# حشا — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A7/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B4%D8%A7/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حشا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A7.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: حشا

* ح ش ا * * حَشَا * الوسادة وغيرها من باب عدا والحائض * تَحْتَشِي * بالكُرسف لتحبس الدم و * الحَشَا * ما اضطمت عليه الضلوع والجمع * أحْشَاءٌ * و * حُشْوَةُ * البطن بكسر الحاء وضمها أمعاؤه و * الحَاشِيةُ * واحدة * حَوَاشِي * الثوب وجوانبه وعيش رقيق الحواشي أي رغد و * الحَشِيّةُ * واحدة * الحَشَايا * قلت قال الأزهري * الحَشِيّةُ * الفراش المحشو و * الحَشْوُ * ما حشوت به فراشا أو غيره ويقال * حَاشَاكَ * و * حَاشَى لك * والمعنى واحد ويقال * حَاشَى لِلّه * أي معاذ الله وقُرئ حاش لله بلا ألف اتباعا للكتاب وإلا فالأصل حاشى بالألف و * حَاشَى * كلمة يُستثنى بها وقد تكون حرفا وقد تكون فعلا فإن جعلتها فعلا نصبت بها فقلت ضربتهم ضاشى زيدا وإن جعلتها حرفا خفضت بها وقال سيبويه حاشى لا تكون إلا حرف جر لأنها لو كانت فعلا لجاز أن تكون صلة لما كما يجوز ذلك في خلا فلما امتنع أن يقال جاءني القوم ما حاشى زيدا دل على أنها ليست فعلا وقال المبرد قد يكون فعلا واستدل بقول النابغة ولا أرى فاعلا في الناس يشبهه وما أحاشي من الأقوام من أحد فتصرفه يدل على أنه فعل ولأنه يقال حاشى لزيد وحرف الجر لا يجوز أن يدخل على حرف الجر ولأن الحذف يدخلها كقولهم حاش لزيد والحذف إنما يقع في الأسماء والأفعال لا في الحروف

### Türkçe

* ح ش ا * **حَشَا**: yastığı ve başkasını (doldurdu); **عدا** babından; ve hayızlı (kadın) **تَحْتَشِي**: kanı tutmak için pamukla (içini) doldurur; ve **الحَشَا**: kaburgaların üzerine topladığı şeydir; çoğulu **أحْشَاءٌ**; ve **حُشْوَةُ** karnın—**الحاء**’ın kesriyle ve zammıyla—bağırsaklarıdır; ve **الحَاشِيةُ**: **حَوَاشِي**’nin (tekili)dir; elbisenin kenarları ve yanları; ve “ince kenarlı bir yaşayış” yani bolluk. Ve **الحَشِيّةُ**: **الحَشَايا**’nın (tekili)dir. Dedim ki: el-Ezherî dedi: **الحَشِيّةُ**: doldurulmuş döşektir. Ve **الحَشْوُ**: bir döşeği veya başkasını onunla doldurduğun şeydir. Ve denir: **حَاشَاكَ** ve **حَاشَى لك**; mânâ birdir. Ve denir: **حَاشَى لِلّه**; yani “Allah’a sığınırım”. Ve “elif”siz **حاش لله** diye okunmuştur; yazıya uymak için; yoksa aslolan “elif” ile **حاشى**’dır. Ve **حَاشَى**: kendisiyle istisna yapılan bir kelimedir; harf de olabilir, fiil de olabilir. Onu fiil kılarsan onunla nasb edersin; şöyle dersin: “Onları dövdüm, **حاشى** Zeyd’i.” Onu harf kılarsan onunla cerredersin. Sîbeveyh dedi: **حاشى** ancak cer harfi olur; çünkü fiil olsaydı, **خلا**’da caiz olduğu gibi, **ما**’nın sılası olması caiz olurdu. “Kavim bana geldi, **ما حاشى زيدا**” denilmesinin imkânsız oluşu, onun fiil olmadığına delâlet etti. el-Müberred dedi: Fiil olabilir; ve Nâbiga’nın sözüyle delil getirdi:

ولا أرى فاعلا في الناس يشبهه
وما أحاشي من الأقوام من أحد

Onun tasrifi, onun fiil olduğuna delâlet eder. Ve çünkü “**حاشى لزيد**” denir; cer harfinin cer harfinin üzerine girmesi caiz değildir. Ve çünkü hazif ona girer; onların “**حاش لزيد**” sözleri gibi. Hazif ancak isimlerde ve fiillerde vâki olur, harflerde değil.
