# حصد — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D8%AF/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B5%D8%AF/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حصد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D8%AF.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حصد

باب الحاء الصاد والدال معهما
ح ص د، ص د ح يستعملان فقط
حصد:
الحَصْد: جَزُّ البُرِّ ونحوه. وقَتْلُ الناس أيضاً حَصْدٌ. وقول الله تعالى: "فجَعَلْناهُم حَصيداً" أي كالحَصيد المَحصُود. والحَصيدةُ: المَزْرَعة إذا حُصِدَت كُلُّها، والجميع الحَصائد، قال الأعشى:
قالوا البقيَّةَ والهِنْديٌّ يحصُدُهُمْ		ولا بقيَّة إلاّ الثَأرُ فانكَشَفُـوا
نَصَبَ البقيّةَ بفِعْل مُضمَر أي ألقَوا. وقوله تعالى: "وحَبّ الحَصيد" أي وحَبّ البُرِّ المَحصُود. وأحصَدَ البُرُّ: إذا أَنَى حَصاده أي: حانَ وقتُ جَزازه. والحِصَاد: اسمُ البُرِّ المَحصُودِ وبَعدَما يُحصَد، قال ذو الرمة:
عليهِنَّ رفضاً من حِصاد القُلاقِلِ
وقوله تعالى: "يوم حَصاده" وحِصاده، يُريدُ الوَقْتَ للجزاز. والأحصَدُ: المِحْصَد: وهو المُحْكِم فتله وصنعته من حَبل ودِرع ونحوه. ويقال للخَلْقِ الشَديد أَحصَدُ فهو مُحصَد ومُستَحصِد، وَتَرٌ أحصَدُ، قال:
من نَزْعِ أَحصَدَ مُسْتَأرِبِ
أي مُحكَم الأَرْب ومثله مُؤَرَّب الخَلْق أي مُحكَمُة، ومُستَأْرِب مُستَفْعِل، والدِرعُ الحَصْداء: المُحْكَمة.
صدح:
الصَّدْح: من شدَّة صَوت الديك والغُراب ونحوهما، قال أبو النَجم يصف الحمار:
مُحَشْرِجاً ومرةً صَدُوحا
والصادحةُ: المُغَنِيَّةُ. وصَيْدَح: اسمُ ناقَةِ ذي الرُمَّة، لا ينصَرِفُ، ولو كانَ اسماً عاملاً لا نصرف، قال:
فقلت: لصَيْدَحَ انتَجِعي بِلالا

### Türkçe

باب **الحاء** **الصاد** و**الدال** معهما
**ح ص د**، **ص د ح** yalnızca kullanılırlar

**حصد**:
**الحَصْد**: buğdayın ve benzerinin biçilmesidir. İnsanların öldürülmesi de **حَصْد**’dur. Yüce Allah’ın sözü: “فجَعَلْناهُم حَصيداً” yani biçilmiş **الحَصيد** gibi. **الحَصيدةُ**: tamamı biçildiği zaman ekinliktir; çoğulu **الحَصائد**’dir. A‘şâ dedi ki:
قالوا البقيَّةَ والهِنْديٌّ يحصُدُهُمْ		ولا بقيَّة إلاّ الثَأرُ فانكَشَفُـوا
**البقيّةَ**’yi gizli bir fiil ile nasb etti; yani “attılar” (ألقَوا). Yüce Allah’ın sözü: “وحَبّ الحَصيد” yani biçilmiş buğdayın tanesi. **أحصَدَ** buğday: hasadı olgunlaştığı zaman; yani biçilmesinin vakti geldi. **الحِصَاد**: biçilmiş buğdayın adı ve biçildikten sonradır. Zû’r-Rumme dedi ki:
عليهِنَّ رفضاً من حِصاد القُلاقِلِ
Yüce Allah’ın sözü: “يوم حَصاده” ve **حِصاده**; biçme için vakti kasteder. **الأحصَدُ**: **المِحْصَد**: o, ip ve zırh ve benzeri şeylerden bükümü ve yapımı sağlam olandır. Şiddetli yaratılışa **أَحصَدُ** denir; o da **مُحصَد** ve **مُستَحصِد** olur. **وَتَرٌ أحصَدُ**. Dedi ki:
من نَزْعِ أَحصَدَ مُسْتَأرِبِ
Yani, ihtiyacı sağlamlaştırılmış; bunun benzeri **مُؤَرَّب الخَلْق** yani sağlamlaştırılmıştır. **مُستَأْرِب** **مُستَفْعِل**’dir. **الدِرعُ الحَصْداء**: sağlam olan.

**صدح**:
**الصَّدْح**: horozun ve karganın ve ikisinin benzerinin sesinin şiddetindendir. Ebû’n-Necm eşeği vasfederek dedi ki:
مُحَشْرِجاً ومرةً صَدُوحا
**الصادحةُ**: şarkıcı kadındır. **وصَيْدَح**: Zû’r-Rumme’nin devesinin adıdır; munsarif olmaz. Eğer âmile (etken) bir isim olsaydı da munsarif olmazdık. Dedi ki:
فقلت: لصَيْدَحَ انتَجِعي بِلالا
