# حشأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B4%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حشأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حشأ

حشأه بسوط وعصا كجمعه: ضرب به جنبه وفي بعض النسخ جنبيه بالتثنية وبطنه. وحشأه بسهم: رماه وأصاب به جوفه، ونقل الأزهري عن الفراء: حشأته، إذا أدخلته جوفه، وإذا أصبت حشاه قلت: حشيته، وفي العباب، قال أسماء بن خارجة يصف ذئبا طمع في ناقته، وكانت تسمى هبالة:
  لي كل يوم من ذؤالـه                      ضغث يزيد على إباله
  لي كـل يوم صـيقة                      فوقي تأجل كالظلاله
  فلأحشأنك مشقـصـا                      أوسا أويس من الهباله
  أوسا، أي عوضا، وقيل: الهبالة في البيت الغنيمة. وحشأ المرأة يحشؤها حشأ: نكحها وباضعها. وحشأ النار: أوقدها وفي العباب: حشها. والمحشأ كمنبر ومحراب وعلى الأول اقتصر أبو زيد والزبيدي، وقالوا في الثاني إنه إشباع وقع في بعض الأشعار ضرورة: كساء غليظ قاله أبو زيد أو أبيض صغير يتزر به كذا في النسخ، وهي لغة قليلة، والفصحى يؤتزر به أو إزار يشتمل به والجمع المحاشئ. قال عمارة بن طارق، وقال الزيادي: عمارة بن أرطاة:
  ينفضن بالمشافر الهدالق
  نفضك بالمحاشئ المحالق يعني التي تحلق الشعر من خشونتها. والتركيب يدل على إبداع الشيء باستقصاء.

### Türkçe

**حشأه** kamçı ve değnekle, **كجمعه** gibi: onun böğrünü onunla dövdü; bazı nüshalarda tesniye ile **جنبيه** ve (yine) karnını (dövdü). Ve **حشأه بسهم**: onu attı ve onunla iç boşluğunu vurdu. Ezherî, Ferrâ’dan nakletti: **حشأته**; onu iç boşluğuna soktuğun zaman; ve onun **حشاه**’ını vurduğun zaman **حشيته** dersin. Ve **العباب**’da: Esmâ b. Hârice, devesine tamah eden bir kurdu vasfederek dedi; (devenin) adı **هبالة** idi:
  Her gün onun **ذؤالـه**’ından bana                      **إباله**’sinin üstüne artan bir **ضغث**
  Her gün bana bir **صـيقة**                      üstümde gölge gibi ağır ağır gelir
  Elbette seni bir **مشقـصـا** ile **لأحشأنك**                      **هباله**’dan küçük bir küçük **أوسا** yahut **أوسا** (ile)
**أوسا**: yani bedel olarak; ve denildi ki: beyitte **الهبالة** ganimettir. Ve **حشأ المرأة يحشؤها حشأ**: onunla cinsel ilişkiye girdi ve onunla cima etti. Ve **حشأ النار**: onu yaktı; ve **العباب**’da: **حشها**. Ve **المحشأ**; **منبر** ve **محراب** gibi; birincisi üzerine Ebû Zeyd ve Zebîdî iktisar ettiler; ikincisi hakkında da “bazı şiirlerde zaruret olarak vuku bulan bir işbâ‘dır” dediler: kalın bir örtü; bunu Ebû Zeyd söyledi; yahut nüshalarda olduğu üzere onunla bel bağlanan küçük beyaz (bir örtü); bu az bir dildir; fasih olan “onunla bel bağlanır” yahut “onunla bel bağı (yapılır)”dır; yahut onunla bürünülen bir **إزار**; çoğulu **المحاشئ**. Umâre b. Târık dedi; Ziyâdî de dedi ki: Umâre b. Artâe:
  Sarkık dudaklarla silkelerler
  Senin, sertliğinden saç kazıyan **المحاشئ المحالق** ile silkeleyişin; yani sertliğinden saçı kazıyanlar. Ve terkîb, şeyi istiksâ ile icat etmeye delâlet eder.
