# حصب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B5%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حصب

حَصَبَهُ
1 حَصَبَهُ حصب حصبه حصبة , (S, A, Msb, K,) aor. حَصِبَ (S, A, Msb) and حَصُبَ , (Msb,) inf. n. حَصْبٌ, (Msb, TA,) He threw at him, or pelted him with, pebbles, (S, A,* K,) or small pebbles. (Msb.) And hence, in a general sense, He pelted him. (Har p. 234.) And حَصَبَتِ الرِّيحُ بِالحَصْبَآءِ [The wind cast, or drove along, or tore up, the pebbles, or small pebbles]. (A.)― -b2- Also, (A,) or ↓ حصّبهُ, inf. n. تَحْصِيبٌ, (S,) or both, (Msb, K,) but the latter has an intensive signification, (Msb,) He spread pebbles in it, (A, K,) namely, a mosque, (A,) or a place; (K;) he strewed it, namely, a mosque, (S, Msb,) &c., (Msb,) with pebbles, (S,) or with small pebbles. (Msb.) ― -b3- حَصَبَ بِهِ النَّارَ He threw it (anything) into the fire. (AO, S.) ― -b4- حَصَبَ النَّارَ He threw حَصَب [or firewood, &c.,] into the fire. (A.) [Also,] inf. n. as above, He kindled the fire, or made it to blaze or flame, with حَصَب. (TA.) -A2- حَصَبُوا عَنْهُ (tropical:) They hastened from him, or it, in flight. (A, TA.) ― -b2- حَصَبَ عَنْ صَاحِبِهِ (assumed tropical:) He turned away from his companion; as also ↓ احصب. (K.) ― -b3- حَصَبَ فِى الأَرْضِ (assumed tropical:) i. q. ذَهَبَ فِيهَا [which has two meanings: he went away in, or into, the country, or land: and he discharged his excrement: the former seems to be here meant]. (S.) -A3- حُصِبَ; (K; [in a copy of the A حَصُبَ, but this is probably a mistranscription, as appears to be indicated by its being there added that the part. n. is مَحْصُوبٌ;]) and حَصِبَ, aor. حَصَبَ , (K,) inf. n. حَصَبٌ, (KL,) or حَصَبٌ; (TK, and indicated in the K;) [and app. ↓ حُصِّبَ also; (see مَحْصُوبٌ;)] He broke forth with حَصْبَة [i. e. measles, or spotted fever]. (K, KL.) The second of these verbs signifies as above, said of a person's skin. (S.)

حصّبهُ
2 حصّبهُ حصب حصبه حصبة : see 1. -A2- Also حصّب, (T, TA,) inf. n. تَحْصِيبٌ, (T, Mgh, K,) He (a pilgrim) slept [or stopped to sleep] in El-Mohassab (↓ المُحَصَّب), (T, Mgh, * K,) which is the name of the way between the mountains opening upon the part called الأَبْطَحُ, (T, K,) between Mekkeh and Minè, (T, Msb,) so called from the pebbles in it, (T, TA,) and also called ↓ الحَصْبَآءُ, (Msb,) for an hour, or a short time, (سَاعَة,) of the night, (T, Mgh, K,) in returning from Minè to Mekkeh: (T, Mgh, * TA:) this was formerly done in imitation of Mohammad; but it is said to be voluntary; not obligatory. (T, TA.) Also He slept at that place after going forth from Mekkeh. (TA.) ↓ المُحَصَّبُ is also the name of the place where the pebbles are cast in Minè; (As, S, A, Mgh, Msb, K;) also called ↓ حِصَابٌ. (TA.) -A3- حُصِّبَ: see 1.

احصب
4 احصب احصب أحصب حصب , (S, A, K,) inf. n. اـِحْصَابٌ, (TA,) He (a horse, S, A, or other beast &c., TA) struck up the pebbles in his running. (S, A, K.) ― -b2- See also 1.

تحاصبوا
6 تحاصبوا تحاصبوا They pelted one another with pebbles. (A, K.)

حَصَبٌ
حَصَبٌ حصب Stones; as also ↓ حَصْبَةٌ, n. un. ↓ حَصَبَةٌ, which is extr. [as n. un. of حَصْبَةٌ, but not of حَصَبٌ]. (K.) ― -b2- A stone that is thrown; like نَفَضٌ in the sense of مَنْفُوضٌ. (TA.) ― -b3- Firewood, (K,) in a general sense; (TA;) in the dial. of El-Yemen: (Fr, TA:) or what is thrown into a fire, (A 'Obeyd, S, K,) of firewood and of other things; (TA;) in the dial. of Nejd: (Fr, TA:) or firewood prepared for fuel: (Msb:) or firewood with which a fire is lighted; firewood not being so called until it is thus used. (K.) حَصَبُ جَهَنَّمَ, in the Kur [xxi. 98], signifies, in the Abyssinian language, accord. to 'Ikrimeh, The firewood [or fuel] of Hell. (TA.)

حَصِبٌ
حَصِبٌ حصب [Pebbly]. You say أَرْضٌ حَصِبَةٌ and ↓ مَحْصَبَةٌ (T, S, A, K) A land containing, (T, S,) or abounding with, (A, K,) pebbles. (T, S, A, K.) And ↓ مَكَانٌ حَاصِبٌ A place containing pebbles. (TA.) ― -b2- See also حَاصِبٌ.

حَصْبَةٌ
حَصْبَةٌ حصب حصبه حصبة [A single throwing of pebbles]. ― -b2- [Hence, app., because immediately following the day of the last throwing of pebbles in the Valley of Minè,] لَيْلَةُ الحَصْبَةِ The night [next] after the days called أَيَّامُ التَّشْرِيقِ [which are the 11th and 12th and 13th of Dhu-l-Hijjeh]. (K.) ― -b3- See also حَصَبٌ. -A2- Also, (S, A, Msb, K,) and ↓ حَصِبَةٌ, (S, Msb, K,) and (sometimes, S) ↓ حَصَبَةٌ, (S, K,) [Measles, or spotted fever;] a certain cutaneous eruption: (S, A, Msb, K:) by some, [contr. to general authority,] said to be small-pox. (Msb.)

حَصَبَةٌ
حَصَبَةٌ حصب حصبه حصبة : see حَصَبٌ, and حَصْبَآءُ: -A2- and see also حَصْبَةٌ

حَصِبَةٌ
حَصِبَةٌ حصب حصبه حصبة : see حَصْبَةٌ.

حَصْبَآءُ
حَصْبَآءُ حصبآء Pebbles: (S, A, K:) or small pebbles: (Msb:) accord. to Sb, a quasi-pl. n.: (TA:) sing. ↓ حَصَبَةٌ. (K.) ― -b2- See also 2.

حِصَابٌ
حِصَابٌ حصاب : see 2.

حَاصِبٌ
حَاصِبٌ حاصب [A thrower, or pelter, of stones]. You say, هُوَ حَاصِبٌ لَيْسَ بِصَاحِبٍ [He is a pelter of stones (app. meaning a calumniator): he is not a friend]. (A, TA.) [Hence also,] حَاصِبٌ, (S, K,) or رِيحٌ حَاصِبٌ, (A,) A violent wind that raises the pebbles; (S, A; *) as also ↓ حَصِبَةٌ: (S:) or a wind that bears along the dust (K, TA) and pebbles: (TA:) and a wind casting down pebbles from the sky: or a wind that tears up the pebbles. (TA. [See the Kur liv. 34, &c.]) ― -b2- And hence, (assumed tropical:) A punishment from God. (TA.) ― -b3- Dust containing pebbles. (IAar, TA.) See also حَصِبٌ. ― -b4- Clouds (سَحَابٌ) casting down snow and hail: (K:) or clouds (سحاب), because of their casting down snow and hail. (TA.) ― -b5- Pebbles [borne] in the wind. (ISh, TA.) You say, كَانَ يَوْمُنَا ذَا حَاصِبٍ [Our day was one in which pebbles were blown about by the wind]. (TA.) ― -b6- Small particles of snow and hail scattered about. (K.) ― -b7- A large number of men on foot. (Az, TA.)

مَحْصَبَةٌ
مَحْصَبَةٌ محصبه محصبة : see حَصِبٌ.

مُحَصَّبٌ
مُحَصَّبٌ محصب : see مَحْصُوبٌ: -A2- and see also 2, in two places.

مَحْصُوبٌ
مَحْصُوبٌ محصوب Affected with the cutaneous eruption termed حَصْبَة [i. e. measles, or spotted fever]; (A, K;) as also ↓ مُحَصَّبٌ (TA.)

### Türkçe

**حَصَبَهُ**
1 **حَصَبَهُ** حصب حصبه حصبة, (S, A, Msb, K,) muzâri‘i **حَصِبَ** (S, A, Msb) ve **حَصُبَ**, (Msb,) mastarı **حَصْبٌ**, (Msb, TA,) Ona çakıl taşlarıyla, (S, A,* K,) yahut küçük çakıl taşlarıyla taş attı, onu taşladı. (Msb.) Ve bundan dolayı, genel bir mânada, Onu taşladı. (Har p. 234.) Ve **حَصَبَتِ الرِّيحُ بِالحَصْبَآءِ** [Rüzgâr çakıl taşlarını, yahut küçük çakıl taşlarını savurdu, yahut sürükledi, yahut yerinden söküp kaldırdı]. (A.)― -b2- Yine, (A,) yahut ↓ **حصّبهُ**, mastarı **تَحْصِيبٌ**, (S,) yahut ikisi de, (Msb, K,) fakat ikincisi şiddet (mübalağa) mânası taşır, (Msb,) İçine çakıl taşı döşedi, (A, K,) yani bir mescide, (A,) yahut bir yere; (K;) onu serpti, yani bir mescidi, (S, Msb,) vb., (Msb,) çakıl taşlarıyla, (S,) yahut küçük çakıl taşlarıyla. (Msb.) ― -b3- **حَصَبَ بِهِ النَّارَ** Onu (herhangi bir şeyi) ateşe attı. (AO, S.) ― -b4- **حَصَبَ النَّارَ** Ateşe **حَصَب** [yahut odun vb.] attı. (A.) [Yine,] mastarı yukarıdaki gibi, **حَصَب** ile ateşi yaktı, yahut onu alevlendirdi/parlattı. (TA.) -A2- **حَصَبُوا عَنْهُ** (mecaz:) Ondan, yahut ondan (o şeyden), kaçışta aceleyle uzaklaştılar. (A, TA.) ― -b2- **حَصَبَ عَنْ صَاحِبِهِ** (farazî mecaz:) Arkadaşından yüz çevirdi; ↓ **احصب** da böyledir. (K.) ― -b3- **حَصَبَ فِى الأَرْضِ** (farazî mecaz:) **ذَهَبَ فِيهَا** ile aynı mânadadır [iki mânası vardır: memlekette/arzda gidip uzaklaştı yahut içine girdi; ve dışkısını yaptı: burada birincisi kastedilmiş görünür]. (S.) -A3- **حُصِبَ**; (K; [A’nın bir nüshasında **حَصُبَ**, fakat bu muhtemelen yanlış yazımdır; zira orada ism-i mef‘ûlün **مَحْصُوبٌ** olduğu ilâve edilmiştir;]) ve **حَصِبَ**, muzâri‘i **حَصَبَ**, (K,) mastarı **حَصَبٌ**, (KL,) yahut **حَصَبٌ**; (TK, ve K’da işaret edilmiştir;) [ve görünüşe göre ↓ **حُصِّبَ** de; (bk. **مَحْصُوبٌ**;)] **حَصْبَة** ile (yani kızamık yahut benekli humma ile) döküntü çıkardı. (K, KL.) Bu iki fiilden ikincisi, yukarıdaki mânada, bir kimsenin derisi hakkında söylenir. (S.)

**حصّبهُ**
2 **حصّبهُ** حصب حصبه حصبة: bk. 1. -A2- Yine **حصّب**, (T, TA,) mastarı **تَحْصِيبٌ**, (T, Mgh, K,) O (hacı) **المُحَصَّب**’de (↓ **المُحَصَّب**) uyudu [yahut uyumak üzere konakladı], (T, Mgh, * K,) ki bu, dağlar arasındaki, **الأَبْطَحُ** denilen kısma açılan yolun adıdır, (T, K,) Mekke ile Minâ arasında, (T, Msb,) içindeki çakıl taşlarından dolayı böyle adlandırılmıştır, (T, TA,) ve ayrıca ↓ **الحَصْبَآءُ** diye de adlandırılır, (Msb,) gecenin bir saati, yahut kısa bir vakti, (**سَاعَة,**) (T, Mgh, K,) Minâ’dan Mekke’ye dönüşte: (T, Mgh, * TA:) bu, eskiden Muhammed’e uymak için yapılırdı; fakat gönüllü olduğu, farz olmadığı söylenir. (T, TA.) Yine, Mekke’den çıktıktan sonra o yerde uyudu. (TA.) ↓ **المُحَصَّبُ** ayrıca Minâ’da çakıl taşlarının atıldığı yerin adıdır; (As, S, A, Mgh, Msb, K;) ayrıca ↓ **حِصَابٌ** diye de adlandırılır. (TA.) -A3- **حُصِّبَ**: bk. 1.

**احصب**
4 **احصب** احصب أحصب حصب, (S, A, K,) mastarı **اـِحْصَابٌ**, (TA,) O (at, S, A, yahut başka bir hayvan vb., TA) koşarken çakıl taşlarını sıçrattı. (S, A, K.) ― -b2- Yine bk. 1.

**تحاصبوا**
6 **تحاصبوا** تحاصبوا Birbirlerini çakıl taşlarıyla taşladılar. (A, K.)

**حَصَبٌ**
**حَصَبٌ** حصب Taşlar; ↓ **حَصْبَةٌ** da böyledir; bunun tekili ↓ **حَصَبَةٌ**’dir; ki bu, [↓ **حَصْبَةٌ**’nin tekili olarak] nadirdir [fakat **حَصَبٌ**’ün tekili değildir]. (K.) ― -b2- Atılan bir taş; مَنْفُوضٌ mânasında **نَفَضٌ** gibidir. (TA.) ― -b3- Odun, (K,) genel mânada; (TA;) Yemen lehçesinde: (Fr, TA:) yahut ateşe atılan şey; (A 'Obeyd, S, K,) odun ve başka şeylerden; (TA;) Necd lehçesinde: (Fr, TA:) yahut yakıt için hazırlanmış odun: (Msb:) yahut ateşin yakıldığı odun; odun, bu şekilde kullanılıncaya kadar böyle adlandırılmaz. (K.) **حَصَبُ جَهَنَّمَ**, Kur’ân’da [xxi. 98], ‘İkrime’ye göre Habeş dilinde, Cehennemin odunu [yahut yakıtı] demektir. (TA.)

**حَصِبٌ**
**حَصِبٌ** حصب [Çakıllı]. Şöyle dersin: **أَرْضٌ حَصِبَةٌ** ve ↓ **مَحْصَبَةٌ** (T, S, A, K) Çakıl taşı bulunan, (T, S,) yahut çakıl taşı çok olan, (A, K,) bir arazi. (T, S, A, K.) Ve ↓ **مَكَانٌ حَاصِبٌ** Çakıl taşı bulunan bir yer. (TA.) ― -b2- Yine bk. **حَاصِبٌ**.

**حَصْبَةٌ**
**حَصْبَةٌ** حصب حصبه حصبة [Çakıl taşı atmanın bir defası]. ― -b2- [Bundan dolayı, görünüşe göre, Minâ vadisindeki son taş atma gününün hemen ardından geldiği için,] **لَيْلَةُ الحَصْبَةِ** **أَيَّامُ التَّشْرِيقِ** denilen günlerden [ki bunlar Zilhicce’nin 11., 12. ve 13. günleridir] sonraki gece. (K.) ― -b3- Yine bk. **حَصَبٌ**. -A2- Yine, (S, A, Msb, K,) ve ↓ **حَصِبَةٌ**, (S, Msb, K,) ve (bazen, S) ↓ **حَصَبَةٌ**, (S, K,) [Kızamık yahut benekli humma;] belirli bir deri döküntüsü: (S, A, Msb, K:) bazılarına göre, [genel otoriteye aykırı olarak,] çiçek hastalığıdır. (Msb.)

**حَصَبَةٌ**
**حَصَبَةٌ** حصب حصبه حصبة: bk. **حَصَبٌ**, ve **حَصْبَآءُ**: -A2- ve ayrıca bk. **حَصْبَةٌ**

**حَصِبَةٌ**
**حَصِبَةٌ** حصب حصبه حصبة: bk. **حَصْبَةٌ**.

**حَصْبَآءُ**
**حَصْبَآءُ** حصبآء Çakıl taşları: (S, A, K:) yahut küçük çakıl taşları: (Msb:) Sb’ye göre, çoğul benzeri bir isimdir: (TA:) tekili ↓ **حَصَبَةٌ**. (K.) ― -b2- Yine bk. 2.

**حِصَابٌ**
**حِصَابٌ** حصاب: bk. 2.

**حَاصِبٌ**
**حَاصِبٌ** حاصب [Taş atan, taşlayan]. Şöyle dersin: **هُوَ حَاصِبٌ لَيْسَ بِصَاحِبٍ** [O taşlayıcıdır (görünüşe göre iftiracı mânasında): dost değildir]. (A, TA.) [Bundan dolayı ayrıca,] **حَاصِبٌ**, (S, K,) yahut **رِيحٌ حَاصِبٌ**, (A,) çakıl taşlarını kaldıran şiddetli bir rüzgâr; (S, A; *) ↓ **حَصِبَةٌ** da böyledir: (S:) yahut tozu (K, TA) ve çakıl taşlarını sürükleyen bir rüzgâr: (TA:) ve gökten çakıl taşları indiren bir rüzgâr: yahut çakıl taşlarını yerinden söküp kaldıran bir rüzgâr. (TA. [Kur’ân liv. 34 vb.’ye bk.]) ― -b2- Ve bundan dolayı, (farazî mecaz:) Allah’tan bir azap. (TA.) ― -b3- İçinde çakıl taşları bulunan toz. (IAar, TA.) Ayrıca bk. **حَصِبٌ**. ― -b4- Kar ve dolu indiren bulutlar (**سَحَابٌ**): (K:) yahut kar ve dolu indirmelerinden dolayı bulutlar (**سحاب**). (TA.) ― -b5- Rüzgârda [taşınan] çakıl taşları. (ISh, TA.) Şöyle dersin: **كَانَ يَوْمُنَا ذَا حَاصِبٍ** [Günümüz, rüzgârın çakıl taşlarını savurduğu bir gün idi]. (TA.) ― -b6- Etrafa saçılmış kar ve dolunun küçük parçacıkları. (K.) ― -b7- Yaya erkeklerden büyük bir topluluk. (Az, TA.)

**مَحْصَبَةٌ**
**مَحْصَبَةٌ** محصبه محصبة: bk. **حَصِبٌ**.

**مُحَصَّبٌ**
**مُحَصَّبٌ** محصب: bk. **مَحْصُوبٌ**: -A2- ve ayrıca bk. 2, iki yerde.

**مَحْصُوبٌ**
**مَحْصُوبٌ** محصوب **حَصْبَة** denilen deri döküntüsüyle (yani kızamık yahut benekli humma ile) etkilenmiş; (A, K;) ↓ **مُحَصَّبٌ** da böyledir. (TA.)
