# حشف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B4%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B4%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حشف

الحَشَفُ من التمر: ما لم يُنْوِ، فإذا يَبِس صَلُب وفسد لا طعْم له ولا لِحاء ولا حلاوة. وتمر حَشِفٌ: كثير الحَشَف على النِّسبة وقد أَحْشَفَتِ النخلةُ أَي صار تَمْرُها حَشَفاً. الجوهري: الحَشَفُ أَردَأُ التمر. وفي المثل: أَحَشَفاً وسُوءَ كِيلة؟ وفي الحديث: أَنه رأَى رجلاً عَلَّقَ قِنْوَ حَشَفٍ تَصَدَّق به؛ الحَشَفُ: اليابِسُ الفاسِدُ من التمر، وقيل: الضعيف الذي لا نَوَى له كالشِّيصِ.
والحَشَفُ: الضَّرْعُ البالي.
وقد أَحْشَفَ ضَرْعُ الناقةِ إذا تَقَبَّضَ واسْتَشَنَّ أَي صار كالشَّنّ. وحَشَفَ: ارْتَفَع منه اللبَنُ. والحَشَفَةُ: الكَمَرةُ، وفي التهذيب: ما فَوْقَ الخِتان. وفي حديث عليّ: في الحَشَفةِ الدِّيةُ؛ هي رأْس الذكَر إذا قطعها إنسان وجبت عليه الديةُ كاملة.
والحَشِيفُ: الثوب البالي الخَلَقُ؛ قال صَخْر الغَيّ:
أُتِيحَ لها أُقَيْدِرُ ذُو حَشِيفٍ،
إذا سامَتْ على الـمَلَقاتِ ساما
ورجل مُتَحَشِّفٌ أَي عليه أَطْمارٌ. ويقال لأُذُن الإنسان إذا يَبَسَتْ فَتَقَبَّضَتْ: قد اسْتَحْشَفَتْ، وكذلك ضَرْعُ الأُنثى إذا قَلَصَ وتَقَبّضَ قد اسْتَحْشَفَ، ويقال حَشِفٌ؛ وقال طَرفةُ:
على حَشِفٍ كالشَّنِّ ذاوٍ مُجَدَّد
وتَحَشَّفَتْ أَوبارُ الإبلِ: طارَتْ عنها وتَفَرَّقَت. ويقال: رأَيت فلاناً مُتَحَشِّفاً أَي رأَيته سَيِّءَ الحالِ مُتَقَهِّلاً رَثَّ الهيئة. وفي حديث عثمان: قال له أَبانُ ابن سعيد ما لي أَراكَ مُتَحَشِّفاً؟ أَسْبِلْ فقال: هكذا كانت إزْرَةُ صاحبنا، صلى اللّه عليه وسلم؛ الـمُتَحَشِّفُ: اللاَّبِسُ الحشيفِ وهو الخلَقُ، وقيل: الـمُتَحَشِّفُ الـمُبْتَئِسُ الـمُتَقَبِّضُ. والإزْرَة، بالكسر: حالةُ
الـمُتَأَزِّرِ.والحَشَفَةُ: صَخْرةٌ رِخْوةٌ في سَهْل من الأَرض. الأَزهري: ويقال للجزيرة في البحر لا يَعْلُوها الماءُ حَشَفَةٌ، وجَمْعها حِشَافٌ إذا كانت صغيرة مُستديرة. وجاء في الحديث: أَنَّ موضعَ بيتِ اللّه كان حَشَفةً فدحَا اللّهُ الأَرض عنها.
وقال شمر: الحُشافةُ والحُسافةُ، بالشين والسين، الماء القليل.

### Türkçe

**الحَشَفُ** hurmadan: çekirdek bağlamamış olan şeydir; kuruduğu vakit sertleşir ve bozulur; onun için ne tat vardır, ne kabuk, ne de tatlılık. Ve **تمر حَشِفٌ**: nisbet üzere **الحَشَف**ı çok olan (hurma)dır. Ve **أَحْشَفَتِ النخلةُ** yani onun hurması **حَشَفاً** oldu. el-Cevherî: **الحَشَفُ** hurmanın en kötüsüdür. Ve meselde: **أَحَشَفاً وسُوءَ كِيلة؟** Ve hadiste: onun, bir adamı **قِنْوَ حَشَفٍ** (bir salkım **حَشَف**) asmış, onunla sadaka vermiş olarak gördüğü (rivayet edilmiştir); **الحَشَفُ**: hurmadan kuru, bozuk olandır; ve denildi ki: **الشِّيصِ** gibi çekirdeği olmayan zayıf olandır.

Ve **الحَشَفُ**: eskimiş meme.

Ve **أَحْشَفَ ضَرْعُ الناقةِ** (devenin memesi) büzüşüp buruştuğu zaman; ve **اسْتَشَنَّ** yani **الشَّنّ** gibi oldu. Ve **حَشَفَ**: ondan süt yükseldi (çekildi). Ve **الحَشَفَةُ**: **الكَمَرةُ**; ve et-Tehzîb’de: sünnet yerinin üstü. Ve Ali’nin hadisinde: **الحَشَفةِ** için diyet vardır; o, erkeklik uzvunun başıdır; bir insan onu kestiği zaman ona tam diyet vacip olur.

Ve **الحَشِيفُ**: eskimiş, yıpranmış elbise; Sahr el-Gayy dedi ki:
أُتِيحَ لها أُقَيْدِرُ ذُو حَشِيفٍ،
إذا سامَتْ على الـمَلَقاتِ ساما

Ve **رجل مُتَحَشِّفٌ** yani üzerinde yamalı elbiseler vardır. Ve insanın kulağı kuruyup büzüşürse ona denilir: **قد اسْتَحْشَفَتْ**; dişinin memesi de kısalıp büzüşürse **قد اسْتَحْشَفَ**; ve **حَشِفٌ** denilir; Tarafe dedi ki:
على حَشِفٍ كالشَّنِّ ذاوٍ مُجَدَّد

Ve **تَحَشَّفَتْ أَوبارُ الإبلِ**: ondan uçtu ve dağıldı. Ve denilir: falanı **مُتَحَشِّفاً** gördüm; yani onu kötü hâlli, perişan, görünüşü yıpranmış gördüm. Ve Osman’ın hadisinde: Ebân b. Saîd ona dedi: seni niçin **مُتَحَشِّفاً** görüyorum? **أَسْبِلْ** (sal); dedi ki: sahibimizin, sallallahu aleyhi ve sellem, **إزْرَةُ**si böyle idi; **الـمُتَحَشِّفُ**: **الحشيفِ** giyen, o da yıpranmış olandır; ve denildi ki: **الـمُتَحَشِّفُ**: bunalmış, büzüşmüş olandır. Ve **الإزْرَة** (kesre ile): **الـمُتَأَزِّرِ**in hâlidir. Ve **الحَشَفَةُ**: yerin düz bir kısmında yumuşak bir kayadır. el-Ezherî: ve denilir, denizde suyun üstüne çıkmadığı adaya **حَشَفَةٌ**; onun çoğulu **حِشَافٌ**dur; küçük, yuvarlak olduğu zaman. Ve hadiste geldi: Allah’ın Evi’nin yerinin **حَشَفةً** olduğu, sonra Allah’ın ondan yeri yaydığı.

Ve Şemmer dedi: **الحُشافةُ** ve **الحُسافةُ**, şin ve sin ile, az sudur.
