عليه: الحسدل، بالكسر: القراد، واللام زائدة، حكاه الأزهري عن ابن الأعرابي. وصحبته فأحسدته، أي وجدته حاسدا.

### Türkçe

**حسده** şeyi ve ona karşı; birincinin şahidi, Şemmer b. el-Hâris ed-Dubbî’nin cinleri vasfederek söylediği sözdür:
  “Ateşime geldiler; dedim: Siz kimsiniz?                      Dediler: Cinler. Dedim: Kör olun, karanlık olsun!
  Dedim: Yemeğe (gelin). Onlardan                      bir önder dedi: Biz insanlara yemeği haset ederiz.” **يحسده** kesre ile; bunu el-Ahfeş bazılarından nakletti; ve **يحسده** damme ile; meşhur olan odur; **حسدا**; hareke ile; ve el-Misbâh’ın sahibi sîn’in sükûnunu caiz gördü. Birincisi daha çoktur. Ve **حسودا**; **قعود** gibi; ve **حسادة** fetha ile; ve **حسده تحسيدا**; ona dönüşmesini temenni ettiğinde. Ve bir nüshada: ondan, onun nimeti ve fazileti (gitsin) yahut onları kendisi soysun (diye). Dedi ki:
  “Ve görürsün ki akıllı kimse **محسدا**dır, suç işlememişken;                      erkeklerin sövmesi (vardır) ve onun ırzı sövülmüş (hâldedir).” Ve es-Sıhâh’ta: **الحسد**; haset edilenin nimetinin sana (geçmesi için) zevalini temenni etmendir. Ve en-Nihâye’de: **الحسد**: kişinin, kardeşi için bir nimet görmesi de onun ondan zevalini temenni etmesi ve onun için, onun dışında, olmasıdır. Ve **الغبط**: onun gibi bir şeyin kendisi için olmasını temenni etmesi ve onun ondan zevalini temenni etmemesidir. El-Ezherî dedi: **الغبط** hasetten bir türdür ve ondan daha hafiftir; görmez misin ki Peygamber صلى الله عليه وسلم, “**الغبط** zarar verir mi?” diye sorulunca: “Evet; tıpkı **الخبط**ın zarar verdiği gibi” dedi. Hasetin aslı, İbnü’l-A‘râbî’nin dediği gibi, kabuktur. Ve eş-Şihâb’ın Şerhu’ş-Şifâ’sında: hasetin en çirkini, başkası için nimetin zevalini temenni etmektir; (öyle ki) kendisi için elde edilmez. Ve el-Esâs’ta: **الحسد**; haset edilenin nimetinin zevalini temenni etmektir. Ve **حسده على نعمة الله**; Allah’ın nimeti üzerine ona haset etti. Ve her nimet sahibi haset edilmiştir. Ve **الحسد** cesedi yer. Ve **المحسدة** fesat edicidir. Ve o, **حاسد**dir; **حسد** kavminden; ve **حساد** ve **حسدة**; **حامل** ve **حملة** gibi. Ve **حسود**; **حسد** kavminden; iki damme ile; dişisi hâ’sızdır. İbn Sîde dedi ve el-Lihyânî’nin Araplardan naklettiğini aktardı: “**حسدني الله إن كنت أحسدك**”; bu gariptir. Dedi: Bu, onların “**نفسها الله علي إن كنت أنفسها عليك**” demeleri gibidir. Bu çirkin bir sözdür; çünkü Allah عز وجل bundan yücedir. Bunun üzerine yönelen şey şudur ki: yani “Allah beni haset üzerine cezalandırsın” yahut “bununla beni mükâfatlandırsın” demek istemiştir; nitekim şöyle dedi: **ومكروا ومكر الله**. Ve **تحاسدوا**: bazısı bazısına haset etti.
 Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الحسدل**; kesre ile: kene; lâm ziyadedir; el-Ezherî bunu İbnü’l-A‘râbî’den nakletti. Ve “Onunla arkadaş oldum da onu **فأحسدته**”; yani onu hasetçi buldum.
