# حشأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B4%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حشأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حشأ

حَشَأَه بالعصا حَشْأً، مهموز: ضَرَب بها جَنْبَيْه وبَطْنَه. وحَشَأَه بسَهْمٍ يَحْشَؤُه حَشْأً: رماه فأَصاب به جوفه قال أَسماء بن خارجةَ يَصفُ ذِئباً طَمِع في ناقته وتسمى هَبالةَ:
لِي كُلَّ يومٍ، مِنْ ذُؤَالَهْ، *  ضِغْثٌ يَزِيدُ على إِبَالَهْ في كُلِّ يومٍ صِيقةٌ *  فَوْقِي، تَأَجَّلُ كالظُّلالَهْ فَلأَحْشَأَنَّك مِشْقَصاً، *  أَوساً، أُوَيْسُ، مِنَ الهَبالَه \<ص:56>
 أُوَيْسُ: تصغير أَوْسٍ وهو من أَسْماء الذِّئب، وهو منادى مفرد، وأَوْساً منتصب على المصدر، أَي عِوَضاً، والمِشْقَصُ: السهم النَّصْلِ؛ وقوله: ضِغْثٌ يَزيد على إِبالَهْ أَي بَلِيّةٌ على بَلِيّة، وهو مَثَل سائر. الأَزهري، شمر عن ابن الأَعرابي: حَشَأْتُه سَهْماً وحَشَوْتُه؛ وقال الفرّاء: حَشَأْتُه إِذا أَدخلته جَوفَه، وإِذا أَصبتَ حَشاه قلت: حَشَيْتُه. وفي التهذيب: حَشَأْت النارَ إِذا غَشِيتَها؛ قال الأَزهري: هو باطل وصوابه: حَشَأْت المرأَة إِذا غَشِيتَها؛ فافهمه؛ قال: وهذا من تصحيف الورّاقين. وحَشَأَ المرأَة يَحْشَؤُها حَشْأً: نَكَحَها. وحَشَأَ النار: أَوْقَدها.والمِحْشاءُ والمِحْشَأُ: كِساء أَبيض صغير يتخذونه مِئزراً، وقيل هو كِساءأَو إِزارٌ غَلِيظ يُشتَملُ به، والجمع الـمَحاشِئ؛ قال: يَنْفُضُ، بالـمَشافِرِ الهَدالِقِ، *  نَفْضَكَ بالـمَحاشِئ الـمَحالِقِ يعني التي تَحْلِقُ الشعر من خُشونتها.

### Türkçe

**حَشَأَه** sopayla **حَشْأً**, hemzeli: onun iki yanını ve karnını onunla vurdu.

Ve **حَشَأَه** bir okla, onu **يَحْشَؤُه حَشْأً**: onu attı da onunla iç boşluğunu vurdu; **أَسماء بن خارجةَ** bir kurdu, dişi devesine tamah eden ve **هَبالةَ** diye adlandırılanı vasfederek dedi:

Benim her gün, **ذُؤَالَهْ**’dan,
bir demet vardır ki **إِبَالَهْ**’ın üstüne artar.

Her gün bir çığlık,
üstümde, gölgeler gibi geciktirilir.

Elbette seni bir **مِشْقَصاً** ile **لأَحْشَأَنَّك**,
**أَوساً**, ey **أُوَيْسُ**, **الهَبالَه**’dan!

\<ص:56>
**أُوَيْسُ**: **أَوْسٍ**’un küçültmesidir; o, kurdun adlarındandır; o, tekil bir münâdâdır. Ve **أَوْساً** masdar üzerine mansuptur; yani bir bedel olarak. Ve **المِشْقَصُ**: ucu (temreni) olan ok; ve onun sözü: **ضِغْثٌ يَزيد على إِبالَهْ** yani bir belâ üstüne belâ; ve o, dolaşan bir meseldir. **الأَزهري**: **شمر**’den, **ابن الأَعرابي**’den: “Onu bir okla **حَشَأْتُه** ve onu **حَشَوْتُه**” dedi. **الفرّاء** dedi ki: “Onu **حَشَأْتُه**, iç boşluğuna soktuğum zaman; ve onun **حَشاه**’ını vurduğun zaman ‘onu **حَشَيْتُه**’ dersin.” Ve **التهذيب**’de: “Ateşi **حَشَأْت**; onu örttüğün zaman.” **الأَزهري** dedi ki: “O bâtıldır; doğrusu: Kadını **حَشَأْت**; onunla cima ettiğin zaman; onu anla.” Dedi ki: “Bu, verrâkların tashîflerindendir.”

Ve kadını **حَشَأَ**; onu **يَحْشَؤُها حَشْأً**: onunla nikâhladı (cima etti). Ve ateşi **حَشَأَ**: onu yaktı. Ve **المِحْشاءُ** ve **المِحْشَأُ**: beyaz küçük bir örtü; onu bir peştamal edinirler; ve “kalın bir örtü yahut bir izâr; onunla bürünülür” denildi; çoğulu **الـمَحاشِئ**’dir; dedi ki:

O, sarkık dudaklarla silkeler,
senin keskin **الـمَحاشِئ** ile silkeleyişin gibi.

Yani, pürüzlülüğünden saçı tıraş edenleri.
