# حسكل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%83%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B3%D9%83%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حسكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%83%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حسكل

الحَسْكَل، بالفتح: الرَّديء من كل شيء. والحِسْكِل، بالكسر: الصِّغار من ولد كل شيء، وخَصَّ بعضهم بالحِسْكِل ولد النَّعام أَوَّلَ ما يولد وعليه زغَبُهُ، الواحدة حِسْكِلة؛ قال علقمة:
تَأْوِي إِلى حِسْكِل زُغْبٍ حَواصِلُها
كأَنَّهُن، إِذا بَرَّكْن، جُرْثُوم
ويقال للصبيان حِسْكِل. وتَرَك عِيالاً يتامى حِسْكِلاً أَي صِغاراً. ابن الأَعرابي: إِذا جاء الرجل ومعه صبيانه قلنا: جاء بحِسْكِله وحِسْقِله. ابن الفَرَج: الحَساكِل والحَساقِل صِغار الصبيان؛ يقال: مات فلان وخَلَّفَ يتامى حَساكِل، واحِدُهم حِسْكِل، وكذلك صِغار كل شيء حَساكِل. وحَساكِلة الجُنْد: صِغارُهم؛ قال ابن سيده: أُراهم زادوا الهاء لتأْنيث الجماعة؛ قال:
بفَضْل أَمير المؤمنين أَقَرَّهم
شَباباً، وأَغزاكم حَساكِلة الجُنْد
(* روي هذا البيت في مادة حزقل وفيه حزاقلة بدل حساكلة).
الجوهري: الجمع حَساكِل وحِسْكِلة؛ وأَنشد الأَصْمعي:
أَنت سَقَيْت الصِّبْية العِياما،
الدَّرْدَقَ الحِسْكِلَة الهِياما،
خَنَاجِراً تَحْسَبُها خِياما
وأَنشد ابن بري لراجز:
وبَرَزَتْ حِسْكِلةُ الوُلْدان،
كأَنَّهم قَطارِبُ الجِنان

### Türkçe

**الحَسْكَل**, fetha ile: her şeyin kötüsü (adi olanı). Ve **الحِسْكِل**, kesra ile: her şeyin yavrusunun küçükleri; bazıları **الحِسْكِل** ile, devekuşunun yavrusunu, ilk doğduğu vakit ve üzerinde tüyü varken, tahsis etti; tekili **حِسْكِلة**’dir; Alkame dedi ki:

Tَأْوِي إِلى **حِسْكِل** زُغْبٍ حَواصِلُها
كأَنَّهُن، إِذا بَرَّكْن، جُرْثُوم

Ve oğlan çocuklarına **حِسْكِل** denir. Ve yetim çocuklar, **حِسْكِلاً** (yani küçükler) olarak aile bıraktı.

İbnü’l-A‘râbî: Adam geldiğinde ve onunla birlikte çocukları olduğunda derdik ki: **حِسْكِله** ve **حِسْقِله** ile geldi.

İbnü’l-Ferec: **الحَساكِل** ve **الحَساقِل**, oğlan çocuklarının küçükleridir; denir ki: falan öldü ve **حَساكِل** yetimler bıraktı; onların bir teki **حِسْكِل**’dir; ve yine her şeyin küçükleri **حَساكِل**’dir. Ve ordunun **حَساكِلة**’si: onların küçükleridir; İbn Sîde dedi ki: onları, topluluğun müennesliği için **الهاء**’yı artırmış görüyorum; dedi ki:

بفَضْل أَمير المؤمنين أَقَرَّهم
شَباباً، وأَغزاكم **حَساكِلة** الجُنْد

(* Bu beyit **حزقل** maddesinde rivayet edilmiştir ve onda **حزاقلة**, **حساكلة** yerine (gelmiştir).)

Cevherî: cem‘i **حَساكِل** ve **حِسْكِلة**’dir; ve Asma‘î inşad etti:

أَنت سَقَيْت الصِّبْية العِياما،
الدَّرْدَقَ **الحِسْكِلَة** الهِياما،
خَنَاجِراً تَحْسَبُها خِياما

Ve İbn Berrî bir recez söyleyene ait olarak inşad etti:

وبَرَزَتْ **حِسْكِلةُ** الوُلْدان،
كأَنَّهم قَطارِبُ الجِنان
