# حصر — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D8%B1/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B5%D8%B1/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D8%B1.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: حصر

- الحصر: التضييق، قال عز وجل: ﴿واحصروهم﴾ [التوبة/5]، أي: ضيقوا عليهم، وقال عز وجل: ﴿وجعلنا جهنم للكافرين حصيرا﴾ [الإسراء/8]، أي: حابسا.
قال الحسن: معناه: مهادا (انظر: الدر المنثور 5/245)، كأنه جعله الحصير المرمول كقوله: ﴿لهم من جهنم مهاد﴾ [الأعراف/41] فحصير في الأول بمعنى الحاصر، وفي الثاني بمعنى المحصور، فإن الحصير سمي بذلك لحصر بعض طاقاته على بعض، وقول لبيد:
*ومعالم غلب الرقاب كأنهم**جن لدى باب الحصير قيام*
(البيت في ديوانه ص 161)
أي: لدى سلطان (وفي نسخة: لدى باب الملك)، وتسميته بذلك إما لكونه محصورا نحو: محجب؛ وإما لكونه حاصرا، أي: مانعا لمن أراد أن يمنعه من الوصول إليه، وقوله عز وجل: ﴿وسيدا وحصورا﴾ [آل عمران/39]، فالحصور: الذي لا يأتي النساء؛ إما من العنة؛ وإما من العفة والاجتهاد في إزالة الشهوة. والثاني أظهر في الآية؛ لأن بذلك تستحق المحمدة، والحصر والإحصار: المنع من طريق البيت، فالإحصار يقال في المنع الظاهر كالعدو، والمنع الباطن كالمرض، والحصر لا يقال إلا في المنع الباطن، فقوله تعالى: ﴿فإن أحصرتم﴾ [البقرة/196]، فمحمول على الأمرين، وكذلك قوله: ﴿للفقراء الذين أحصروا في سبيل الله﴾ [البقرة/273]، وقوله عز وجل: ﴿أوجاؤوكم حصرت صدورهم﴾ [النساء/90]، أي: ضاقت (انظر: الدر المنثور 2/613؛ وتفسير غريب القرآن ص 134) بالبخل والجبن، وعبر عنه بذلك كما عبر عنه بضيق الصدر، وعن ضده بالبر والسعة.

### Türkçe

- **الحصر**: daraltma; Aziz ve Celil şöyle dedi: ﴿واحصروهم﴾ [التوبة/5], yani: onlara daraltın; Aziz ve Celil şöyle dedi: ﴿وجعلنا جهنم للكافرين حصيرا﴾ [الإسراء/8], yani: hapsedici.

Hasen dedi: manası: döşek (bak: الدر المنثور 5/245); sanki onu, ﴿لهم من جهنم مهاد﴾ [الأعراف/41] sözü gibi, kumla doldurulmuş hasır kılmıştır; böylece birincide **حصير** “hapseden” manasındadır, ikincide ise “hapsedilen” manasındadır; çünkü hasır, bazı örgülerinin bazıları üzerine sıkıştırılmasından dolayı bu adla adlandırılmıştır. Lebîd’in sözü:
*ومعالم غلب الرقاب كأنهم**جن لدى باب الحصير قيام*
(beyit, divanında s. 161)

yani: bir sultanın yanında (bir nüshada: kralın kapısının yanında). Onun bu şekilde adlandırılması ya onun “hapsedilmiş” olmasındandır; “örtülü” gibi; yahut onun “hapseden” olmasındandır; yani: ona ulaşmaktan men etmek istediği kimseyi men edendir. Aziz ve Celil’in sözü: ﴿وسيدا وحصورا﴾ [آل عمران/39]; burada **الحصور**: kadınlara gelmeyen kimsedir; ya iktidarsızlıktan; yahut iffetten ve şehveti giderme hususunda gayret göstermekten. İkincisi ayette daha açıktır; çünkü bununla övgü hak edilir. **الحصر** ve **الإحصار**: Beyt yolundan men etmedir; **الإحصار**, düşman gibi zahirî men etmede ve hastalık gibi batınî men etmede söylenir; **الحصر** ise ancak batınî men etmede söylenir. Yüce Allah’ın sözü: ﴿فإن أحصرتم﴾ [البقرة/196]; her iki duruma hamledilmiştir; yine O’nun sözü: ﴿للفقراء الذين أحصروا في سبيل الله﴾ [البقرة/273]. Aziz ve Celil’in sözü: ﴿أوجاؤوكم حصرت صدورهم﴾ [النساء/90], yani: daraldı (bak: الدر المنثور 2/613; وتفسير غريب القرآن s. 134) cimrilik ve korkaklık sebebiyle; bunu, göğüs darlığı ile ifade edildiği gibi bununla ifade etti; zıddını da iyilik ve genişlik ile ifade etti.
