# حصر — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B5%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حصر

حَصَرَهُ
1 حَصَرَهُ حصر حصره حصرة , (S, A,) aor. حَصُرَ (S, K) and حَصِرَ , (K,) inf. n. حَصْرٌ, (S, K,) He, or it, straitened him; (S, A, K;) so in the Kur ix. 5; (TA;) and encompassed, or surrounded, him. (S, A.) You say حَصَرَهُ, (S, Msb,) or حَصَرَ بِهِ, (K,) aor. حَصُرَ , (S, Msb,) inf. n. حَصْرٌ, (Msb,) It (a hostile party, ISk, S, Msb, or a people, K) encompassed him, or surrounded him, (Msb, K,) and prevented him from going to his business: (Msb:) or straitened him, and encompassed or surrounded him; as also ↓ حَاصَرَهُ, inf. n. مُحَاصَرَةٌ and حِصَارٌ. (ISK, S.) The ↓ محاصرة of an enemy is well known. (K.) You say العَدُوُّ ↓ حَاصَرَهُمُ, inf. ns. as above, [The enemy besieged, or beset, them;] and بَقِينَا فِى الحِصَارِ أَيَّامًا We remained in the state of siege some days; or in the place of confinement; and حُوصِرُوا مُحَاصَرَةً شَدِيدَةً [They were besieged, or beset, vehemently]. (A.) ― -b2- Also حَصَرَهُ, (S, A, K, &c.,) aor. حَصُرَ (Mgh, K) and حَصِرَ , (K,) inf. n. حَصْرٌ, (A, Mgh, K,) He, (Akh, S, A,) or it, (S,) confined, kept close, imprisoned, detained, retained, restrained, withheld, or prevented, him; (A O, Aboo-'Amr Esh-Sheybلnee, Akh, S, A;) as also ↓ أَحْصَرَهُ: (Aboo-' Amr Esh-Sheybلnee, S:) or a distinction should be made between these two forms, as will be seen in what follows. (TA.) And It (a hostile party, and a disease, ISK, Th, Msb) detained, restrained, withheld, or prevented, him (ISK, Th, Msb, K) from journeying &c.; (K;) as also ↓ احصرهُ: (AO, * ISk, Th, Msb, K:) or the latter signifies it (disease) prevented him from journeying, or from a thing that he desired: so in the Kur ii. 192: (ISk, S:) or [more properly] it (disease, or urine, [&c.,]) made him to restrain himself: (Akh, S, K:) or اـِحْصَارٌ signifies the being prevented from attending the religious rites and ceremonies of the pilgrimage, by disease, or the like: (IAth:) or أُحْصِرَ is said when a man is turned back from a course which he desired: and حُصِرَ, when he is confined, or restrained, or the like: (Yoo:) or, accord. to Fr, the Arabs say, of him whom fear or disease prevents from accomplishing his pilgrimage or his عُمْرَة [q. v.], (Mgh, * TA,) and of any one that is not forcibly constrained, as by imprisonment, or by enchantment or the like, (TA,) ↓ أُحْصِرَ: and of him who is imprisoned or restrained by a Sultلn, or by one who overpowers, حُصِرَ: this distinction is observed by them: (Mgh, * TA:) but if you mean that the constraining power of the Sultلn is a preventing cause, and you do not refer to the act of the agent, it is allowable for you to say, الرَّجُلُ ↓ قَدْ أُحْصِرَ: and if you say of him whom pain or disease makes to restrain himself, that the disease, or fear, restrains him, it is allowable for you to say, حُصِرَ: or, as Aboo-Is- hلk the Grammarian says, the correct rule, accord. to the lexicologists, is, that one says of him whom fear and disease prevent, ↓ أُحْصِرَ: and of him who is confined or restrained by another, حُصِرَ: and thus it is because he who refrains from conducting himself freely in an affair restrains himself: and they saying حَصَرْتُهُ means that thou hast restrained him; not that he has restrained himself: so that it is allowable to say in this case [when you do not mention the agent], ↓ أُحْصِرَ. (TA.) [Accord. to Z,] حُصِرَ عَنْهُ and دُونَهُ [lit. He was withheld from it] is said when a man is ashamed at a thing, and leaves it, or abstains from it, or when he is unable to effect a thing, or finds his wish difficult of attainment. (A. [See also حَصِرَ, in what follows, in this paragraph.]) حَصَرْتُ الغُرَمَآءَ فِى المَالِ means حَصَرْتُ قِسْمَةَ المَالِ فِى الغُرَمَآءِ [I restricted the division of the property among the creditors]: for the prevention is not against them, but against others, from their being shares with them in the property: the phrase is inverted, like أَدْخَلْتُ القَبْرَ المَيِّتَ. (Msb.) ― -b3- Also حَصَرَهُ, (K,) aor. حَصُرَ , inf. n. حَصْرٌ, (TA,) He took the whole of it; (K;) [appropriated it to himself exclusively;] acquired it; took it to himself. (TA.) ― -b4- And حُصِرَ, (S, A, Mgh, K,) and ↓ أُحْصِرَ, (S, A, K,) or حُصِرَ بِغَائِطِهِ, and ↓ أُحْصِرَ, (Ks,) or حُصِرَ عَلَيْهِ خَلَاؤُهُ, aor. يُحْصَرُ, inf. n. حَصْرٌ [and حُصْرٌ, or this latter is a simple subst.], (Ibn-Buzurj,) He (a man, S, A) suffered suppression of the feces, or constipation of the bowels: (Ks, Ibn-Buzurj, S, A, Mgh, K:) [distinguished from أُسِرَ: (see حُصْرٌ:) or] حُصِرَ عَلَيْهِ بَوْلُهُ signifies he suffered suppression of his urine.. (Ibn-Buzurj.) -A2- حَصَرَتْ, [intrans.,] with fet-h [to the ص], and ↓ أَحْصَرَتْ, She (a camel) had a narrow orifice to the teat. (S.) And حَصُرَ, aor. حَصُرَ ; and حَصِرَ, aor. حَصَرَ ; and ↓ أَحْصَرَ, (K,) or أُحْصِرَ; (so in the TA;) It (the orifice of her teat) was, or became, narrow. (K, * TA.) ― -b2- And حَصِرَ, aor. حَصَرَ , inf. n. حَصَرٌ, He was, or became, unable to express his mind, to say what he would, to find words to express what he would say; he faltered in speech; (S, Mgh, K, Expos. of the “ Mufassal ” of Z;) by reason of shame and confusion of mind, or other [accidental] cause; wherein, only, it differs from عَيِىَ. (Expos. of the “ Mufassal ” of Z.) And also, (Msb, K,) or حَصِرَ فِى القِرَآءَةِ, (S,) He faltered, or became impeded, and was unable to proceed, in reading, or recitation. (S, Msb, K.) And حَصِرَ. aor. حَصَرَ , He was ashamed, and cut short, as though the affair straitened him like as the prison straitens the prisoner. (TA.) And حَصِرَ عَنْهُ He became impeded, and was unable to do it. (S.) And حَصِرَ عَنِ المَرْأَةِ, aor. حَصَرَ , [inf. n. حَصَرٌ,] He abstained from sexual intercourse with the woman, (K, TA,) though able to enjoy it: (TA:) or حَصِرَ عَنْ أَهْلِهِ, (S,) or عَنِ النِّسَآءِ, (Az,) he was prevented by impotence from having sexual intercourse (Az, S) with his wife, (S,) or with women. (Az. [See حَصُورٌ.]) ― -b3- Also حَصِرَ, (Mgh, TA,) or حَصِرَ صَدْرُهُ, (S Msb, TA,) aor. حَصَرَ , (Msb,) inf. n. حَصَرٌ, (S Msb, K,) He became straitened in his bosom; his bosom became straitened. (S Mgh, Msb, K, * TA.) In the Kur [iv. 92], أَوْ جَاؤُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقَاتِلُوكُمْ means عَنْ قِتَالِكُمْ [Or who come to you, their bosoms being contracted so that they are incapable of fighting you; or their bosoms shrinking from fighting you]: (TA:) Akh and the Koofees allow that the pret. here may be a denotative of state; but Sb does not allow this use of the pret. unless with قَدْ; and he makes حصرت صدورهم to be an imprecation [meaning may their bosoms become contracted]: (S:) accord. to Fr, the Arabs say, أَتَانِى فُلَانٌ ذَهَبَ عَقْلُهُ, meaning قَدْ ذهب عقله: Zj says, Fr makes حصرت a denotative of state; but it is not so unless with قد: They says that if قد be understood, it approximates to a denotative of state, and becomes like a noun; and some read حَصِرَةً صُدُورُهُمْ: AZ does not allow this use of the pret. [as a denotative of state] unless preceded by وَ or قد. (TA.) ― -b4- And حَصِرَ, alone, He vomited. (Mgh.) ― -b5- And He became affected with a disease, or malady, by a thing. (TA.) ― -b6- Also, (S, K,) aor. حَصَرَ , inf. n. حَصَرٌ, (K,) He was, or became, niggardly, tenacious, penurious, or avaricious. (S, K.) One says, شَرِبَ القَوْمُ فَحَصِرَ عَلَيْهِمْ فُلَانٌ The party drank, and such a one was niggardly to them, (AA, S, L,) not expending upon those who drank with him. (L.) ― -b7- [Hence,] حَصِرَ بِالسِّرِّ He concealed the secret; (K;) refrained from divulging it. (TA.) -A3- حَصَرَ البَعِيرَ, aor. حَصُرَ and حَصِرَ , (TA,) inf. n. حَصْرٌ, (K,) He bound a حِصَار, (K, TA,) or a مِحْصَرَة, (TA,) upon the camel; (K, TA;) as also ↓ احتصره: (S, K, TA:) and he made for, or put to, the camel a حِصَار: as also ↓ احصرهُ. (TA.)

3 حَاْصَرَ see 1, in three places.

4 أَحْصَرَ see 1, in eleven places.

انحصر
7 انحصر أنحصر انحصر ٱنحصر He, or it, was, or became, restrained, withheld, or prevented. (KL.)

8 اـِحْتَصَرَ see 1, last sentence.

حُصْرٌ
حُصْرٌ حصر (S, Mgh, K, &c.) and ↓ حُصُرٌ (A, and Expositions of the Fs) Suppression of the feces; or constipation of the bowels: (Yz, As, S, A, Mgh, K:) suppression of the urine is termed أُسْرٌ: (Yz, As, Mgh:) or حُصْرٌ signifies also suppression of the urine, like أُسْرٌ. (Ibn-Buzurj.)

حَصَرٌ
حَصَرٌ حصر [inf. n. of حَصِرَ, q. v., passim. ― -b2- Also] Suppression of the flow of milk of a camel, from a heaviness, or heaving, of the stomach, or a tendency to vomit; and unwillingness to yield a flow of milk. (TA.)

حَصِرٌ
حَصِرٌ حصر A man unable to express his mind; to say what he would; to find words to express what he would say; (Mgh, TA;) by reason of shame and confusion of mind, or other [accidental] cause: (TA: [see حَصِرَ:]) and one who is impeded, and unable to proceed, in reading, or recitation: (Msb, TA:) and so ↓ حَصِيرٌ and ↓ مَحْصُورٌ, in both these senses. (TA.) ― -b2- Contracted in the bosom; having the bosom contracted; (Mgh, TA;) as also ↓ حَصِيرٌ and ↓ حَصُورٌ. (K.) In the Kur iv. 92, some read حَصِرَةً صُدُورُهُمْ [Their bosoms being contracted]. (TA. [See 1, latter part.]) ― -b3- Affected with vomiting. (Mgh.) ― -b4- Niggardly, tenacious, penurious, or avaricious; (K;) as also ↓ حَصِيرٌ and ↓ حَصُورٌ: (S, K:) and ↓ حَصِيرٌ one who will not drink wine, by reason of niggardliness: (K:) and ↓ حَصُورٌ one who will not expend upon those who drink with him: (L:) and one who [by reason of niggardliness] does not take part in the game called المَيْسِر. (Suh.) ― -b5- Also, (S,) or حَصِرٌ بِالأَسْرَارِ, (A,) and ↓ حَصُورٌ [alone], (K,) A strict concealer of secrets: (S:) or [simply] a concealer of secrets. (A, K.) ― -b6- حَصِرَةُ الشَّخْبِ A she-camel whose flow of milk is suppressed. (TA.)

حُصُرٌ
حُصُرٌ حصر : see حُصْرٌ.

حَصْرَآءُ
حَصْرَآءُ حصرآء Impervia coëunti mulier; syn. رَتْقَآءُ. (A, K.)

حُصْرِىٌّ
حُصْرِىٌّ حصر حصرى حصري [and حُصُرِىٌّ, which latter is now the more common,] A maker, or seller, of حُصْر [or حُصُر, i. e. mats, pl. of حَصِيرٌ]. (Ibn-Khillikلn, p. 19 of vol. i. of De Slane's ed.)

حَصَارٌ
حَصَارٌ حصار : see the next paragraph.

حِصَارٌ
حِصَارٌ حصار : see حَصِيرٌ. ― -b2- [A fortress; a fort; a castle.] -A2- Also, (S, K,) and ↓, حَصَارٌ, (K,) A kind of pillow, cushion, or pad, which is put upon a camel, and of which the kinder part is raised so that it is made like the آخِرَة of a camel's saddle, the fore part being stuffed so that it is made like the قَادِمَة [or rather وَاسِط or وَاسِطَة] of a camel's saddle, and which is ridden upon; and so ↓ مِحْصَرَةٌ: (K:) or a kind of saddle upon which those who break, or train, beasts ride: or a [piece of stuff of the kind called] كِسَآء, which is thrown upon the back of the camel, behind the rider: (TA:) or ↓ مِحْصَرَةٌ (K) and حِصَارٌ (TA) signify a small [saddle of the kind called] قَتَب, (K, TA,) which is bound upon a camel, and upon which is thrown the apparatus of the rider. (TA.)

حَصُورٌ
حَصُورٌ حصور One who has no sexual intercourse with women, (S, Mgh, K,) though able to have it, (K,) abstaining from them from a motive of chastity, and for the sake of shunning worldly pleasures: (TA:) or who is prevented from having it, (K, TA,) by impotence: (TA:) or who does not desire them, (IAar, A, Msb, K,) nor approach them: (IAar, K:) applied also to a horse, i. q. عِنِّينٌ. (IAar, TA in art. عجز.) In the Kur [iii. 34], applied to John the Baptist. (TA.) ― -b2- Castrated; (K;) having the penis and testicles amputated. (TA.) ― -b3- Very fearful or cautious; who abstains, or refrains, from a thing through fear. (K.) ― -b4- See also حَصِرٌ, in four places. ― -b5- Also A she-camel having a narrow orifice to the teat. (S, K.)

حَصِيرٌ
حَصِيرٌ حصير : see مَحْصُورٌ, in two places: ― -b2- and see حَصِرٌ, in four places. ― -b3- Also A king: (S, A, K:) because he is secluded: (S, A:) or because he prevents those who have access to him. (TA.) -A2- A prison; (S, A, Mgh, Msb, K;) as also ↓ حِصَارٌ. (TA.) So [accord. to some] in the Kur xvii. 8. (S, ISd.) -A3- A mat woven of reeds [or of rushes] (Msb, K) or of palm-leaves; (IDrd and K voce تَذَرَّعَ, &c.;) syn. بَارِيَّةٌ; (Msb, K;) vulgarly ↓ حَصِيرَةٌ: (Msb:) or a thing woven, [سَفِيفَةٌ, in the L and TA erroneously written سقيفه,] made of بَرْدِىّ [or papyrus] and of أَسَل [or rushes], and then spread upon the ground like a carpet: (TA:) pl. حُصُرٌ (Msb, TA) and, by contraction, حُصْرٌ. (TA.) Hence the prov., أَسِيرٌ عَلَى حَصِيرٍ [A captive upon a mat]. (TA.) And بَنَاتُ الحَصِيرِ Bugs; syn. بَقٌّ. (TA in art. بق.) ― -b2- Anything woven. (K.) ― -b3- A garment, or piece of cloth, ornamented and variegated, which, when spread out, captivates hearts in a manner peculiar to it, by its beauty. (K.) So, accord. to some, in the trad. of Hodheyfeh, تُعْرَضُ الفِتَنُ عَلَى القُلُوبِ عَرْضَ الحَصِيرِ [expl. in art. عرض, conj. 1]. (B.) ― -b4- A bed; or a thing spread to lie upon; as though it were a mat: so, accord. to El-Hasan, in the Kur xvii. 8, referred to above. (TA.) ― -b5- A sitting-place; syn. مَجْلِسٌ: (K, and so in two copies of the A:) MF thinks it to be a mistake for مَحْبِسٌ [a prison, or place of confinement]. (TA.) ― -b6- The surface of the ground: (Msb, K:) whence, accord. to some, it is applied to that which is spread upon the ground [i. e. a mat]: (TA:) pl. [of pauc.] أَحْصِرَةٌ and [of mult.] حُصُرٌ. (K.) ― -b7- Water. (K.) [Perhaps because its surface, when rippled by the wind, is likened to a thing woven: see نَسَجَ.] ― -b8- The diversified wavy marks, streaks, or grain, (فِرِنْد,) of a sword, (K, TA,) resembling the tracks of ants: (TA:) or its حَصِيرَانِ are its two sides. (K, * TA.) ― -b9- A road, or way. (IAar, K.) ― -b10- A row of men, and of other things. (K.) ― -b11- A certain vein extending across upon the side of a beast, towards the belly: (K:) so, accord. to some, in the trad. of Hodheyfeh mentioned above: (TA:) or a portion of flesh so situate; (K;) i. e., from the shoulder-blade to the flank; as also ↓ حَصِيرَةٌ, explained in the K as a portion of flesh lying across in the side of a horse, which one sees when he is made lean by scanty food: (TA:) or the former signifies the sinew that is between the part called the صِفَاق and the part where the false ribs end; (K, TA;) which is the end of the side: (TA:) or the part that is between the vein that appears in the side of the camel and horse, lying across, and what is above it, to the part where the side terminates: (As, S:) or the حصير of the side is what appears of the upper parts of the ribs. (Ibn-Es-Seed.) ― -b12- Also The side itself. (Az, S, K.) Hence the phrase, دَابَّةٌ عَرِيضُ الحَصِيرَيْنِ A beast having wide sides. (A, TA.) And أَوْجَعَ اللّٰهُ حَصِيرَيْهِ [May God make his sides to ache; meaning] may he be severely beaten. (A, TA.) A certain elegant scholar says, أَثَّرَ حَصِيرُ الحَصِيرِ فِى حَصِيرِ الحَصِيرِ The mat of the prison made marks upon the side of the king. (MF.)

حَصِيرَةٌ
حَصِيرَةٌ حصير حصيره حصيرة : see حَصِيرٌ, in two places. ― -b2- Also A place in which dates are dried: (S, K:) or, accord. to Az, it is with ض. (TA.)

مُحْصَرٌ
مُحْصَرٌ محصر : see مَحْصُورٌ.

مِحْصَرَةٌ
مِحْصَرَةٌ محصره محصرة : see حِصَارٌ, in two places.

مَحْصُورٌ
مَحْصُورٌ محصور Straitened: [encompassed, or surrounded:] besieged, or beset, in a fortress. (TA.) Confined, kept close, imprisoned, detained, retained, restrained, withheld, or prevented; (Akh, S, TA;) as also ↓ حَصِيرٌ. (Ibn-Es-Seed.) Detained, restrained, withheld, or prevented, from journeying &c.; as also ↓ حَصِيرٌ and ↓ مُحْصَرٌ: (TA:) [or this last signifies made to restrain himself: see 1.] See also حَصِرٌ. ― -b2- Suffering suppression of the feces, or constipation of the bowels: (Ibn-Buzurj, Mgh, K:) [distinguished from مَأْسُورٌ: (see حُصْرٌ:) or] it also signifies suffering suppression of the urine. (Ibn-Buzurj.) -A2- A camel having upon him [or furnished with] a حِصَار. (K.)

### Türkçe

**حَصَرَهُ**
1 **حَصَرَهُ** حصر حصره حصرة, (S, A,) muzâri‘ı **حَصُرَ** (S, K) ve **حَصِرَ**, (K,) mastarı **حَصْرٌ**, (S, K,) O, yahut o (şey), onu daralttı; (S, A, K;) Kur’ân ix. 5’te böyledir; (TA;) ve onu kuşattı, yahut çevreledi. (S, A.) Sen dersin ki **حَصَرَهُ**, (S, Msb,) yahut **حَصَرَ بِهِ**, (K,) muzâri‘ı **حَصُرَ**, (S, Msb,) mastarı **حَصْرٌ**, (Msb,) O (düşman bir topluluk, ISk, S, Msb, yahut bir kavim, K) onu kuşattı yahut çevreledi, (Msb, K,) ve onu işine gitmekten alıkoydu: (Msb:) yahut onu daralttı ve onu kuşattı yahut çevreledi; bunun gibi ↓ **حَاصَرَهُ**, mastarı **مُحَاصَرَةٌ** ve **حِصَارٌ**. (ISK, S.) Düşmanın ↓ **محاصرة**’si bilinen bir şeydir. (K.) Sen dersin ki العَدُوُّ ↓ **حَاصَرَهُمُ**, mastarları yukarıdaki gibidir, [Düşman onları kuşattı/ablukaya aldı;] ve **بَقِينَا فِى الحِصَارِ أَيَّامًا** Biz kuşatma hâlinde birkaç gün kaldık; yahut hapis yerinde; ve **حُوصِرُوا مُحَاصَرَةً شَدِيدَةً** [Onlar şiddetli bir kuşatmaya uğratıldılar]. (A.) ― -b2- Yine **حَصَرَهُ**, (S, A, K, vb.,) muzâri‘ı **حَصُرَ** (Mgh, K) ve **حَصِرَ**, (K,) mastarı **حَصْرٌ**, (A, Mgh, K,) O, (Akh, S, A,) yahut o (şey), (S,) onu hapsetti, yakın tuttu, zindana attı, alıkoydu, elinde tuttu, engelledi, menetti, geri çevirdi, yahut önledi; (A O, Aboo-'Amr Esh-Sheybلnee, Akh, S, A;) bunun gibi ↓ **أَحْصَرَهُ**: (Aboo-' Amr Esh-Sheybلnee, S:) yahut bu iki şekil arasında bir ayırım yapılmalıdır; bu, aşağıda gelecek olanda görülecektir. (TA.) Ve o (düşman bir topluluk ve bir hastalık, ISK, Th, Msb) onu (ISK, Th, Msb, K) yolculuktan vb. alıkoydu, engelledi, menetti yahut önledi; (K;) bunun gibi ↓ **احصرهُ**: (AO, * ISk, Th, Msb, K:) yahut ikincisi, onun (hastalık) onu yolculuktan, yahut arzu ettiği bir şeyden alıkoyduğunu ifade eder: Kur’ân ii. 192’de böyledir: (ISk, S:) yahut [daha yerinde olarak] o (hastalık, yahut idrar, [&c.,]) onu kendini tutmaya sevk etti: (Akh, S, K:) yahut **اـِحْصَارٌ**, hastalık yahut benzeri sebebiyle hac ibadetlerinin ve menâsikinin edâsından alıkonulmayı ifade eder: (IAth:) yahut **أُحْصِرَ**, bir adam arzu ettiği bir yoldan geri çevrildiği zaman söylenir: ve **حُصِرَ**, o hapsedildiği, yahut engellendiği, yahut benzeri olduğu zaman: (Yoo:) yahut, Fr’ye göre, Araplar, korku yahut hastalık kendisini haccını yahut **عُمْرَة**’sini [bk. ilgili madde] tamamlamaktan alıkoyan kimse hakkında, (Mgh, * TA,) ve zorla kısıtlanmayan herhangi biri hakkında, meselâ hapisle, yahut büyüyle yahut benzeriyle, (TA,) ↓ **أُحْصِرَ** derler: ve bir sultan tarafından, yahut galip gelen biri tarafından hapsedilen yahut engellenen kimse hakkında **حُصِرَ** derler: bu ayırımı onlar gözetirler: (Mgh, * TA:) fakat eğer sultanın zorlayıcı gücünün bir engelleyici sebep olduğunu kastedersen ve failin fiiline işaret etmezsen, senin için **الرَّجُلُ** ↓ **قَدْ أُحْصِرَ** demen câizdir: ve eğer acı yahut hastalık kendisini tutmaya sevk eden kimse hakkında, hastalığın yahut korkunun onu tuttuğunu söylersen, senin için **حُصِرَ** demen câizdir: yahut, nahivci Aboo-Is-hلk’ın dediği gibi, lugatçılara göre doğru kaide şudur: korku ve hastalığın alıkoyduğu kimse hakkında ↓ **أُحْصِرَ** denir; ve başkası tarafından hapsedilen yahut engellenen kimse hakkında **حُصِرَ** denir: ve bu böyledir; çünkü bir işte serbestçe davranmaktan geri duran kimse kendini tutar: ve onların **حَصَرْتُهُ** demeleri, sen onu engelledin demektir; onun kendini engellediği değil: böylece bu durumda [faili zikretmediğin zaman] ↓ **أُحْصِرَ** demek câizdir. (TA.) [Z’ye göre,] **حُصِرَ عَنْهُ** ve **دُونَهُ** [lafzen: Ondan alıkonuldu] bir adam bir şeyden utandığı ve onu bıraktığı, yahut ondan kaçındığı zaman; yahut bir şeyi yapmaya güç yetiremediği, yahut arzusunu elde etmeyi zor bulduğu zaman söylenir. (A. [Ayrıca bu paragrafta aşağıda gelecek olan **حَصِرَ**’e de bak.]) **حَصَرْتُ الغُرَمَآءَ فِى المَالِ** demek, **حَصَرْتُ قِسْمَةَ المَالِ فِى الغُرَمَآءِ** demektir [Malın taksimini alacaklılar arasında sınırladım]: çünkü engelleme onlara karşı değil, başkalarına karşıdır; onların malda onlarla ortak pay sahibi olmalarından dolayı: ibare ters çevrilmiştir; **أَدْخَلْتُ القَبْرَ المَيِّتَ** gibi. (Msb.) ― -b3- Yine **حَصَرَهُ**, (K,) muzâri‘ı **حَصُرَ**, mastarı **حَصْرٌ**, (TA,) O, onun tamamını aldı; (K;) [onu yalnız kendisine tahsis etti;] onu elde etti; onu kendisine aldı. (TA.) ― -b4- Ve **حُصِرَ**, (S, A, Mgh, K,) ve ↓ **أُحْصِرَ**, (S, A, K,) yahut **حُصِرَ بِغَائِطِهِ**, ve ↓ **أُحْصِرَ**, (Ks,) yahut **حُصِرَ عَلَيْهِ خَلَاؤُهُ**, muzâri‘ı **يُحْصَرُ**, mastarı **حَصْرٌ** [ve **حُصْرٌ**, yahut bu ikincisi basit bir isimdir], (Ibn-Buzurj,) O (bir adam, S, A) büyük abdestin tutulmasına, yahut bağırsak kabızlığına uğradı: (Ks, Ibn-Buzurj, S, A, Mgh, K:) [**أُسِرَ**’den ayırt edilir: (**حُصْرٌ**’a bak:) yahut] **حُصِرَ عَلَيْهِ بَوْلُهُ** onun idrarının tutulmasına uğradı demektir. (Ibn-Buzurj.) -A2- **حَصَرَتْ**, [lâzım,] fetḥ ile [**ص** üzerine], ve ↓ **أَحْصَرَتْ**, O (bir deve) meme ucunun deliği dar oldu. (S.) Ve **حَصُرَ**, muzâri‘ı **حَصُرَ**; ve **حَصِرَ**, muzâri‘ı **حَصَرَ**; ve ↓ **أَحْصَرَ**, (K,) yahut **أُحْصِرَ**; (TA’da böyledir;) O (meme ucunun deliği) dar oldu yahut darlaştı. (K, * TA.) ― -b2- Ve **حَصِرَ**, muzâri‘ı **حَصَرَ**, mastarı **حَصَرٌ**, O, düşüncesini ifade etmeye güç yetiremedi; söylemek istediğini söyleyemedi; söylemek istediğini ifade edecek sözleri bulamadı; konuşmada kekeleşti; (S, Mgh, K, Z’nin “Mufassal” şerhleri;) utanç ve zihnin karışıklığı sebebiyle, yahut başka [arızî] bir sebeple; ve bunda yalnızca **عَيِىَ**’den ayrılır. (Z’nin “Mufassal” şerhleri.) Ve yine, (Msb, K,) yahut **حَصِرَ فِى القِرَآءَةِ**, (S,) O, okumada yahut tilâvette kekeleşti yahut takıldı ve devam etmeye güç yetiremedi. (S, Msb, K.) Ve **حَصِرَ**, muzâri‘ı **حَصَرَ**, O utandı ve kısaldı; sanki iş onu daraltmıştı; tıpkı zindanın mahpusu daraltması gibi. (TA.) Ve **حَصِرَ عَنْهُ** O, onda engellendi ve onu yapmaya güç yetiremedi. (S.) Ve **حَصِرَ عَنِ المَرْأَةِ**, muzâri‘ı **حَصَرَ**, [mastarı **حَصَرٌ**,] O, kadından cinsel birleşmeden kaçındı, (K, TA,) ondan zevk almaya gücü yettiği hâlde: (TA:) yahut **حَصِرَ عَنْ أَهْلِهِ**, (S,) yahut **عَنِ النِّسَآءِ**, (Az,) O, iktidarsızlık sebebiyle eşiyle, (S,) yahut kadınlarla cinsel birleşmeden (Az, S) alıkonuldu. (Az. [**حَصُورٌ**’a bak.]) ― -b3- Yine **حَصِرَ**, (Mgh, TA,) yahut **حَصِرَ صَدْرُهُ**, (S Msb, TA,) muzâri‘ı **حَصَرَ**, (Msb,) mastarı **حَصَرٌ**, (S Msb, K,) O, göğsünde daraldı; göğsü daraldı. (S Mgh, Msb, K, * TA.) Kur’ân’da [iv. 92], **أَوْ جَاؤُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقَاتِلُوكُمْ** demek **عَنْ قِتَالِكُمْ** demektir [yahut: size gelirler, göğüsleri daralmış olarak, böylece sizinle savaşmaya güç yetiremezler; yahut: göğüsleri sizinle savaşmaktan çekinir]: (TA:) Akh ve Kûfeliler burada mâzînin hâl bildiren olmasını câiz görürler; fakat Sb, **قَدْ** olmaksızın mâzînin bu kullanımını câiz görmez; ve **حصرت صدورهم**’i bir beddua yapar [manası: göğüsleri daralsın]: (S:) Fr’ye göre, Araplar, **أَتَانِى فُلَانٌ ذَهَبَ عَقْلُهُ** derler; bununla **قَدْ ذهب عقله**’yi kastederler: Zj der ki, Fr **حصرت**’i hâl bildiren yapar; fakat **قد** olmaksızın öyle değildir: Onlar derler ki **قد** takdir edilirse, hâl bildirmeye yaklaşır ve isim gibi olur; ve bazıları **حَصِرَةً صُدُورُهُمْ** okur: AZ, mâzînin bu kullanımını [hâl bildiren olarak] ancak başında **وَ** yahut **قد** bulunursa câiz görür. (TA.) ― -b4- Ve **حَصِرَ**, tek başına, O kustu. (Mgh.) ― -b5- Ve bir şey sebebiyle bir hastalıkla yahut illetle etkilendi. (TA.) ― -b6- Yine, (S, K,) muzâri‘ı **حَصَرَ**, mastarı **حَصَرٌ**, (K,) O cimri, eli sıkı, pinti, yahut tamahkâr oldu. (S, K.) Denir ki, **شَرِبَ القَوْمُ فَحَصِرَ عَلَيْهِمْ فُلَانٌ** Topluluk içti de falan kimse onlara karşı cimri davrandı, (AA, S, L,) onunla birlikte içenlere harcamayarak. (L.) ― -b7- [Bundan dolayı,] **حَصِرَ بِالسِّرِّ** O, sırrı gizledi; (K;) onu açığa vurmaktan geri durdu. (TA.) -A3- **حَصَرَ البَعِيرَ**, muzâri‘ı **حَصُرَ** ve **حَصِرَ**, (TA,) mastarı **حَصْرٌ**, (K,) O, deveye bir **حِصَار** bağladı, (K, TA,) yahut bir **مِحْصَرَة**, (TA,) deve üzerine; (K, TA;) bunun gibi ↓ **احتصره**: (S, K, TA:) ve deve için bir **حِصَار** yaptı yahut deveye bir **حِصَار** koydu: bunun gibi ↓ **احصرهُ**. (TA.)

3 **حَاْصَرَ**: 1’e bak, üç yerde.

4 **أَحْصَرَ**: 1’e bak, on bir yerde.

**انحصر**
7 **انحصر** أنحصر انحصر ٱنحصر O, yahut o (şey), engellendi, alıkonuldu, yahut önlendi. (KL.)

8 **اـِحْتَصَرَ**: 1’e bak, son cümle.

**حُصْرٌ**
**حُصْرٌ** حصر (S, Mgh, K, vb.) ve ↓ **حُصُرٌ** (A, ve Fs şerhleri) Büyük abdestin tutulması; yahut bağırsak kabızlığı: (Yz, As, S, A, Mgh, K:) idrarın tutulmasına **أُسْرٌ** denir: (Yz, As, Mgh:) yahut **حُصْرٌ**, **أُسْرٌ** gibi, idrarın tutulmasını da ifade eder. (Ibn-Buzurj.)

**حَصَرٌ**
**حَصَرٌ** حصر [**حَصِرَ**’in mastarıdır; bk. muhtelif yerlerde. ― -b2- Yine] Bir devenin sütünün akışının tutulması; midenin ağırlığı yahut kabarması, yahut kusmaya meyil sebebiyle; ve süt akıtmaya isteksizlik. (TA.)

**حَصِرٌ**
**حَصِرٌ** حصر Düşüncesini ifade etmeye güç yetiremeyen bir adam; söylemek istediğini söyleyemeyen; söylemek istediğini ifade edecek sözleri bulamayan; (Mgh, TA;) utanç ve zihnin karışıklığı sebebiyle, yahut başka [arızî] bir sebeple: (TA: [**حَصِرَ**’e bak:]) ve okumada yahut tilâvette takılan ve devam etmeye güç yetiremeyen: (Msb, TA:) ve bu iki manada da ↓ **حَصِيرٌ** ve ↓ **مَحْصُورٌ** böyledir. (TA.) ― -b2- Göğüste daralmış; göğsü daralmış olan; (Mgh, TA;) bunun gibi ↓ **حَصِيرٌ** ve ↓ **حَصُورٌ**. (K.) Kur’ân iv. 92’de bazıları **حَصِرَةً صُدُورُهُمْ** okur [Göğüsleri daralmış olarak]. (TA. [1’in son kısmına bak.]) ― -b3- Kusmadan etkilenmiş. (Mgh.) ― -b4- Cimri, eli sıkı, pinti, yahut tamahkâr; (K;) bunun gibi ↓ **حَصِيرٌ** ve ↓ **حَصُورٌ**: (S, K:) ve ↓ **حَصِيرٌ**, cimrilik sebebiyle şarap içmeyen kimse; (K:) ve ↓ **حَصُورٌ**, onunla birlikte içenlere harcamayan kimse; (L:) ve cimrilik sebebiyle **المَيْسِر** denilen oyuna katılmayan kimse. (Suh.) ― -b5- Yine, (S,) yahut **حَصِرٌ بِالأَسْرَارِ**, (A,) ve ↓ **حَصُورٌ** [tek başına], (K,) Sırları sıkı gizleyen: (S:) yahut [sadece] sırları gizleyen. (A, K.) ― -b6- **حَصِرَةُ الشَّخْبِ** Süt akışı tutulmuş dişi deve. (TA.)

**حُصُرٌ**
**حُصُرٌ** حصر: **حُصْرٌ**’a bak.

**حَصْرَآءُ**
**حَصْرَآءُ** حصرآء Birleşene geçit vermeyen kadın; eş anlamlısı **رَتْقَآءُ**. (A, K.)

**حُصْرِىٌّ**
**حُصْرِىٌّ** حصر حصرى حصري [ve **حُصُرِىٌّ**, ki bu ikincisi şimdi daha yaygındır,] **حُصْر** [yahut **حُصُر**, yani hasırlar; **حَصِيرٌ**’in çoğulu] yapan yahut satan kimse. (Ibn-Khillikلn, De Slane neşri, c. i, s. 19.)

**حَصَارٌ**
**حَصَارٌ** حصار: bir sonraki paragrafa bak.

**حِصَارٌ**
**حِصَارٌ** حصار: **حَصِيرٌ**’e bak. ― -b2- [Bir kale; bir hisar; bir şato.] -A2- Yine, (S, K,) ve ↓, **حَصَارٌ**, (K,) Deve üzerine konulan bir çeşit yastık, minder yahut ped; bunun arka kısmı yükseltilir de devenin eyerinin **آخِرَة**’si gibi yapılır; ön kısmı doldurulur da devenin eyerinin **قَادِمَة**’si [daha doğrusu **وَاسِط** yahut **وَاسِطَة**] gibi yapılır; ve bunun üzerine binilir; ve bunun gibi ↓ **مِحْصَرَةٌ**: (K:) yahut, hayvanları kıran yahut terbiye edenlerin bindiği bir çeşit eyer: yahut [**كِسَآء** denilen türden] bir örtü ki binicinin arkasında devenin sırtına atılır: (TA:) yahut ↓ **مِحْصَرَةٌ** (K) ve **حِصَارٌ** (TA) küçük bir **قَتَب** [türü eyer]i ifade eder; (K, TA,) deveye bağlanır ve üzerine binicinin takımı atılır. (TA.)

**حَصُورٌ**
**حَصُورٌ** حصور Kadınlarla cinsel birleşmesi olmayan kimse, (S, Mgh, K,) buna gücü yettiği hâlde, (K,) iffetten bir saikle ve dünya zevklerinden sakınmak için onlardan uzak duran: (TA:) yahut iktidarsızlık sebebiyle, (K, TA,) buna engellenmiş olan: (TA:) yahut onları arzu etmeyen, (IAar, A, Msb, K,) ve onlara yaklaşmayan: (IAar, K:) ata da uygulanır; **عِنِّينٌ** ile aynı manadadır. (IAar, TA, madde **عجز**’de.) Kur’ân’da [iii. 34], Yahyâ’ya uygulanmıştır. (TA.) ― -b2- Hadım edilmiş; (K;) penis ve testisleri kesilmiş olan. (TA.) ― -b3- Çok korkak yahut çok sakınan; korkudan bir şeyden kaçınan yahut geri duran. (K.) ― -b4- Ayrıca **حَصِرٌ**’e de bak, dört yerde. ― -b5- Yine Meme ucunun deliği dar olan dişi deve. (S, K.)

**حَصِيرٌ**
**حَصِيرٌ** حصير: iki yerde **مَحْصُورٌ**’a bak: ― -b2- ve dört yerde **حَصِرٌ**’e bak. ― -b3- Yine Bir kral: (S, A, K:) çünkü o, tecrit edilmiştir: (S, A:) yahut ona erişenleri engellediği için. (TA.) -A2- Bir zindan; (S, A, Mgh, Msb, K;) bunun gibi ↓ **حِصَارٌ**. (TA.) Kur’ân xvii. 8’de [bazılarına göre] böyledir. (S, ISd.) -A3- Kamışlardan [yahut sazlardan] örülmüş bir hasır (Msb, K) yahut hurma yapraklarından; (IDrd ve K, **تَذَرَّعَ** maddesinde, vb.;) eş anlamlısı **بَارِيَّةٌ**; (Msb, K;) halk arasında ↓ **حَصِيرَةٌ**: (Msb:) yahut örülmüş bir şey, [**سَفِيفَةٌ**, L ve TA’da yanlışlıkla **سقيفه** yazılmıştır,] **بَرْدِىّ** [papirüs] ve **أَسَل** [saz]dan yapılır, sonra halı gibi yere serilir: (TA:) çoğulu **حُصُرٌ** (Msb, TA) ve, kısaltma ile, **حُصْرٌ**. (TA.) Bundan dolayı darbımesel, **أَسِيرٌ عَلَى حَصِيرٍ** [Hasır üzerinde esir]. (TA.) Ve **بَنَاتُ الحَصِيرِ** Tahtakuruları; eş anlamlısı **بَقٌّ**. (TA, madde **بق**’da.) ― -b2- Örülmüş her şey. (K.) ― -b3- Yayılıp serildiğinde güzelliğiyle kalpleri kendine has bir tarzda esir eden, süslü ve alacalı bir elbise yahut kumaş parçası. (K.) Böylece, bazılarına göre, Huzeyfe rivayetinde: **تُعْرَضُ الفِتَنُ عَلَى القُلُوبِ عَرْضَ الحَصِيرِ** [madde **عرض**, bab 1’de açıklanmıştır]. (B.) ― -b4- Bir yatak; yahut üzerine yatmak için serilen bir şey; sanki hasırmış gibi: yukarıda anılan Kur’ân xvii. 8’de, Hasan’a göre böyledir. (TA.) ― -b5- Bir oturma yeri; eş anlamlısı **مَجْلِسٌ**: (K, ve A’nın iki nüshasında da böyle:) MF bunun **مَحْبِسٌ** [zindan yahut hapis yeri] için bir yanlış olduğunu düşünür. (TA.) ― -b6- Yerin yüzeyi: (Msb, K:) bundan dolayı, bazılarına göre, yere serilen şeye [yani hasıra] uygulanır: (TA:) çoğulu [azlık] **أَحْصِرَةٌ** ve [çokluk] **حُصُرٌ**. (K.) ― -b7- Su. (K.) [Belki rüzgârla dalgalandığında yüzeyi örülmüş şeye benzetildiği için: **نَسَجَ**’e bak.] ― -b8- Kılıcın, karınca izlerine benzeyen, çeşitli dalgalı nakışları, çizgileri yahut damarı (فِرِنْد): (K, TA:) yahut onun **حَصِيرَانِ**’ı iki yanıdır. (K, * TA.) ― -b9- Bir yol, bir patika. (IAar, K.) ― -b10- Erkeklerden ve başka şeylerden bir sıra. (K.) ― -b11- Bir hayvanın yan tarafında, karna doğru, enlemesine uzanan belirli bir damar: (K:) Huzeyfe rivayetinde yukarıda anılan yerde, bazılarına göre böyledir: (TA:) yahut o konumda bir et parçası; (K;) yani kürek kemiğinden böğre kadar; bunun gibi ↓ **حَصِيرَةٌ**, K’da, az yemle zayıflatıldığında atın yanında görülen, atın yan tarafında enlemesine duran bir et parçası diye açıklanmıştır: (TA:) yahut birincisi, **صِفَاق** denilen yer ile yalancı kaburgaların bittiği yer arasındaki siniri ifade eder; (K, TA;) ki bu, yanın ucudur: (TA:) yahut devenin ve atın yanında görünen, enlemesine yatan damar ile onun üstündeki şey arasındaki, yanın bittiği yere kadar olan kısım: (As, S:) yahut yanın **حصير**’i, kaburgaların üst kısımlarından görünen şeydir. (Ibn-Es-Seed.) ― -b12- Yine Yan tarafın kendisi. (Az, S, K.) Bundan dolayı, **دَابَّةٌ عَرِيضُ الحَصِيرَيْنِ** Yanları geniş bir hayvan. (A, TA.) Ve **أَوْجَعَ اللّٰهُ حَصِيرَيْهِ** [Allah onun yanlarını ağrıtsın; yani] şiddetle dövülsün. (A, TA.) Zarif bir âlim der ki: **أَثَّرَ حَصِيرُ الحَصِيرِ فِى حَصِيرِ الحَصِيرِ** Zindanın hasırı, kralın yanında iz bıraktı. (MF.)

**حَصِيرَةٌ**
**حَصِيرَةٌ** حصير حصيره حصيرة: iki yerde **حَصِيرٌ**’e bak. ― -b2- Yine Hurmanın kurutulduğu bir yer: (S, K:) yahut Az’a göre bu, **ض** iledir. (TA.)

**مُحْصَرٌ**
**مُحْصَرٌ** محصر: **مَحْصُورٌ**’a bak.

**مِحْصَرَةٌ**
**مِحْصَرَةٌ** محصره محصرة: iki yerde **حِصَارٌ**’a bak.

**مَحْصُورٌ**
**مَحْصُورٌ** محصور Daraltılmış: [kuşatılmış yahut çevrelenmiş:] bir kalede kuşatılmış yahut sarılmış. (TA.) Hapsedilmiş, yakın tutulmuş, zindana atılmış, alıkonulmuş, elde tutulmuş, engellenmiş, menedilmiş, geri çevrilmiş, yahut önlenmiş; (Akh, S, TA;) bunun gibi ↓ **حَصِيرٌ**. (Ibn-Es-Seed.) Yolculuktan vb. alıkonulmuş, engellenmiş, menedilmiş, yahut önlenmiş; bunun gibi ↓ **حَصِيرٌ** ve ↓ **مُحْصَرٌ**: (TA:) [yahut bu sonuncusu, kendini tutmaya sevk edilmiş demektir: 1’e bak.] Ayrıca **حَصِرٌ**’e de bak. ― -b2- Büyük abdestin tutulmasına, yahut bağırsak kabızlığına uğramış: (Ibn-Buzurj, Mgh, K:) [**مَأْسُورٌ**’dan ayırt edilir: (**حُصْرٌ**’a bak:) yahut] idrarın tutulmasına uğramış manasına da gelir. (Ibn-Buzurj.) -A2- Üzerinde bir **حِصَار** bulunan [yahut **حِصَار** ile donatılmış] deve. (K.)
