# حشأ (ح-ش-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B4%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ش - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

حَشَأَه بالعصا حَشْأً، مهموز: ضَرَب بها جَنْبَيْه وبَطْنَه. وحَشَأَه بسَهْمٍ يَحْشَؤُه حَشْأً: رماه فأَصاب به جوفه قال أَسماء بن خارجةَ يَصفُ ذِئباً طَمِع في ناقته وتسمى هَبالةَ:
لِي كُلَّ يومٍ، مِنْ ذُؤَالَهْ، *  ضِغْثٌ يَزِيدُ على إِبَالَهْ في كُلِّ يومٍ صِيقةٌ *  فَوْقِي، تَأَجَّلُ كالظُّلالَهْ فَلأَحْشَأَنَّك مِشْقَصاً، *  أَوساً، أُوَيْسُ، مِنَ الهَبالَه \<ص:56>
 أُوَيْسُ: تصغير أَوْسٍ وهو من أَسْماء الذِّئب، وهو منادى مفرد، وأَوْساً منتصب على المصدر، أَي عِوَضاً، والمِشْقَصُ: السهم النَّصْلِ؛ وقوله: ضِغْثٌ يَزيد على إِبالَهْ أَي بَلِيّةٌ على بَلِيّة، وهو مَثَل سائر. الأَزهري، شمر عن ابن الأَعرابي: حَشَأْتُه سَهْماً وحَشَوْتُه؛ وقال الفرّاء: حَشَأْتُه إِذا أَدخلته جَوفَه، وإِذا أَصبتَ حَشاه قلت: حَشَيْتُه. وفي التهذيب: حَشَأْت النارَ إِذا غَشِيتَها؛ قال الأَزهري: هو باطل وصوابه: حَشَأْت المرأَة إِذا غَشِيتَها؛ فافهمه؛ قال: وهذا من تصحيف الورّاقين. وحَشَأَ المرأَة يَحْشَؤُها حَشْأً: نَكَحَها. وحَشَأَ النار: أَوْقَدها.والمِحْشاءُ والمِحْشَأُ: كِساء أَبيض صغير يتخذونه مِئزراً، وقيل هو كِساءأَو إِزارٌ غَلِيظ يُشتَملُ به، والجمع الـمَحاشِئ؛ قال: يَنْفُضُ، بالـمَشافِرِ الهَدالِقِ، *  نَفْضَكَ بالـمَحاشِئ الـمَحالِقِ يعني التي تَحْلِقُ الشعر من خُشونتها.

##### Türkçe

**حَشَأَه** sopayla **حَشْأً**, hemzeli: onun iki yanını ve karnını onunla vurdu.

Ve **حَشَأَه** bir okla, onu **يَحْشَؤُه حَشْأً**: onu attı da onunla iç boşluğunu vurdu; **أَسماء بن خارجةَ** bir kurdu, dişi devesine tamah eden ve **هَبالةَ** diye adlandırılanı vasfederek dedi:

Benim her gün, **ذُؤَالَهْ**’dan,
bir demet vardır ki **إِبَالَهْ**’ın üstüne artar.

Her gün bir çığlık,
üstümde, gölgeler gibi geciktirilir.

Elbette seni bir **مِشْقَصاً** ile **لأَحْشَأَنَّك**,
**أَوساً**, ey **أُوَيْسُ**, **الهَبالَه**’dan!

\<ص:56>
**أُوَيْسُ**: **أَوْسٍ**’un küçültmesidir; o, kurdun adlarındandır; o, tekil bir münâdâdır. Ve **أَوْساً** masdar üzerine mansuptur; yani bir bedel olarak. Ve **المِشْقَصُ**: ucu (temreni) olan ok; ve onun sözü: **ضِغْثٌ يَزيد على إِبالَهْ** yani bir belâ üstüne belâ; ve o, dolaşan bir meseldir. **الأَزهري**: **شمر**’den, **ابن الأَعرابي**’den: “Onu bir okla **حَشَأْتُه** ve onu **حَشَوْتُه**” dedi. **الفرّاء** dedi ki: “Onu **حَشَأْتُه**, iç boşluğuna soktuğum zaman; ve onun **حَشاه**’ını vurduğun zaman ‘onu **حَشَيْتُه**’ dersin.” Ve **التهذيب**’de: “Ateşi **حَشَأْت**; onu örttüğün zaman.” **الأَزهري** dedi ki: “O bâtıldır; doğrusu: Kadını **حَشَأْت**; onunla cima ettiğin zaman; onu anla.” Dedi ki: “Bu, verrâkların tashîflerindendir.”

Ve kadını **حَشَأَ**; onu **يَحْشَؤُها حَشْأً**: onunla nikâhladı (cima etti). Ve ateşi **حَشَأَ**: onu yaktı. Ve **المِحْشاءُ** ve **المِحْشَأُ**: beyaz küçük bir örtü; onu bir peştamal edinirler; ve “kalın bir örtü yahut bir izâr; onunla bürünülür” denildi; çoğulu **الـمَحاشِئ**’dir; dedi ki:

O, sarkık dudaklarla silkeler,
senin keskin **الـمَحاشِئ** ile silkeleyişin gibi.

Yani, pürüzlülüğünden saçı tıraş edenleri.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

حشأه بسوط وعصا كجمعه: ضرب به جنبه وفي بعض النسخ جنبيه بالتثنية وبطنه. وحشأه بسهم: رماه وأصاب به جوفه، ونقل الأزهري عن الفراء: حشأته، إذا أدخلته جوفه، وإذا أصبت حشاه قلت: حشيته، وفي العباب، قال أسماء بن خارجة يصف ذئبا طمع في ناقته، وكانت تسمى هبالة:
  لي كل يوم من ذؤالـه                      ضغث يزيد على إباله
  لي كـل يوم صـيقة                      فوقي تأجل كالظلاله
  فلأحشأنك مشقـصـا                      أوسا أويس من الهباله
  أوسا، أي عوضا، وقيل: الهبالة في البيت الغنيمة. وحشأ المرأة يحشؤها حشأ: نكحها وباضعها. وحشأ النار: أوقدها وفي العباب: حشها. والمحشأ كمنبر ومحراب وعلى الأول اقتصر أبو زيد والزبيدي، وقالوا في الثاني إنه إشباع وقع في بعض الأشعار ضرورة: كساء غليظ قاله أبو زيد أو أبيض صغير يتزر به كذا في النسخ، وهي لغة قليلة، والفصحى يؤتزر به أو إزار يشتمل به والجمع المحاشئ. قال عمارة بن طارق، وقال الزيادي: عمارة بن أرطاة:
  ينفضن بالمشافر الهدالق
  نفضك بالمحاشئ المحالق يعني التي تحلق الشعر من خشونتها. والتركيب يدل على إبداع الشيء باستقصاء.

##### Türkçe

**حشأه** kamçı ve değnekle, **كجمعه** gibi: onun böğrünü onunla dövdü; bazı nüshalarda tesniye ile **جنبيه** ve (yine) karnını (dövdü). Ve **حشأه بسهم**: onu attı ve onunla iç boşluğunu vurdu. Ezherî, Ferrâ’dan nakletti: **حشأته**; onu iç boşluğuna soktuğun zaman; ve onun **حشاه**’ını vurduğun zaman **حشيته** dersin. Ve **العباب**’da: Esmâ b. Hârice, devesine tamah eden bir kurdu vasfederek dedi; (devenin) adı **هبالة** idi:
  Her gün onun **ذؤالـه**’ından bana                      **إباله**’sinin üstüne artan bir **ضغث**
  Her gün bana bir **صـيقة**                      üstümde gölge gibi ağır ağır gelir
  Elbette seni bir **مشقـصـا** ile **لأحشأنك**                      **هباله**’dan küçük bir küçük **أوسا** yahut **أوسا** (ile)
**أوسا**: yani bedel olarak; ve denildi ki: beyitte **الهبالة** ganimettir. Ve **حشأ المرأة يحشؤها حشأ**: onunla cinsel ilişkiye girdi ve onunla cima etti. Ve **حشأ النار**: onu yaktı; ve **العباب**’da: **حشها**. Ve **المحشأ**; **منبر** ve **محراب** gibi; birincisi üzerine Ebû Zeyd ve Zebîdî iktisar ettiler; ikincisi hakkında da “bazı şiirlerde zaruret olarak vuku bulan bir işbâ‘dır” dediler: kalın bir örtü; bunu Ebû Zeyd söyledi; yahut nüshalarda olduğu üzere onunla bel bağlanan küçük beyaz (bir örtü); bu az bir dildir; fasih olan “onunla bel bağlanır” yahut “onunla bel bağı (yapılır)”dır; yahut onunla bürünülen bir **إزار**; çoğulu **المحاشئ**. Umâre b. Târık dedi; Ziyâdî de dedi ki: Umâre b. Artâe:
  Sarkık dudaklarla silkelerler
  Senin, sertliğinden saç kazıyan **المحاشئ المحالق** ile silkeleyişin; yani sertliğinden saçı kazıyanlar. Ve terkîb, şeyi istiksâ ile icat etmeye delâlet eder.
