# حضجر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B6%D8%AC%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B6%D8%AC%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حضجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B6%D8%AC%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حضجر

الحِضَجْرُ: العظيم البطن الواسِعُهُ؛ قال:
حِضَجْرٌ كأُمِّ التَّوْأَمَيْنِ تَوَكَّأَتْ
على مِرْفَقَيْها، مُسْتَهِلَّةَ عاشِرِ
وحَضاجِرُ: اسم للذكر والأُنثى من الضِّباعِ، سميت بذلك لسعة بطنها وعظمه؛ قال الحطيئة:
هَلاَّ غَضِبْتَ لِرَحْلِ جا
رِكَ، إِذْ تَنَبَّذَهُ حَضاجِرْ
وحَضاجِرُ معرفة ولا ينصرف في معرفة ولا نكرة لأَنه اسم للواحد على بنية الجمع لأَنهم يقولون وَطْبٌ حِضَجْرٌ وأَوْطُبٌ حَضاجِرُ، يعني واسعة عظيمة؛ قال السيرافي: وإِنما جعل اسماً لها على لفظ الجمع إِرادة للمبالغة، قالوا حَضاجِرُ فجعلوها جمعاً مثل قولهم مُغَيْرِبات الشمس ومُشَيْرِقات الشمس، ومثله جاء البعيرُ يَجُرُّ عَثانِينَهُ. وإِبل حَضاجِرُ: قد شربت وأَكلت الحَمْضَ فانتفخت خواصرها؛ قال الراجز:
إِنِّي سَتَرْوِي عَيْمَتِي، يا سالِما،
حَضاجِرٌ لا تَقْرَبُ المَواسِما
الأَزهري: الحِضَجْرُ الوَطْبُ ثم سمي به الضبع لسعة جوفها. الأَزهري: الحِضَجْرُ السِّقاء الضَّخْمُ، والحِضَجْرَةُ: الإِبل المتفرّقة على رعائها من كثرتها.

### Türkçe

**الحِضَجْرُ**: karnı büyük, geniş olan; dedi ki:

**حِضَجْرٌ** ikizlerin anası gibi, dirsekleri üzerine dayanmış,
onuncu(ya) başlayan, (doğum) sancısı tutmuş.

Ve **حَضاجِرُ**: sırtlanlardan erkeğin ve dişinin adı; karnının genişliği ve büyüklüğü sebebiyle bununla adlandırılmıştır; **الحطيئة** dedi ki:

Komşunun yükü için öfkelenmez misin,
onu **حَضاجِرْ** uzaklaştırdığı vakit?

Ve **حَضاجِرُ** belirli (marife)dir ve belirli de belirsiz de (nekre) hâlinde irab almaz; çünkü o, tekil için cem‘ yapısı üzere bir isimdir; zira onlar **وَطْبٌ حِضَجْرٌ** ve **أَوْطُبٌ حَضاجِرُ** derler; yani geniş, büyük. **السيرافي** dedi ki: ancak onu cem‘ lafzı üzere bir isim kıldı; mübalağa iradesiyle. **حَضاجِرُ** dediler de onu, onların “güneşin batışları” ve “güneşin doğuşları” sözleri gibi bir cem‘ kıldılar; ve bunun benzeri: “deve, **عَثانِينَهُ**’unu sürüyerek geldi.” Ve **إِبل حَضاجِرُ**: içmiş ve **الحَمْضَ** yemiş de böğürleri şişmiş (develer); **الراجز** dedi ki:

Ben sürümü sulayacağım, ey Salim,
**حَضاجِرٌ**; dağlamalara yaklaşmaz.

**الأَزهري**: **الحِضَجْرُ** **الوَطْبُ**’dur; sonra sırtlan, içinin genişliği sebebiyle onunla adlandırıldı. **الأَزهري**: **الحِضَجْرُ** iri **السِّقاء**’dır; ve **الحِضَجْرَةُ**: çokluklarından dolayı otlakları üzerinde dağınık (bulunan) develerdir.
