# حسن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B3%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حسن

باب الحاء والسين والنون معهما
ح س ن، س ح ن، ن ح س، س ن ح، ن س ح مستعملات
حسن:
حَسُنَ الشَيْءُ فهو حَسَن. والمَحْسَن: الموضع الحسن في البدن، وجمعه مَحاسن. وامرأةٌ حَسناء، ورجُل حُسّان، وقد يجيء فُعّال نعتاً، رجلٌ كُرّام، قال الله -جل وعز-: "مَكْراً كُبّاراً".
والحُسّان: الحَسَنُ جِدّاً، ولايقال: رجل أحسنَ. وجارية حُسّانة.
والمَحاسِن من الأعمال ضد المساوىء، قال الله -عز وجل-: "للذين أحْسَنُوا الحُسْنَى وزيادة" أي الجنة وهي ضدُّ السُّوءَى.
وحَسَن: اسم رَمْلةٍ لبني سعْد. وفي أشعارهم يوم الحَسَن، وكتاب التَّحاسين، وهو الغليظ ونحوه من المصادر، يُجْعَل اسماً ثم يجمع كقولك: تَقاضيت الشَّعُر وتكاليف الأشياء.
سحن:
السُّحْنة: لينُ البشرة، والناعم له سُحْنة، والمُساحنة: المُلاقاة.
والسَّحْن: دَلْكُكَ خشبةً بِمَسْحَنٍ حتى تلين من غير ان يأخذ من الحشبة شيئاً.
نحس:
النَّحْس: خلاف السَّعْد، وجمعه النُحوُس، من النجوم وغيرها.
يومٌ نَحِسٌ وأيّام نَحِسات، من جعله نعتاً ثَقّله، ومن أضاف اليوم إلى النَحْس خَفَّفَ النَحْس: والنُّحاس: ضربٌ من الصُّفْر شديد الحُمْرة، قال النابغة:
كأنَّ شِواظَهُنَّ بـجـانِـبَـيْه		نُحاسُ الصُّفْر تضربه القُيُون
والنُحاس: الدُّخان الذي لا لهب فيه، قال:
يُضيءُ كضَوْء سِراج السَّلي		طِ لم يَجْعلِ اله فيه نُحاسـا
والنِّحاس: مبلغ طَبْع وأصله، قال:
يا أيُّها السائل عن نِحاسي
عَنّي ولمّا تَبلُغَنْ أشطاسي
سنح:
سَنَحَ لي طائر وظبيٌ سُنُوحاً، فهو سانح إذا أتاك عن يَميِنكَ، يُتَيَمَّنُ به، قال الشاعر:
أَبِا لسُّنُح الأَيامِنِ أمْ بنَحْـسِ		تمُرُّ به البَوارحُ حينَ تجري
وسَنَحَ لي رَأْيٌ أو قريضٌ أيْ: عَرَض.
وكان في الجاهلية امرأةٌ تَقومُ في سوق عكاظ فتُنْشد الأقوالَ وتضرِب الأمثالَ وتُخْجِل الرجالَ، فانْتَدَبَ لها رجلٌ، فقالتْ ما قالتْ، فأجابها فقال:
أُسَكْتَاكِ جامِحٌ ورامِـحٌ		كالظَّبْيَتَيْنِ سانِحٌ وبارِحٌ
فَخَجِلَتْ وهَرَبَتْ.
نسح:
النَّسْحُ والنُّساح: ما تحاتَّ عن التَّمْر من قِشْره، وفُتات أقْماعه ونحوه مما يبقى في أسفل الوعاء.
والمِنْساح: شَيْءٌ يُدْفَعُ به التُرابُ ويُذَرَّى به.

### Türkçe

باب **الحاء** ve **السين** ve **النون** onlarla birlikte

**ح س ن**، **س ح ن**، **ن ح س**، **س ن ح**، **ن س ح** kullanımdadırlar.

**حسن**:
**حَسُنَ** şey; o hâlde o **حَسَن**’dir. Ve **المَحْسَن**: bedendeki güzel yer; onun çoğulu **مَحاسن**’dir. Ve bir kadın **حَسناء**; ve bir erkek **حُسّان**; ve bazen **فُعّال** sıfat olarak gelir: bir adam **كُرّام**. Allah -yüce ve aziz- dedi: “**مَكْراً كُبّاراً**”.
Ve **الحُسّان**: pek güzel olan **الحَسَن**; ve “adam **أحسنَ**” denilmez. Ve bir cariye **حُسّانة**.
Ve amellerden **المَحاسِن** kötülüklerin zıddıdır; Allah -aziz ve celil- dedi: “**للذين أحْسَنُوا الحُسْنَى وزيادة**” yani cennet; o da **السُّوءَى**’nın zıddıdır.
Ve **حَسَن**: Benî Sa‘d için bir kumluğun adıdır. Ve onların şiirlerinde “**يوم الحَسَن**” ve “**كتاب التَّحاسين**”; ve o, kalın olan ve benzeri kaynaklardandır; isim yapılır, sonra “Şiiri tahsil ettim ve şeylerin yükümlülüklerini (taleplerini)” demen gibi çoğul yapılır.

**سحن**:
**السُّحْنة**: derinin yumuşaklığıdır; ve yumuşak olanın **سُحْنة**’si vardır. Ve **المُساحنة**: karşılaşmadır.
Ve **السَّحْن**: bir tahtayı **بِمَسْحَنٍ** ile, tahtadan bir şey almaksızın yumuşayıncaya kadar ovmandır.

**نحس**:
**النَّحْس**: **السَّعْد**’ın zıddıdır; onun çoğulu, yıldızlardan ve başkalarından olmak üzere **النُحوُس**’tur.
**يومٌ نَحِسٌ** ve **أيّام نَحِسات**; onu sıfat yapan ağırlaştırır; günü **النَحْس**’a izafe eden ise **النَحْس**’ı hafifletir. Ve **النُّحاس**: şiddetli kızıllıkta bir tür sarı bakırdır; Nâbiga dedi:
كأنَّ شِواظَهُنَّ بـجـانِـبَـيْه		نُحاسُ الصُّفْر تضربه القُيُون
Ve **النُحاس**: içinde alev olmayan dumandır; dedi:
يُضيءُ كضَوْء سِراج السَّلي		طِ لم يَجْعلِ اله فيه نُحاسـا
Ve **النِّحاس**: bir tabiatın (huyun) ve onun aslının ulaştığı miktardır; dedi:
يا أيُّها السائل عن نِحاسي
عَنّي ولمّا تَبلُغَنْ أشطاسي

**سنح**:
Bir kuş ve bir ceylan bana **سُنُوحاً** **سَنَحَ** etti; o, sağından sana geldiğinde **سانح**’tır; onunla uğur tutulur. Şair dedi:
أَبِا لسُّنُح الأَيامِنِ أمْ بنَحْـسِ		تمُرُّ به البَوارحُ حينَ تجري
Ve bana bir görüş yahut bir şiir **سَنَحَ** etti; yani: ortaya çıktı.
Ve cahiliyede Ukâz pazarında duran, sözleri inşad eden, darb-ı meseller vuran ve erkekleri utandıran bir kadın vardı; ona bir adam atıldı; o dediğini dedi; o da ona cevap verdi ve dedi:
أُسَكْتَاكِ جامِحٌ ورامِـحٌ		كالظَّبْيَتَيْنِ سانِحٌ وبارِحٌ
Bunun üzerine utandı ve kaçtı.

**نسح**:
**النَّسْحُ** ve **النُّساح**: hurmanın kabuğundan dökülen şey; ve onun salkım kılıflarının kırıntısı ve benzeri, kabın dibinde kalan şeylerdir.
Ve **المِنْساح**: kendisiyle toprağın itildiği ve kendisiyle savrulduğu bir şeydir.
