# حطم — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B7%D9%85/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B7%D9%85/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حطم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B7%D9%85.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حطم

حَطِمَ
1 حَطِمَ حطم حطمة , aor. حَطَمَ , inf. n. حَطَمٌ, It broke, or became broken, in pieces; as also ↓ انحطم (Msb) and ↓ تحطّم: (TA:) or these two, (S, K,) or [correctly] the former [only], (TA,) it broke, or became broken: (S, K, TA:) or they are peculiarly said of that which is dry, or tough; (K, TA;) as a bone and the like. (TA.) ― -b2- [Hence,] حَطِمَتِ الدَّابَّةُ (assumed tropical:) The beast became aged [and emaciated and weak, or broken with age: see حَطِمٌ, below]. (S.) ― -b3- And (assumed tropical:) The beast had a disease (termed حَطَمٌ) in his legs. (TA.) -A2- حَطَمَهُ, (S, Msb, K,) aor. حَطِمَ , (Msb, K,) inf. n. حَطْمٌ, (S, Msb, K,) He broke it: (S, K:) or it applies peculiarly to that which is dry, or tough; (K, TA;) as a bone and the like: (TA:) as also ↓ حطّمهُ, (K,) inf. n. تَحْطِيمٌ: (S:) or the latter signifies he broke it in pieces, (S,) and so the former; (Msb;) or the latter, he broke it much. (Msb, TA.) ― -b2- He, or it, crushed it, or bruised it; as, for instance, a lion, that which he devours; and as a camel and a sheep or goat, the ground with his feet or hoofs, and the trees and herbs in eating them; and as the wind, that upon which it blows [vehemently]. (TA.) It is said in a trad., رَأَيْتُ جَهَنَّمَ يَحْتِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا [I saw Hell-fire, one part thereof crushing another: or, as though pressing upon another; from what next follows]. (TA.) One says of people crowding together, يَحْطِمُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا [They crush, bruise, or press upon, one another]. (TA.) And of a vehement driver, يَحْطِمُ المَالَ [He bruises the cattle, or camels &c.]. (A, TA.) ― -b3- One says also, لَا تَحْطِمْ عَلَيْنَا المَرْتَعَ, meaning (tropical:) Spoil not thou to us the pasturage by pasturing upon it. (TA.) ― -b4- And حَطَمَ فُلَانًا أَهْلُهُ (tropical:) His family rendered such a one a broken old man; as though they loaded him with their burdens. (TA.) And حَطَمَتْهُ السِّنُّ (S) (assumed tropical:) Age rendered him infirm. (TA.)

2 حَطَّمَ see 1.

5 تَحَطَّمَ see 1. You say also, تحطّم البَيْضُ عَنِ الفِرَاخِ [The eggs broke in pieces so as to disclose the young birds]. (TA.) And تَحَطَّمَتْ الأَرْضُ يُبْسًا The ground, or earth, crumbled by reason of excessive dryness. (TA.) And تحطّم النَّاسُ The people crowded together, crushing, bruising, or pressing upon, one another. (TA.) And ↓ انحطم النَّاسُ عَلَيْهِ The people pressed together, or crowded, upon it, or him. (ISd, TA.) ― -b2- And تحطّم عَلَيْهِ غَيْظًا (tropical:) He became inflamed with wrath, or rage, against him. (K, * TA.)

7 اـِنْحَطَمَ see 1: ― -b2- and 5.

حَطَمٌ
حَطَمٌ حطم حطمة inf. n. of حَطِمَ [q. v.]. (Msb.) ― -b2- Also A certain disease in the legs of a beast. (K.)

حَطِمٌ
حَطِمٌ حطم حطمة A thing (Msb) breaking in pieces of itself. (S, Msb, K.) ― -b2- (assumed tropical:) A horse broken by age: (S:) or a horse weak by reason of leanness and old age: (Az, TA:) or an aged beast. (Msb.)

حُطَمٌ
حُطَمٌ حطم حطمة One who breaks the ranks on the right and left; and الصُّفُوفِ ↓ حَطَّامُ [signifies the same]. (TA.) ― -b2- See also حُطَمَةٌ, in five places.

حُطُمٌ
حُطُمٌ حطم حطمة : see حُطَمَةٌ.

حَطْمَةٌ
حَطْمَةٌ حطم حطمه حطمة The crowding, thronging, or pressing, of men; and their pushing one another. (TA.) ― -b2- The tide (دُفْعَة) of a torrent; like طَحْمَةٌ. (S.) ― -b3- The havoc of a lion among cattle. (TA.) ― -b4- (tropical:) Dearth, drought, or sterility; or a year of dearth, &c.; (S, K, TA;) because it breaks (تَحْطِمُ) everything; (TA;) as also ↓ حُطْمَةٌ and ↓ حَاطُومٌ: (K:) or this last is not used except as meaning continual dearth &c. (TA.) [See also the last of these words below.]

حُطْمَةٌ
حُطْمَةٌ حطم حطمه حطمة : see what next precedes.

حِطْمَةٌ
حِطْمَةٌ حطم حطمه حطمة What is broken in pieces, or what one breaks, [accord. to different copies of the K, the former accord. to the reading in the TA,] of a thing that is dry, or tough; (K, TA;) as also ↓ حُطَامَةٌ: (K:) pl. of the former حِطَمٌ: whence صَعْدَةٌ حِطَمٌ [meaning a spear, or spear-shaft, broken in pieces, as is indicated in the TA], in which the term حِطْمَةٌ is regarded as applying to every portion. (K, * TA.) [See حُطَامٌ.]

حُطَمَةٌ
حُطَمَةٌ حطم حطمه حطمة A vehement fire, (K,) that breaks in pieces everything that is cast into it. (TA.) Hence, (S, TA,) الحُطَمَةُ a name of Hell, (K,) or of Hell-fire: (S, K:) or, as some say, the fourth stage of Hell: (Har. p. 347:) or a gate of Hell. (K.) ― -b2- (tropical:) A man who eats much; (S, TA;) as also ↓ حُطَمٌ; who breaks everything in eating: (Har p. 580:) and the latter, and ↓ حُطُمٌ, an insatiable man. (TA.) ― -b3- (assumed tropical:) A large number of camels, (T, S, K,) and of sheep or goats: (T, K:) because they break, or crush, (T, S, TA,) the herbage, (T, TA,) or everything, (S, TA,) or the ground with their feet or hoofs, and the trees and herbs in eating them. (TA.) ― -b4- Also, and ↓ حُطَمٌ, (S, K,) (tropical:) A pastor having little mercy upon the cattle; (S, TA;) or who acts injuriously towards them; (K, TA;) causing them to crush, or bruise, one another; (S, K, TA;) or as though he crushed, or bruised, them by his vehement driving: (A, TA:) or the former signifies a pastor who does not allow his beasts to avail themselves of the plentiful pasturages, nor let them disperse themselves in the pasturage: and ↓ the latter, one who is ungentle, or rough; as though he broke, or crushed, or bruised, them when driving them or pasturing them: and ↓ سَوَّاقٌ حُطَمٌ signifies a man who drives beasts vehemently, crushing them, or bruising them, by reason of his vehement driving; but it is used by way of comparison, as meaning (tropical:) cunning and versatile. (TA.) Hence, شَرُّ الرِّعَآءِ الحُطَمَةُ [The worst of pastors is the ungentle, who causes the beasts to crush, or bruise, one another]: (S, K:) accord. to the S, a prov.: accord. to Sgh and the K, not a prov., but a trad.: but many of the trads. are reckoned among provs.: it is applied to him who governs, or manages, ill. (MF, TA.) Hence also what is related in a trad. of 'Alee, that Kureysh, when they saw him in war, or battle, used to say, اِحْذَرُوا الحُطَمَ ↓ اِحْذَرُوا الحُطَمَ [Beware ye of the rough one! Beware ye of the rough one!]. (TA.)

حُطَمِيَّاتٌ
حُطَمِيَّاتٌ حطميات Coats of mail; so called from a maker thereof named حُطَمَةُ: or such as break the swords: or such as are heavy and wide: (K:) the first of which explanations is the most probable. (TA.)

حُطَامٌ
حُطَامٌ حطام What is broken in pieces, of a thing that is dry, or tough. (S, K. [In the CK, by the accidental omission of وَ كَغُرَابٍ, this signification and the next here following, from the K, are assigned to صَعْدَةٌ حِطَمٌ. See حِطْمَةٌ, which, accord. to some copies of the K, is syn. with حُطَامٌ in the sense explained above.]) And Fragments of eggs; (A, TA;) or of an egg-shell; so in a verse of Et-Tirimmلh: (TA:) or the shell of the egg. (K.) ― -b2- [See a tropical usage of it in an ex. cited, from a trad., voce ثُمَامٌ.] ― -b3- حُطَامُ الدُّنْيَا (assumed tropical:) The frail, or perishing, goods, or possessions, of the present world: accord. to Z, from حُطَامٌ signifying the “ fragments ” of eggs: (TA:) or [simply] the goods of the present world. (TA in art. عرض.)

حَطُومٌ
حَطُومٌ حطوم The lion, (K,) that crushes, or bruises, everything that he devours; (TA;) as also ↓ حَطَّامٌ and ↓ مِحْطَمٌ. (K.) And A wind (رِيح) that crushes everything. (TA.)

حَطِيمٌ
حَطِيمٌ حطيم Herbage remaining from the preceding year: (Lh, K:) because dry, and broken in pieces. (Lh, TA.) ― -b2- الحَطِيمُ The حِجْر [q. v.] (Msb, K) of Mekkeh, (Msb,) [i. e.] of the Kaa- beh; (K;) which is excluded from the Kaabeh; said in the M to be of the part next the spout; and in the T, to be that in [or rather over] which is the spout: so called because it was left broken when the House was raised: or because the Arabs used to throw in it, or upon it, the clothes in which they performed their circuitings, and it remained until it became broken by length of time: (TA:) or the wall of the حِجْر of the Kaabeh; (I' Ab, S, K;) the wall over which is the spout of the Kaabeh; (Ham p. 710;) the wall that [partly] encloses the حِجْر of the Kaabeh, on the western [or rather north-western] side: (Har p. 389:) or the part between the angle [of the Black Stone] and [the well of] Zemzem and the Makلm [-Ibrل- heem] and, some add, the حِجْر: or from the Makلm to the door: (K:) or the part between the black angle and the door and the Makلm, where the people crowd together to offer up their supplications, so that they crush, or bruise, or press upon, one another: (K, * TA:) and there the pagans used to confederate. (K.)

حُطَامَةٌ
حُطَامَةٌ حطام حطامه حطامة : see حِطْمَةٌ.

حَطَّامٌ
حَطَّامٌ حطام : see حَطُومٌ: and حُطَمٌ.

حَاطُومٌ
حَاطُومٌ حاطوم : see حَطْمَةٌ. ― -b2- Also (tropical:) A digestive; syn. هَاضُومٌ. (K, TA. [In the CK, erroneously, حاضوم.]) It is implied in the K that this is also a signification of حَطْمَةٌ and حُطْمَةٌ; which it is not. (TA.) One says, نِعْمَ حَاطُومُ الطَّعَامِ البِطِّيخُ (tropical:) [Excellent, or most excellent, is the digestive of food, the melon, or water-melon]. (A, TA.)

مِحْطَمٌ
مِحْطَمٌ محطم : see حَطُومٌ.

### Türkçe

**حَطِمَ**
1 **حَطِمَ** حطم حطمة, muzâri‘ı **حَطَمَ**, mastarı **حَطَمٌ**, Parçalar hâlinde kırıldı, yahut parçalar hâlinde kırılmış oldu; yine ↓ **انحطم** (Msb) ve ↓ **تحطّم** da böyledir: (TA:) yahut bu ikisi, (S, K,) yahut [doğrusu] önceki [yalnız], (TA,) kırıldı, yahut kırılmış oldu: (S, K, TA:) yahut bunlar, kuru yahut sert olana mahsus olarak söylenir; (K, TA;) bir kemik ve benzeri gibi. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **حَطِمَتِ الدَّابَّةُ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Binek hayvanı yaşlandı [ve zayıflayıp dermansız oldu, yahut yaşlılıkla kırıldı: aşağıda **حَطِمٌ**’e bak]. (S.) ― -b3- Ve (mecaz olduğu varsayılarak:) Binek hayvanının bacaklarında (adı **حَطَمٌ** olan) bir hastalık vardı. (TA.) -A2- **حَطَمَهُ**, (S, Msb, K,) muzâri‘ı **حَطِمَ**, (Msb, K,) mastarı **حَطْمٌ**, (S, Msb, K,) Onu kırdı: (S, K:) yahut kuru yahut sert olana mahsus olarak uygulanır; (K, TA;) bir kemik ve benzeri gibi: (TA:) yine ↓ **حطّمهُ** da böyledir, (K,) mastarı **تَحْطِيمٌ**: (S:) yahut ikincisi, onu parça parça kırdı demektir, (S,) ve birincisi de böyledir; (Msb;) yahut ikincisi, onu çokça kırdı. (Msb, TA.) ― -b2- Onu ezdi, yahut berteledi; meselâ bir aslanın, yediği şeyi; ve bir devenin ve bir koyun yahut keçinin, ayakları yahut tırnaklarıyla yeri, ve onları yerken ağaçları ve otları; ve rüzgârın, şiddetle estiği şeyi. (TA.) Bir hadiste şöyle denir: **رَأَيْتُ جَهَنَّمَ يَحْتِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا** [Cehennemi gördüm; onun bir kısmı bir kısmını eziyordu: yahut sanki bir kısmı diğerine baskı yapıyordu; bundan sonra gelen şeye göre]. (TA.) İnsanların birbirine sokulması hakkında şöyle denir: **يَحْطِمُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا** [Birbirlerini ezerler, berteleyip sıkıştırırlar]. (TA.) Ve şiddetli bir sürücü hakkında: **يَحْطِمُ المَالَ** [Sürüyü, yahut develeri vb. berteleyip ezer]. (A, TA.) ― -b3- Yine şöyle denir: **لَا تَحْطِمْ عَلَيْنَا المَرْتَعَ**, yani (mecaz:) Üzerinde otlatmak suretiyle bize otlağı bozma. (TA.) ― -b4- Ve **حَطَمَ فُلَانًا أَهْلُهُ** (mecaz:) Onun ailesi falancayı kırık bir ihtiyar hâline getirdi; sanki onu yükleriyle yüklediler. (TA.) Ve **حَطَمَتْهُ السِّنُّ** (S) (mecaz olduğu varsayılarak:) Yaş onu güçsüz kıldı. (TA.)

2 **حَطَّمَ**: 1’e bak.

5 **تَحَطَّمَ**: 1’e bak. Yine şöyle dersin: **تحطّم البَيْضُ عَنِ الفِرَاخِ** [Yumurtalar, yavru kuşları ortaya çıkaracak şekilde parça parça kırıldı]. (TA.) Ve **تَحَطَّمَتْ الأَرْضُ يُبْسًا** Yer, yahut toprak, aşırı kuruluk sebebiyle ufalanıp dağıldı. (TA.) Ve **تحطّم النَّاسُ** İnsanlar birbirlerine sokulup birbirlerini ezerek, berteleyerek yahut sıkıştırarak toplandı. (TA.) Ve ↓ **انحطم النَّاسُ عَلَيْهِ** İnsanlar onun üzerine, yahut ona, sıkışıp toplandı. (ISd, TA.) ― -b2- Ve **تحطّم عَلَيْهِ غَيْظًا** (mecaz:) Ona karşı öfke yahut hiddetle tutuştu. (K, * TA.)

7 **اـِنْحَطَمَ**: 1’e bak: ― -b2- ve 5’e.

**حَطَمٌ**
**حَطَمٌ** حطم حطمة: **حَطِمَ**’ın mastarıdır [ona bak]. (Msb.) ― -b2- Ayrıca: Bir binek hayvanının bacaklarındaki belirli bir hastalık. (K.)

**حَطِمٌ**
**حَطِمٌ** حطم حطمة: Kendi kendine parça parça kırılan bir şey. (S, Msb, K.) ― -b2- (mecaz olduğu varsayılarak:) Yaşlılıkla kırılmış bir at: (S:) yahut zayıflık ve yaşlılık sebebiyle cılız düşmüş bir at: (Az, TA:) yahut yaşlı bir binek hayvanı. (Msb.)

**حُطَمٌ**
**حُطَمٌ** حطم حطمة: Sağda ve solda safları yaran kimse; ve ↓ **حَطَّامُ الصُّفُوفِ** [aynı mânaya gelir]. (TA.) ― -b2- Ayrıca **حُطَمَةٌ**’ye, beş yerde, bak.

**حُطُمٌ**
**حُطُمٌ** حطم حطمة: **حُطَمَةٌ**’ye bak.

**حَطْمَةٌ**
**حَطْمَةٌ** حطم حطمه حطمة: İnsanların birbirine sokulması, kalabalıklaşması yahut sıkıştırması; ve birbirlerini itmeleri. (TA.) ― -b2- Bir selin kabarması (دُفْعَة); **طَحْمَةٌ** gibi. (S.) ― -b3- Bir aslanın sığırlar arasında yaptığı kırıp geçirme. (TA.) ― -b4- (mecaz:) Kıtlık, kuraklık yahut verimsizlik; yahut kıtlık yılı vb.; (S, K, TA;) çünkü her şeyi kırar (**تَحْطِمُ**); (TA;) yine ↓ **حُطْمَةٌ** ve ↓ **حَاطُومٌ** da böyledir: (K:) yahut bu sonuncusu, ancak sürekli kıtlık vb. mânasında kullanılır. (TA.) [Aşağıda bu kelimelerin sonuncusuna da bak.]

**حُطْمَةٌ**
**حُطْمَةٌ** حطم حطمه حطمة: Bir öncekinin hemen öncesinde geçen şeye bak.

**حِطْمَةٌ**
**حِطْمَةٌ** حطم حطمه حطمة: Kuru yahut sert bir şeyden, parça parça kırılmış olan; yahut kişinin kırdığı şey; [K’nin farklı nüshalarına göre; TA’daki okuyuşa göre birincisi]; (K, TA;) yine ↓ **حُطَامَةٌ** da böyledir: (K:) birincisinin çoğulu **حِطَمٌ**’dır: buradan **صَعْدَةٌ حِطَمٌ** [mânası: parça parça kırılmış bir mızrak yahut mızrak sapı; TA’da buna işaret edilmiştir]; burada **حِطْمَةٌ** terimi her bir parçaya uygulanır kabul edilir. (K, * TA.) [**حُطَامٌ**’a bak.]

**حُطَمَةٌ**
**حُطَمَةٌ** حطم حطمه حطمة: İçine atılan her şeyi parça parça kıran şiddetli bir ateş. (K,) (TA.) Bundan dolayı, (S, TA,) **الحُطَمَةُ** Cehennemin bir adıdır, (K,) yahut Cehennem ateşinin: (S, K:) yahut bazılarına göre Cehennemin dördüncü tabakası: (Har. p. 347:) yahut Cehennemin bir kapısı. (K.) ― -b2- (mecaz:) Çok yiyen bir adam; (S, TA;) yine ↓ **حُطَمٌ** da böyledir; yerken her şeyi kırar: (Har p. 580:) ve bu ikincisi, ve ↓ **حُطُمٌ**, doymaz bir adamdır. (TA.) ― -b3- (mecaz olduğu varsayılarak:) Çok sayıda deve, (T, S, K,) ve koyun yahut keçi: (T, K:) çünkü onlar, (T, S, TA,) otu, (T, TA,) yahut her şeyi, (S, TA,) yahut ayakları yahut tırnaklarıyla yeri, ve onları yerken ağaçları ve otları kırar yahut ezer. (TA.) ― -b4- Ayrıca, ve ↓ **حُطَمٌ**, (S, K,) (mecaz:) Hayvanlara karşı merhameti az bir çoban; (S, TA;) yahut onlara zarar verici davranan; (K, TA;) onları birbirlerini ezip bertelemeye sevk eden; (S, K, TA;) yahut şiddetli sürmesiyle sanki onları ezip bertelemiş gibi: (A, TA:) yahut birincisi, hayvanlarının bol otlaklardan yararlanmasına izin vermeyen, onları otlakta dağılmaya bırakmayan çoban demektir: ve ↓ ikincisi, yumuşak olmayan yahut kaba olan; sanki sürerken yahut otlatırken onları kırmış, ezmiş yahut bertelemiş gibi: ve ↓ **سَوَّاقٌ حُطَمٌ** şiddetle hayvan süren, şiddetli sürmesi sebebiyle onları ezip berteleyen bir adam demektir; fakat benzetme yoluyla (mecaz:) kurnaz ve çok yönlü mânasında kullanılır. (TA.) Bundan dolayı: **شَرُّ الرِّعَآءِ الحُطَمَةُ** [Çobanların en kötüsü, hayvanların birbirlerini ezip bertelemesine sebep olan kaba olandır]: (S, K:) S’ye göre bir darbımeseldir: Sgh ve K’ye göre darbımesel değil, bir hadistir: fakat hadislerin çoğu darbımeseller arasında sayılır: kötü yöneten yahut kötü idare eden kimseye uygulanır. (MF, TA.) Bundan dolayı ayrıca, ‘Alî’den bir hadiste rivayet edilen şudur: Kureyş, onu savaşta yahut muharebede gördüklerinde şöyle derlerdi: **اِحْذَرُوا الحُطَمَ** ↓ **اِحْذَرُوا الحُطَمَ** [Sakının o kaba olandan! Sakının o kaba olandan!]. (TA.)

**حُطَمِيَّاتٌ**
**حُطَمِيَّاتٌ** حطميات: Zırhlar; bunları yapan ve adı **حُطَمَةُ** olan bir ustadan dolayı böyle adlandırılmıştır: yahut kılıçları kıran türden olanlar: yahut ağır ve geniş olanlar: (K:) bu açıklamaların birincisi en muhtemeldir. (TA.)

**حُطَامٌ**
**حُطَامٌ** حطام: Kuru yahut sert bir şeyden parça parça kırılmış olan. (S, K. [CK’de, وَ كَغُرَابٍ’ın kazara düşmesiyle, K’den olan bu mânâ ve hemen ardından gelen mânâ, **صَعْدَةٌ حِطَمٌ**’e verilmiştir. **حِطْمَةٌ**’ye bak; K’nin bazı nüshalarına göre, yukarıda açıklanan mânada **حُطَامٌ** ile eş anlamlıdır.]) Ve yumurta kırıntıları; (A, TA;) yahut bir yumurta kabuğunun kırıntıları; Et-Tirimmıh’ın bir beytinde böyledir: (TA:) yahut yumurtanın kabuğu. (K.) ― -b2- [Bir hadisten nakledilen bir örnekteki mecazî kullanımı için, **ثُمَامٌ** maddesine bak.] ― -b3- **حُطَامُ الدُّنْيَا** (mecaz olduğu varsayılarak:) Bu dünyanın dayanıksız yahut yok olup giden malı-mülkü: Z’ye göre, yumurtanın “kırıntıları” mânasındaki **حُطَامٌ**’dan: (TA:) yahut [sadece] bu dünyanın malı. (TA, madde **عرض**’ta.)

**حَطُومٌ**
**حَطُومٌ** حطوم: Aslan, (K,) yediği her şeyi ezip berteleyen; (TA;) yine ↓ **حَطَّامٌ** ve ↓ **مِحْطَمٌ** da böyledir. (K.) Ve her şeyi ezen bir rüzgâr (رِيح). (TA.)

**حَطِيمٌ**
**حَطِيمٌ** حطيم: Geçen yıldan kalmış ot. (Lh, K:) çünkü kurudur ve parça parça kırılmıştır. (Lh, TA.) ― -b2- **الحَطِيمُ** Mekke’nin (Msb, K) **حِجْر**’i [ona bak], (Msb,) yani Kâbe’nin; (K;) Kâbe’den hariç bırakılmış olan; M’de, oluğun yanındaki kısım olduğu söylenir; T’de ise, oluğun üzerinde bulunduğu yer olduğu: böyle adlandırılmıştır; çünkü Ev yükseltildiğinde kırık bırakılmıştı: yahut çünkü Araplar, tavaf ettikleri elbiseleri onun içine yahut üzerine atarlardı ve zamanın uzamasıyla kırılıp parçalanıncaya kadar kalırdı: (TA:) yahut Kâbe’nin **حِجْر**’inin duvarı; (I' Ab, S, K;) Kâbe’nin oluğunun üzerinde bulunduğu duvar; (Ham p. 710;) Kâbe’nin **حِجْر**’ini batı [daha doğrusu kuzey-batı] tarafında kısmen kuşatan duvar: (Har p. 389:) yahut [Hacerülesved] köşesi ile Zemzem [kuyusu] ve Makam [-İbrâhîm] arasındaki kısım ve bazıları **حِجْر**’i de ekler: yahut Makam’dan kapıya kadar olan kısım: (K:) yahut kara köşe ile kapı ve Makam arasındaki kısım; insanlar orada dua etmek için birbirine sokulur; öyle ki birbirlerini ezer, berteleyip sıkıştırırlar: (K, * TA:) ve müşrikler orada ittifak ederlerdi. (K.)

**حُطَامَةٌ**
**حُطَامَةٌ** حطام حطامه حطامة: **حِطْمَةٌ**’ye bak.

**حَطَّامٌ**
**حَطَّامٌ** حطام: **حَطُومٌ**’a bak: ve **حُطَمٌ**’a.

**حَاطُومٌ**
**حَاطُومٌ** حاطوم: **حَطْمَةٌ**’ye bak. ― -b2- Ayrıca (mecaz:) Hazmettiren; eş anlamlısı **هَاضُومٌ**. (K, TA. [CK’de yanlışlıkla, حاضوم.]) K’de bunun, **حَطْمَةٌ** ve **حُطْمَةٌ**’nin de bir mânası olduğu ima edilir; hâlbuki değildir. (TA.) Şöyle denir: **نِعْمَ حَاطُومُ الطَّعَامِ البِطِّيخُ** (mecaz:) [Yemeğin hazmettiricisi ne güzel (yahut pek güzel)dir: kavun yahut karpuz]. (A, TA.)

**مِحْطَمٌ**
**مِحْطَمٌ** محطم: **حَطُومٌ**’a bak.
