# حشب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B4%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حشب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حشب

الحشيب والحشب والحشيب بكسر أولهما: الثوب الغليظ قاله أبو السميدع الأعرابي.
 والحوشب: الأرنب الذكر وقيل: هو العجل وهو ولد البقر، قال الشاعر:
  كأنها لما ازلأم الضحى                      أدمانة يتبعثها حوشب ومما يذكر من شعر أسد بن ناعصة التنوخي:
  وخرق تبهنس ظلمانه                      يجاوب حوشبه القعنب فقيل: القعنب هو الثعلب الذكر والحوشب: الأرنب الذكر، كما تقدم، وقد عرفت أن عبارة المؤلف فيها ما فيها، فإنه خلط القعنب بالحوشب. والحوشب: الضامر في قول بعضهم:
  في البدن عفضاج إذا بدنته                      وإذا تضمره فحشر حوشب والحوشب العظيم البطن، وقيل: هو العظيم الجنبين، وفي قول ساعدة بن جؤية:
  فالدهر لا يبقى على حدثـانـه                      أنس لفيف ذو طرائف حوشب قال السكري: والحوشب المنتفخ الجنبين، فاستعار ذلك للجمع الكثير، وهو ضد، والأنثى بالهاء، قال أبو النجم:
  ليست بحوشبة يبيت خمارها                      حتى الصباح مثبتا بغـراء يقول: لا شعر على رأسها فهي لا تضع خمارها، وقيل: الحوشب: موصل الوظيف في رسغ الدابة، أو الحوشب كالحشيب والحشيبي: عظم في باطن الحافر بين العصب والوظيف وقيل: هو حشو الحافر، قاله أبو عمرو أو عظيم مصغرا صغير كالسلامى بين رأس الوظيف في طرفه ومستقر الحافر مما يدخل في الجبة، والجبة الذي فيه الحوشب والدخيس بين اللحم والعصب، قال العجاج:
  مستبطنا مع الصميم عصبا أو عظم الرسغ، كذا في التهذيب، وللفرس حوشبان، وهما عظما الرسغ وحوشب رجل، وقال المؤرج الحوشب: الجماعة من الناس، كالحوشبة، بالهاء.
 وحوشب: مخلاف باليمن نسب إليه جماعة من الفضلاء.
 وشهر بن حوشب الأشعري الشامي مولى أسماء بنت يزيد بن السكن، صدوق كثير الإرسال، يأتي ذكره في شهر وخلف بن حوشب الكوفي ثقة، من السادسة، مات بعد الأربعين، والعوام بن حوشب ابن يزيد أبو عيسى الواسطي ثقة ثبت من السادسة، وابن أخيه شهاب ابن خراش بن حوشب روى عن عمه محدثون.
 وقال المؤرج: احتشبوا احتشابا: تجمعوا، وفي بعض النسخ اجتمعوا، ويقال: أحشبه إذا أغضبه كأحشمه، نقله الصاغاني.
 ومما يستدرك عليه:

  حوشب بن سيف أبو روح السكسكي، وحوشب بن أبي زياد تابعيان، وحوشب أبو بشر، وحوشب ابن مسلم الثقفي، وحوشب بن عقيل أبو دحية، وحوشب الشيباني، محدثون.

### Türkçe

**الحشيب** ve **الحشب** ve **الحشيب** (ilk ikisinin evveli kesre ile): kalın elbise; bunu Ebû’s-Semîdaʿ el-Aʿrâbî söylemiştir.
Ve **الحوشب**: erkek tavşan; ve denildi ki: o buzağıdır; o, sığırın yavrusudur. Şair dedi ki:
  Sanki o, kuşluk vakti yoğunlaşıp toplandığında                      bir **أدمانة** (esmerlik)dir; onu **حوشب** kımıldatıp durur
Ve Esed b. Nâʿısa et-Tenûḫî’nin şiirinden zikredilenlerdendir:
  Ve bir yırtık; onun karanlığı ağır ağır yürür                      onun **حوشبه**’sine **القعنب** cevap verir
Bunun üzerine denildi ki: **القعنب** erkek tilkidir; ve **الحوشب**: erkek tavşandır; daha önce geçtiği gibi. Ve müellifin ibaresinde olan şeyin onda olduğu bilinmiştir; çünkü o, **القعنب**’ı **الحوشب** ile karıştırdı. Ve **الحوشب**: bazılarının sözüne göre zayıf-çelimsiz olandır:
  Bedende **عفضاج**; onu semirttiğinde                      ve onu zayıflattığında, işte **حشر حوشب**
Ve **الحوشب** büyük karınlıdır; ve denildi ki: o, iki yanı büyük olandır. Ve Sâʿide b. Cüveyye’nin sözünde:
  Öyleyse zaman, onun yeniliği üzere kalıcı değildir                      türlü türlü **حوشب**’li, sarmaş dolaş bir insan topluluğu
Sukkerî dedi ki: ve **الحوشب** iki yanı şişkin olandır; böylece bunu çok kalabalık topluluk için ödünç aldı; ve o, zıddır. Dişisi **الهاء** ile (yani **حوشبة**). Ebû’n-Necm dedi ki:
  O, **حوشبة** değildir; onun örtüsü geceleyin kalır                      sabaha kadar **بغـراء** ile sabitlenmiş
Der ki: başında saç yoktur; bu yüzden örtüsünü koymaz. Ve denildi ki: **الحوشب**: binek hayvanının bileğinde **الوظيف**’i birleştiren (yer)dir. Yahut **الحوشب**; **الحشيب** ve **الحشيبي** gibi: sinir ile **الوظيف** arasında, toynağın iç tarafında bir kemiktir. Ve denildi ki: o, toynağın iç dolgusudur; bunu Ebû ʿAmr söyledi. Yahut küçültme ile “büyük” (yani küçük bir büyük): **السلامى** gibi; **الوظيف**’in başı ile onun ucundaki ve toynağın yerleştiği yer arasında; **الجبة**’ye giren şeylerdendir. Ve **الجبة**: içinde **الحوشب** olan (kısım)dır. Ve **الدخيس**: et ile sinir arasındadır. el-ʿAccâc dedi ki:
  **الصميم** ile birlikte içe doğru (yerleşmiş) bir sinir
Yahut bilek kemiği; **التهذيب**’de böyledir. Ve atın iki **حوشبان**’ı vardır; ikisi bilek kemiğidir. Ve **حوشب** bir adam (adı)dır. Ve el-Muʾerric dedi ki: **الحوشب**: insanlardan bir topluluktur; **الحوشبة** gibi, **الهاء** ile.
Ve **حوشب**: Yemen’de bir **مخلاف**tır; ona nispetle faziletlilerden bir cemaat nispet edilmiştir.
Ve Şehr b. **حوشب** el-Eşʿarî eş-Şâmî, Esmâ bint Yezîd b. es-Seken’in mevlâsı; doğru sözlü, çok irsâl sahibidir; onun zikri **شهر**’de gelecektir. Ve Ḫalef b. **حوشب** el-Kûfî güvenilirdir; altıncı tabakadan; kırktan sonra öldü. Ve el-ʿAvvâm b. **حوشب** b. Yezîd, Ebû ʿÎsâ el-Vâsiṭî güvenilir, sağlam; altıncı tabakadan. Ve onun kardeşinin oğlu Şihâb b. Ḫırâş b. **حوشب**, amcasından rivayet etti; muhaddisler (ondan rivayet ettiler).
Ve el-Muʾerric dedi ki: **احتشبوا احتشابا**: toplandılar; bazı nüshalarda “bir araya geldiler”. Ve denilir: **أحشبه**; onu öfkelendirdi, **أحشمه** gibi; bunu es-Sâġânî nakletti.
Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir:

  **حوشب** b. Seyf Ebû Rûḥ es-Seksikî; ve **حوشب** b. Ebî Ziyâd, iki tâbiîdir. Ve **حوشب** Ebû Bişr; ve **حوشب** b. Müslim es-Sekafî; ve **حوشب** b. ʿAkîl Ebû Diḥye; ve **حوشب** eş-Şeybânî; muhaddislerdir.
