# حسك — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%83/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B3%D9%83/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حسك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%83.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حسك

الحَسَكُ: نبات له ثمرة خشنة تَعْلَقُ
بأَصواف الغنم، وكل ثمره تشبهها نحو ثمرة القُطْب والسَّعْدَان والهَرَاسِ وما أَشبهه حَسَك، واحدته حَسَكة؛ وقال أَبو حنيفة: هي عُشْبة تضرب على الصفرة ولها شوك يسمى الحَسَك أَيضاً مُدَحْرَجٌ، لا يكاد أَحد يمشي عليه إِذا يبس إِلاَّ مَنْ في رجليه خُفّ أَو نعل؛ وقال أَبو نصر في قول زهير يصف القطاة:
جُونِيَّةٌ كَحَصاةِ القَسْم، مَرْتَعُها،
بالسِّيِّ، ما يُنْبِتُ القَفْعاء والحَسَكُ
إِن الحَسَك ههنا ثمرة النَّفَل وليس هو الحَسَك الشَّاكُ، لأَن شَوْكَة الحَسَكة لا تُسِيغها القَطاة بل تقتلها.
وأَحْسَكَت النَّفَلةُ: صارت لها حَسَكة أَي شوكة؛ قال ابن الأَعرابي: لا يُحْسِك من البُقول غيرهما. والحَسَكُ: حَسَك السَّعْدان. والحَسَك من الحديد: ما يعمل على مثاله وهو آلات العَسْكر؛ قال ابن سيده: الحَسَكُ من أَدوات الحرب ربما أُخذ من حديد فأُلقي حول العسكر، وربما أُخذ من خشب فنصب حوله. والحَسَكُ والحَسَكَة والحَسِيكةُ: الحقد، على التشبيه، قال الأَزهري: وحَسَكُ الصدرِ حِقْدُ العداوة يقال: إِنه لحَسِكُ الصدرِ على فلان. وحَسِكَ عليّ، بالكسر، حَسَكاً، فهو حَسِك: غضب. وقولهم في قلبه عليَّ حَسَكة وحُسَاكة أَي ضغن وعداوة. أَبو عبيد: في قلبه عليك حَسِيكة وحَسِيفة وسَخيمةٌ بمعنى واحد. وفي الحديث: تَيَاسَرُوا في الصَّدَاق، إِن الرجل ليُعْطي المرأَة حتى يُبْقي ذلك في نفسه عليها حَسَكةً أَي عدواة وحقداً، ويقال للقوم الأَشِدَّاء: إِنهم لحَسَكٌ أَمْراسٌ، الواحد حَسَكةٌ مَرِسٌ. وفي حديث خيفان: أَما هذا الحي بلحرِِث بن كعب فَحَسَكٌ أَمْراسٌ؛ الحَسَكُ: جمع حَسَكةٍ وهي شوكة صلبة معروفة؛ ومنه حديث عمرو بن معدي كرب: بنو الحرث حَسَكةٌ مَسَكة. وفي حديث أَبي أُمامة أَنه قال لقوم: إِنكم مُصَرّرون مُحَسّكون؛ قال ابن الأَثير: هو كناية عن الإِمساك والبخل والصَّرِّ على الشيء الذي عنده.
والحَسِيكة: القُنْفُذ. والحِسْكِك: القنفذ الضخم.
والحَسَاكِكُ: الصغار من كل شيء؛ حكاه يعقوب عن ابن الأَعرابي ولم يذكر واحدها.
وحُسَيْكةُ: موضع بالمدينة، وَرَدَ ذكره في الحديث بضم الحاء وفتح السين، كان به يهود من يهود المدينة.
ابن الأَعرابي: حَسْكك الرجلُ
إِذا كان شديد السواد؛ قال الأَزهري: حقه من باب الثلاثي أُلحق بالرباعي.

### Türkçe

**الحَسَكُ**: Yünümsü (kaba) bir meyvesi olan, koyunun yünlerine yapışan bir bitki; ve onun meyvesine benzeyen her meyve, **القُطْب** meyvesi ve **السَّعْدَان** ve **الهَرَاسِ** meyvesi ve benzeri gibi, **حَسَك**tır; onun teki **حَسَكة**’dir. Ebû Hanîfe dedi ki: O, sarılığa çalan bir ottur; ve onun dikeni vardır, **الحَسَك** diye de adlandırılır; yuvarlaktır; kuruduğu zaman, ayağında mest veya nalın bulunan kimse dışında, neredeyse hiç kimse onun üzerinde yürüyemez. Ebû Nasr, Züheyr’in **القطاة**’yi vasfettiği şu sözü hakkında dedi ki:

جُونِيَّةٌ كَحَصاةِ القَسْم، مَرْتَعُها،
بالسِّيِّ، ما يُنْبِتُ القَفْعاء والحَسَكُ

Şüphesiz **الحَسَك** burada **النَّفَل**’in meyvesidir; dikenli **الحَسَك** değildir; çünkü **الحَسَكة**’nin dikeni, **القطاة** onu yutamaz; bilakis onu öldürür.

**وأَحْسَكَت النَّفَلةُ**: Ona bir **حَسَكة** yani bir diken oldu (dikenlendi). İbnü’l-A‘râbî dedi ki: İkisinden başka baklagillerden **لا يُحْسِك** (dikenlenmez). **الحَسَكُ**: **السَّعْدان**’ın **حَسَك**’ı. Ve demirden **الحَسَك**: onun misali üzere yapılan şeydir; o, ordunun âletleridir. İbn Sîde dedi ki: Savaş âletlerinden **الحَسَك** bazen demirden alınır da ordunun etrafına atılır; bazen de ağaçtan alınır da onun etrafına dikilir. **الحَسَكُ** ve **الحَسَكَة** ve **الحَسِيكةُ**: benzetme yoluyla kin (hınç)tır. Ezherî dedi ki: **حَسَكُ الصدرِ** düşmanlık kininin kendisidir; “Şüphesiz o, falana karşı **حَسِكُ الصدرِ**’dir” denir. “Bana karşı **حَسِكَ** oldu”, kesre ile, **حَسَكاً**; o hâlde o **حَسِك**tir: öfkelidir. Ve onların “Kalbinde bana karşı **حَسَكة** ve **حُسَاكة** vardır” sözü: yani kin ve düşmanlık. Ebû Ubeyd: “Kalbinde sana karşı **حَسِيكة** ve **حَسِيفة** ve **سَخيمةٌ** vardır” (hepsi) tek bir mânâdadır. Hadiste: “Mehirde kolaylık gösteriniz; çünkü adam, kadına verir de bu, onun nefsinde ona karşı bir **حَسَكةً** bırakır”; yani düşmanlık ve kin. Ve şiddetli kavme “Şüphesiz onlar **حَسَكٌ أَمْراسٌ**’tır” denir; teki **حَسَكةٌ مَرِسٌ**’tir. Hîfân hadîsinde: “Şu hayy, Belhâris b. Ka‘b’dendir; **فَحَسَكٌ أَمْراسٌ**’tır.” **الحَسَكُ**: **حَسَكة**’nin çoğuludur; o, bilinen sert bir dikendir. Ondandır: Amr b. Ma‘dî Kerib hadîsi: “Benû’l-Hâris **حَسَكةٌ مَسَكة**’dir.” Ebû Umâme hadîsinde: O, bir kavme dedi ki: “Şüphesiz siz **مُصَرّرون مُحَسّكون**sunuz.” İbnü’l-Esîr dedi ki: O, elde olan şeye karşı tutma, cimrilik ve sıkıca bağlama hakkında bir kinayedir.

**والحَسِيكة**: kirpi. **والحِسْكِك**: iri kirpi.

**والحَسَاكِكُ**: her şeyin küçükleri; Ya‘kūb bunu İbnü’l-A‘râbî’den nakletti; onun tekilini zikretmedi.

**وحُسَيْكةُ**: Medine’de bir yer; hadiste onun zikri geldi; **الحاء**’ın dammesi ve **السين**’in fethası ile; orada Medine Yahudilerinden Yahudiler vardı.

İbnü’l-A‘râbî: “Adam **حَسْكك** etti” (denir), siyahlığı şiddetli olduğu zaman. Ezherî dedi ki: Onun hakkı, üçlü babdandır; dörtlüye ilhak edilmiştir.
