# حط — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B7/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B7/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B7.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حط

حَطَّهُ
1 حَطَّهُ حط حطه حطة , (S, Msb, TA,) aor. حَطُ٣َ , (Msb, TA,) inf. n. حَطٌّ, (Msb, K, TA,) He put it down, syn. وَضَعَهُ, (K, * TA,) and أَنْزَلَهُ, (Msb, TA,) from a high to a lower place; (Msb;) namely a load, or any other thing from a back; (TA;) a camel's saddle, (S, Msb, TA,) or other thing; (Msb;) a horse's saddle; and a bow; (S, TA;) as also ↓ احتطّهُ. (K, * TA.) You say, حَطَّ الأَحْمَالَ عَنِ الدَّوَابِّ He put down the loads from the beasts. (L.) And حَطَّ عَنْهُ وِزْرَهُ [He put down from him his heavy burden: or (tropical:) his heavy burden of sin]: (S, * K, * TA:) if a real load be intended, this is proper; but if an ideal thing, it is tropical; (TA;) [as when you say,] حُطَّ عَنَّا ذُنُوبَنَا [(tropical:) Put Thou down from us the burden of our sins]. (K.) And حَطَّ رَحْلَهُ [lit. He put down his camel's saddle;] meaning (tropical:) he stayed, or abode. (TA.) And حَطَّ alone, [elliptically,] (assumed tropical:) He alighted; or alighted and abode; (S, TA;) فِى مَكَانٍ in a place. (TA.) ― -b2- He threw it down; namely a thing. (TA.) [He paid it down; namely money.] ― -b3- He made it to descend, or to go down, or downwards, or down a declivity, (S, K, * TA,) from above to below. (K, TA.) Imra-el-Keys says,
[describing a horse in motion,]
كَجُلْمُودِ صَخْرٍ حَطَّهُ السَّيْلُ مِنْ عَلِ
[Like a mass of rock which the torrent has made to descend from above]. (TA.) ― -b4- [(assumed tropical:) He lowered him, or degraded him.] ― -b5- حَطَّ مِنَ الثَّمَنِ كَذَا (tropical:) He abated of the price so much; syn. أَسْقَطَ; (Mgh, Msb;) لَهُ to him. (Msb.) And حَطَّ مِنْهُ حَطِيطَةً وَافِيَةً (tropical:) [He made a large abatement of it]. (TA.) [See حَطِيطَةٌ.] And حَطَطْتُ مِنَ الدَّيْنِ (tropical:) I abated [somewhat] of the debt. (Msb.) [See also 10.] ― -b6- حَطَّهُ is also syn. with حَتَّهُ: as in a trad. where it is said of Mohammad, that he sat by a dry branch of a tree, فَقَالَ بِيَدِهِ وَ حَطَّ وَرَقَهَا [And he made a sign with his hand, and removed its leaves]; meaning, scattered its leaves. (AA, TA.) And so in the phrase, الزُّبْدُ يُحَطُّ عَنِ اللَّبَنِ [The froth is removed, or skimmed off, from the milk]. (TA.) -A2- حَطَّ السِّعْرُ, aor. حَطِ٣َ , (L, TA, [but I think it more probable that the aor. is حَطِ٣َ , agreeably with analogy, like as some say of قَطَّ, which, accord. to Sh, signifies the same, or nearly so, but accord. to others, the contr. of حَطَّ,] inf. n. حَطٌّ and حُطُوطٌ, (L, K,) (tropical:) The price was, or became, low, or cheap; (L, K, TA;) it abated; (Fr, TA in art. قط;) and so ↓ انحطّ. (Fr ubi suprà, S, * TA.) -A3- حَطَّ البَعِيرُ, (S, K,) فِى السَيْرِ, (S,) inf. n. حِطَاطٌ, (S, K,) (tropical:) The camel bore upon his nose-rein (S, K) towards one side, (K,) in going; (S;) as also ↓ انحطّ: (K:) or, accord. to AA, انحطّت النَّاقَةُ فِى سَيْرِهَا signifies (assumed tropical:) the she-camel was quick in her pace; (S, TA;) and so حَطَّت: (TA:) and حِطَاطٌ also signifies (assumed tropical:) vehement running. (TA.) [From what next follows, it seems that the verb in this sense is of the measure فَعِلَ, aor. حَطَ٣َ .] ― -b2- The poet 'Amr-Ibn-El-Ahtam uses the phrase, حَطِّى فِى هَوَاىَ, meaning (assumed tropical:) Rest thou upon my love, and incline my way. (TA.) And it is said in a trad., فَحَطَّتْ اـِلَى الشَّابِّ (assumed tropical:) And she inclined with her heart towards the youth. (TA.) ― -b3- حَطَّ فِى عِرْضِ فُلَانٍ (assumed tropical:) He launched forth into, or pressed on in, the reviling of such a one. (TA.) ― -b4- حَطَّ فِى الطَّعَامِ (tropical:) He ate the food; (K, TA;) as also ↓ حطّط, (Sgh, K,) inf. n. تَحْطِيطٌ: (TA:) or he ate much of the food. (A, TA.) -A4- حَطَّ الجِلْدَ, inf. n. حَطٌّ, He polished, or smoothed, the skin; and figured, or decorated, it; (K, TA;) and ruled it, or made lines upon it; (TA;) with the مِحَطّ. (K, TA.)

2 حَطَّ٣َ see 1; last sentence but one.

انحطّ
7 انحطّ أنحط انحط ٱنحط , quasi-pass. of حَطَّهُ; It was, or became, put down; (S, * TA;) said of [a load, or any other thing from a back;] a camel's saddle; a horse's saddle; (TA;) [&c.] ― -b2- He, or it, descended; went down, or downwards, or down a declivity; from above to below. (S, * TA.) You say, انحطّ فِى حَدَرٍ [He descended a declivity]. (S and TA in art. حدر, from a trad.) ― -b3- [(assumed tropical:) He became lowered, or degraded.] ― -b4- Said of a price: see 1. ― -b5- Said of a camel: see 1. ― -b6- Also (assumed tropical:) He, or it, went back, or backward: went away: perished. (TA.) ― -b7- See also R. Q. 1.

8 اـِحْتَطَ٣َ see 1; first signification.

استحطّهُ وِزْرَهُ
10 استحطّهُ وِزْرَهُ استحطه وزره استحطه وزرة He asked him to put down from him [his heavy burden: or (tropical:) his heavy burden of sin]: (K, TA:) if a real load be intended, this is proper; but if an ideal thing, it is tropical. (TA.) ― -b2- اِسْتَحَطَّنِى مِنَ الثَّمَنِ, (S, Msb,) or مِنْ ثَمَنِهِ (K,) شَيْئًا, (S, K,) or كَذَا, (Msb,) (tropical:) He asked, demanded, or desired, of me an abatement, a lowering, a diminution, or a lessening, of somewhat, or so much, of the price. (S, * Msb, K.) -A2- استحطّ (assumed tropical:) He deserved to be lowered, or degraded. (Har p. 258.)

حَطْحَطَ
R. Q. 1 حَطْحَطَ حطحط i. q. ↓ انحطّ [but in what sense is not pointed out]: (Ibn-' Abbلd, K:) said of a thing. (Ibn-' Abbلd, TA.) ― -b2- He was, or became, quick, (IDrd, K,) in his walk, or going, and in his work. (IDrd, TA.)

حِطَّةٌ
حِطَّةٌ حط حطه حطة [A petition for the putting down of a heavy burden from one: or, (tropical:) of the heavy burden of sin: or merely a putting down thereof:] a subst. from استحطّهُ وِزْرَهُ, explained above; as also ↓ حِطِّيطَى. (K.) It is said in the Kur [ii. 55, and vii. 161], وَ قُولُوا حِطَّةٌ; i. e. they were told to say حِطَّةٌ for the purpose of asking thereby for the putting down of their heavy burdens from them, and they should be put down from them: (Ibn-Isrلeel, TA:) the meaning is, And say ye, Put Thou down from us our heavy burdens, (S, TA,) or (tropical:) our sins: (Ibn-' Arafeh, K:) or [and say ye,] Our petition is حِطَّةٌ; i. e. that Thou wouldest put down from us our sins: (Aboo-Is- hلk, K:) or, accord. to some, حِطَّة is a word which the children of Israel were commanded to say; and if they said it, their heavy burdens, or sins, were put down: (S, TA:) accord. to IAar, it is the saying لَا اـِلٰهَ اـِلَّا اللّٰهُ: (TA:) or it means forgiveness: (I' Ab:) or our affair is an alighting and abiding in this town: (Bd in ii. 55:) and there is another reading, وَ قُولُوا حِطَّةً, which is explained in two ways; either by making the verb to govern the noun, as though he had said, and say ye a saying which shall put down from you your heavy burdens, or (tropical:) sins; or by making the noun to be in the accus. case as an inf. n. meaning supplicating and petitioning [that God may put down from you your heavy burdens, or (tropical:) sins]; i. e. اُحْطُطِ اللَّهُمَّ أَوْزَارَنَا حِطَّةً: (TA:) but they changed this saying, (Fr, Sgh, K,) using for it a Nabathean expression; (Fr, TA;) saying هِطِّى سُمْهَاثًا, i. e. ” red wheat, “ (Sgh, K,) accord. to Es-Suddee and Mujلhid; or, accord. to IAar, حِنْطَةً شُمْقَايَا, i. e. ” good wheat. “ (Sgh, TA.) You say also, ↓ سَأَلَهُ الحِطِّيطَى, i. e. الحِطَّةَ [He asked of him the putting down of his heavy burden from him: or (tropical:) his sin]. (TA.) And it is said in a trad., that when God tries a person with a trial in his body, هُوَ لَهُ حِطَّةٌ, i. e. It is to him a mode of putting down from him his sins. (TA.) الحِطَّةُ is also A name of the month of Ramadلn, in the Gospel, or some other book: (Az, K, * TA:) because it puts down somewhat of the sin of him who observes the fast thereof. (Az, TA.) ― -b2- Also (tropical:) A decrease, or state of diminution, in respect of rank, or station: (TA:) [or low, or the lowest, rank, or station: for] ↓ الحُطُطُ, (K, TA,) which is its pl., (TA,) is explained as signifying, (K, TA,) on the authority of IAar, (TA,) مَرَاكِبُ السِّفَلِ, or correctly مَرَاتِبُ السِّفَلِ: (K, TA:) the latter [meaning (tropical:) the ranks, or stations, of the lowest, or meanest, of mankind,] is the right reading, as verified by Az. (TA.)

حُطُطٌ
حُطُطٌ حطط : see حِطَّةٌ, last sentence. -A2- Also (tropical:) Smooth, or sleek, bodies; (IAar, K, TA;) as though polished with the مِحَطَّة. (TA.)

حَطُوطٌ
حَطُوطٌ حطوط A declivity, or declivous place; a place of descent, or by which one descends: (S, TA:) a hill (أَكَمَةٌ) that is difficult of descent: or, accord. to IDrd, a difficult أَكَمَة. (TA.) -A2- (assumed tropical:) An excellent, swift she-camel; (S, K;) as also ↓ مُنْحَطَّةٌ. (TA.)

كَعْبٌ حَطِيطٌ
كَعْبٌ حَطِيطٌ كعب حطيط (tropical:) An ankle-bone covered with flesh and fat so that it is not apparent. (TA.)

حَطِيطَةٌ
حَطِيطَةٌ حطيطه حطيطة (tropical:) What is abated, or diminished, of a price: (Mgh, Msb, K, TA:) pl. حَطَائِطُ. (TA.) You say, الحَطِيطَةُ كَذَا وَ كَذَا مِنَ الثَّمَنِ (tropical:) [The portion that is abated is so much and so much of the price]. (S.) And طَلَبَ مِنِّى حَطِيطَةً (tropical:) [He sought, or demanded, of me an abatement of price]. (TA.)

حِطِّيطَى
حِطِّيطَى حطيطى حطيطي : see حِطَّةٌ; first sentence; and again, in the latter half of the paragraph.

سِعْرٌ حَاطِطٌ
سِعْرٌ حَاطِطٌ سعر حاطط (tropical:) A low, or cheap, price; as also ↓ مَحْطُوطٌ. (TA.)

أَحَطُّ
أَحَطُّ ذ (assumed tropical:) Smooth in the مَتْنَانِ [or two portions of flesh and sinew next the back-bone, on each side]. (IAar, K.) [See also مَحْطُوطٌ.]

مَحَطٌّ
مَحَطٌّ محط [A place where loads, &c., are put down. ― -b2- And hence,] (assumed tropical:) A place where one alights, or alights and abides; (S, TA;) as also ↓ مَحَطَّاتٌ: pl. [of either] مَحَاطُّ and [of the latter] مَحَطَّاتٌ. (TA.) ― -b3- [Hence also,] مَحَطُّ سُفُنٍ [A place for unloading of ships]. (S and K in art. فرض.) ― -b4- [Hence also,] هٰذَا مَحَطُّ الكَلَامِ (tropical:) [This is the meaning, or intent, of the saying, or sentence: used in this sense in the present day]. (TA.)

مِحَطٌّ
مِحَطٌّ محط (S, O, K) and ↓ مِحَطَّةٌ (K) An instrument of iron, (O, K,) or of wood, prepared (K, in some copies of which, for مُعَدَّةٌ, we find مُعَدِّلَةٌ, which is a mistake, TA,) for the polishing, or smoothing, of skins, (O, K,) to make them soft and beautiful; (O;) and for figuring, or decorating, them; (K;) [and for ruling them, or making lines upon them: see 1; last sentence:] or an instrument with which tattooing is performed: or an iron instrument used by sewers of boots &c., with which they figure, or decorate, the leather: (S:) or an instrument (T, A, TA) with a pointed extremity, (T, TA,) used by binders of books, (T, A, TA,) and by others. (A, TA.)

مَحَطَّةٌ
مَحَطَّةٌ محط محطه محطة : see مَحَطٌّ.

مِحَطَّةٌ
مِحَطَّةٌ محط محطه محطة : see مِحَطٌّ.

مَحْطُوطٌ
مَحْطُوطٌ محطوط [originally, Put down; applied to a load, &c. See 1. ― -b2- And hence,] applied to a price: see حَاطِطٌ. -A2- Leather polished, or made smooth [&c.: see 1; last sentence]. (TA.) ― -b2- (tropical:) A sword made thin. (TA.) ― -b3- أَلْيَةٌ مَحْطُوطَةٌ (tropical:) [A rump] without مَأْكَمَة [or protuberant buttocks]; (K, TA;) as though it were smoothed (حُطَّتْ) with the مِحَطّ. (TA.) And جَارِيَةٌ مَحْطُوطَةُ المَتْنَيْنِ (tropical:) A girl having the مَتْنَانِ [or two portions of flesh and sinew next the backbone, on each side,] extended [or long]; as though they were smoothed with the مِحَطّ: (TA:) or having them extended [or long] and even (S, TA) and beautiful. (Az, TA.) And مَحْطُوطّةُ الكَشْحِ may mean (assumed tropical:) A woman whose flank is as though it were smoothed with the مِحَطّ: but it is better explained as meaning elevated, or protuberant, in the posteriors, and depressed in the flank. (Ham p. 141.) [See also أَحَطُّ.]

مُنْحَطٌّ
مُنْحَطٌّ منحط (tropical:) A shoulder-joint (K, TA) neither high nor low, (TA,) of the most beautiful kind. (K, TA.) -A2- See also حَطُوطٌ.

### Türkçe

**حَطَّهُ**
1 **حَطَّهُ** حط حطه حطة, (S, Msb, TA,) muzâri‘i **حَطُّ٣َ**, (Msb, TA,) mastarı **حَطٌّ**, (Msb, K, TA,) Onu aşağı koydu; eş anlamlısı **وَضَعَهُ**, (K, * TA,) ve **أَنْزَلَهُ**, (Msb, TA,) yüksek bir yerden daha aşağı bir yere; (Msb;) yani bir yükü, yahut sırttan başka herhangi bir şeyi; (TA;) bir devenin semerini, (S, Msb, TA,) yahut başka bir şeyi; (Msb;) bir atın eyerini; ve bir yayı; (S, TA;) bunun gibi ↓ **احتطّهُ** da. (K, * TA.) Dersin ki: **حَطَّ الأَحْمَالَ عَنِ الدَّوَابِّ**: Yükleri binek hayvanlarından indirdi. (L.) Ve **حَطَّ عَنْهُ وِزْرَهُ**: [Ondan ağır yükünü indirdi: yahut (mecazen:) günahın ağır yükünü]; (S, * K, * TA:) eğer gerçek bir yük kastedilirse bu hakikîdir; fakat eğer zihnî bir şey ise mecazdır; (TA;) [şu sözde olduğu gibi:] **حُطَّ عَنَّا ذُنُوبَنَا**: [(mecazen:) Günahlarımızın yükünü bizden indir]. (K.) Ve **حَطَّ رَحْلَهُ**: [lafzen: Devesinin semerini indirdi;] mânâsı (mecazen:) kaldı, yahut ikamet etti. (TA.) Ve **حَطَّ** tek başına, [hazfedilmiş olarak,] (varsayılan mecazla:) konakladı; yahut konakladı ve kaldı; (S, TA;) **فِى مَكَانٍ** bir yerde. (TA.) ― -b2- Onu aşağı attı; yani bir şeyi. (TA.) [Onu peşin ödedi; yani parayı.] ― -b3- Onu indirdi, yahut aşağıya gitmesini sağladı, yahut aşağıya doğru, yahut bir yokuş aşağı; (S, K, * TA,) yukarıdan aşağıya. (K, TA.) İmru’ul-Kays der ki,
[hareket hâlindeki bir atı tasvir ederek,]
كَجُلْمُودِ صَخْرٍ حَطَّهُ السَّيْلُ مِنْ عَلِ
[Yukarıdan selin indirdiği kaya kütlesi gibi]. (TA.) ― -b4- [(varsayılan mecazla:) Onu alçalttı, yahut düşürdü.] ― -b5- **حَطَّ مِنَ الثَّمَنِ كَذَا** (mecazen:) Fiyattan şu kadar indirdi; eş anlamlısı **أَسْقَطَ**; (Mgh, Msb;) **لَهُ** ona. (Msb.) Ve **حَطَّ مِنْهُ حَطِيطَةً وَافِيَةً** (mecazen:) [Ondan büyük bir indirim yaptı]. (TA.) [Bk. **حَطِيطَةٌ**.] Ve **حَطَطْتُ مِنَ الدَّيْنِ** (mecazen:) Borçtan [bir miktar] indirdim. (Msb.) [Bk. ayrıca 10.] ― -b6- **حَطَّهُ** ayrıca **حَتَّهُ** ile de eş anlamlıdır: bir hadiste, Muhammed hakkında, kuru bir ağaç dalının yanında oturduğu ve **فَقَالَ بِيَدِهِ وَ حَطَّ وَرَقَهَا** [eliyle işaret etti ve onun yapraklarını giderdi] denildiği gibi; mânâsı: yapraklarını saçtı. (AA, TA.) Ve şu ibarede de böyledir: **الزُّبْدُ يُحَطُّ عَنِ اللَّبَنِ** [köpük sütten giderilir, yahut sıyrılıp alınır]. (TA.) -A2- **حَطَّ السِّعْرُ**, muzâri‘i **حَطِ٣َ**, (L, TA, [fakat ben muzâri‘in, kıyasa uygun olarak, **حَطِ٣َ** olmasını daha muhtemel görüyorum; nitekim bazıları **قَطَّ** hakkında da böyle der; ki bu, Ş’ye göre aynı yahut buna yakın mânâdadır; fakat başkalarına göre **حَطَّ**’ın zıddıdır,] mastarı **حَطٌّ** ve **حُطُوطٌ**, (L, K,) (mecazen:) Fiyat düşük oldu, yahut ucuzladı; (L, K, TA;) azaldı; (Fr, TA, madde **قط**’ta;) ve bunun gibi ↓ **انحطّ** da. (Fr, aynı yerde, S, * TA.) -A3- **حَطَّ البَعِيرُ**, (S, K,) **فِى السَيْرِ**, (S,) mastarı **حِطَاطٌ**, (S, K,) (mecazen:) Deve, yürüyüşte, (S, K) burun yularını (S, K) bir tarafa doğru taşıdı; (K,) (S;) bunun gibi ↓ **انحطّ** da: (K:) yahut AA’ya göre **انحطّت النَّاقَةُ فِى سَيْرِهَا** (varsayılan mecazla:) dişi deve yürüyüşünde hızlı oldu demektir; (S, TA;) ve bunun gibi **حَطَّت** de; (TA:) ve **حِطَاطٌ** ayrıca (varsayılan mecazla:) şiddetli koşma demektir. (TA.) [Bundan sonra gelen şeyden, bu mânâda fiilin vezninin **فَعِلَ**, muzâri‘inin **حَطَ٣َ** olduğu anlaşılıyor.] ― -b2- Şair ‘Amr-İbn-El-Ahtam **حَطِّى فِى هَوَاىَ** ibaresini kullanır; mânâsı (varsayılan mecazla:) sevgimin üzerine yerleş ve yoluma meylet. (TA.) Ve bir hadiste şöyle denir: **فَحَطَّتْ اـِلَى الشَّابِّ** (varsayılan mecazla:) ve kalbiyle gence meyletti. (TA.) ― -b3- **حَطَّ فِى عِرْضِ فُلَانٍ** (varsayılan mecazla:) falanın ırzına sövmeye girişti, yahut onda ileri gitti. (TA.) ― -b4- **حَطَّ فِى الطَّعَامِ** (mecazen:) Yemeği yedi; (K, TA;) bunun gibi ↓ **حطّط** da, (Sgh, K,) mastarı **تَحْطِيطٌ**: (TA:) yahut yemekten çok yedi. (A, TA.) -A4- **حَطَّ الجِلْدَ**, mastarı **حَطٌّ**, Deriyi parlatıp düzledi; ve onu nakışladı, yahut süsledi; (K, TA;) ve onu çizgiledi, yahut üzerine çizgiler yaptı; (TA;) **مِحَطّ** ile. (K, TA.)

2 **حَطَّ٣َ**: 1’e bak; sondan bir önceki cümle.

**انحطّ**
7 **انحطّ** أنحط انحط ٱنحط, **حَطَّهُ**’nun quasi-meçhûlü; O indirildi, yahut indirilmiş oldu; (S, * TA;) [bir yük, yahut sırttan başka herhangi bir şey] hakkında; bir devenin semeri; bir atın eyeri; (TA;) [vb.] ― -b2- O, yahut o şey, indi; aşağı gitti, yahut aşağıya doğru, yahut bir yokuş aşağı; yukarıdan aşağıya. (S, * TA.) Dersin ki: **انحطّ فِى حَدَرٍ** [bir yokuş aşağı indi]. (S ve TA, madde **حدر**’da, bir hadisten.) ― -b3- [(varsayılan mecazla:) Alçaldı, yahut düşürüldü.] ― -b4- Fiyat hakkında: 1’e bak. ― -b5- Deve hakkında: 1’e bak. ― -b6- Ayrıca (varsayılan mecazla:) geri gitti, yahut geriye doğru; uzaklaştı; helâk oldu. (TA.) ― -b7- R. Q. 1’e de bak.

8 **اـِحْتَطَ٣َ**: 1’e bak; ilk mânâ.

**استحطّهُ وِزْرَهُ**
10 **استحطّهُ وِزْرَهُ** استحطه وزره استحطه وزرة: Ondan [ağır yükünü: yahut (mecazen:) günahın ağır yükünü] indirmesini istedi: (K, TA:) eğer gerçek bir yük kastedilirse bu hakikîdir; fakat eğer zihnî bir şey ise mecazdır. (TA.) ― -b2- **اِسْتَحَطَّنِى مِنَ الثَّمَنِ**, (S, Msb,) yahut **مِنْ ثَمَنِهِ** (K,) **شَيْئًا**, (S, K,) yahut **كَذَا**, (Msb,) (mecazen:) fiyattan bir şey, yahut şu kadar, indirim, düşürme, eksiltme, yahut azaltma, benden istedi, talep etti, yahut arzuladı. (S, * Msb, K.) -A2- **استحطّ** (varsayılan mecazla:) alçaltılmayı, yahut düşürülmeyi hak etti. (Har s. 258.)

**حَطْحَطَ**
R. Q. 1 **حَطْحَطَ** حطحط: i. q. ↓ **انحطّ** [fakat hangi mânâda olduğu belirtilmemiştir]: (Ibn-‘Abbâd, K:) bir şey hakkında söylenir. (Ibn-‘Abbâd, TA.) ― -b2- Yürüyüşünde, yahut gidişinde, ve işinde hızlı oldu, yahut hızlılaştı. (IDrd, K,) (IDrd, TA.)

**حِطَّةٌ**
**حِطَّةٌ** حط حطه حطة: [Birinden ağır yükün indirilmesi için bir dilek: yahut (mecazen:) günahın ağır yükünün: yahut sadece bunun indirilmesi:] **استحطّهُ وِزْرَهُ**’den bir isim; yukarıda açıklanmıştır; bunun gibi ↓ **حِطِّيطَى** da. (K.) Kur’ân’da [ii. 55 ve vii. 161] şöyle denir: **وَ قُولُوا حِطَّةٌ**; yani, bununla ağır yüklerinin kendilerinden indirilmesini istemek maksadıyla **حِطَّةٌ** demeleri kendilerine söylendi; ve kendilerinden indirilecekti: (Ibn-Isrâeel, TA:) mânâ: Ve deyin ki: ağır yüklerimizi, (S, TA,) yahut (mecazen:) günahlarımızı bizden indir: (Ibn-‘Arafeh, K:) yahut [ve deyin ki:] bizim dileğimiz **حِطَّةٌ**’dır; yani günahlarımızı bizden indirmen: (Aboo-Is-hâk, K:) yahut bazılarına göre **حِطَّة** İsrailoğullarının söylemekle emrolundukları bir kelimedir; ve eğer onu söylerlerse ağır yükleri, yahut günahları indirilirdi: (S, TA:) IAar’a göre bu, **لَا اـِلٰهَ اـِلَّا اللّٰهُ** sözüdür: (TA:) yahut mânâsı bağışlamadır: (I‘Ab:) yahut işimiz bu kasabada konmak ve kalmaktır: (Bd, ii. 55’te:) ve başka bir kıraat vardır: **وَ قُولُوا حِطَّةً**; bu iki şekilde açıklanır; ya fiilin ismi yönetmesiyle, sanki “ve sizden ağır yüklerinizi, yahut (mecazen:) günahlarınızı indirecek bir söz söyleyin” demiş gibi; yahut ismin mansûb olmasını, bir mastar olarak, yalvarma ve dileme mânâsında kılarak [Allah’ın sizden ağır yüklerinizi, yahut (mecazen:) günahlarınızı indirmesi için]; yani **اُحْطُطِ اللَّهُمَّ أَوْزَارَنَا حِطَّةً**: (TA:) fakat onlar bu sözü değiştirdiler, (Fr, Sgh, K,) onun yerine Nebatî bir ifade kullandılar; (Fr, TA;) **هِطِّى سُمْهَاثًا** dediler; yani “kırmızı buğday”; (Sgh, K,) Es-Suddee ve Mujâhid’e göre; yahut IAar’a göre **حِنْطَةً شُمْقَايَا**; yani “iyi buğday”. (Sgh, TA.) Ayrıca dersin ki: ↓ **سَأَلَهُ الحِطِّيطَى**, yani **الحِطَّةَ** [ondan ağır yükünün indirilmesini: yahut (mecazen:) günahını] istedi. (TA.) Ve bir hadiste denir ki: Allah bir kimseyi bedeninde bir imtihanla imtihan ettiğinde, **هُوَ لَهُ حِطَّةٌ**, yani: bu, onun için günahlarının kendisinden indirilmesinin bir tarzıdır. (TA.) **الحِطَّةُ** ayrıca İncil’de, yahut başka bir kitapta, Ramazan ayının bir adıdır: (Az, K, * TA:) çünkü onu oruç tutanın günahından bir şey indirir. (Az, TA.) ― -b2- Ayrıca (mecazen:) rütbe yahut makam bakımından bir eksilme, yahut eksilme hâli: (TA:) [yahut düşük, yahut en düşük, rütbe yahut makam: zira] ↓ **الحُطُطُ**, (K, TA,) onun çoğuludur, (TA,) ve IAar rivayetiyle, (TA,) **مَرَاكِبُ السِّفَلِ**, yahut doğru olarak **مَرَاتِبُ السِّفَلِ** diye açıklanır: (K, TA:) ikincisi [mânâsı (mecazen:) insanların en aşağı, yahut en bayağı olanlarının rütbeleri yahut makamları] doğru kıraattir; Az tarafından doğrulanmıştır. (TA.)

**حُطُطٌ**
**حُطُطٌ** حطط: **حِطَّةٌ**’ye bak; son cümle. -A2- Ayrıca (mecazen:) düzgün, yahut kaygan, bedenler; (IAar, K, TA;) sanki **مِحَطَّة** ile parlatılmış gibi. (TA.)

**حَطُوطٌ**
**حَطُوطٌ** حطوط: Bir yokuş, yahut eğimli yer; iniş yeri, yahut inilen yer: (S, TA:) inişi zor bir tepe (**أَكَمَةٌ**); yahut IDrd’ye göre zor bir **أَكَمَة**. (TA.) -A2- (varsayılan mecazla:) mükemmel, hızlı bir dişi deve; (S, K;) bunun gibi ↓ **مُنْحَطَّةٌ** da. (TA.)

**كَعْبٌ حَطِيطٌ**
**كَعْبٌ حَطِيطٌ** كعب حطيط (mecazen:) et ve yağla örtülü, bu yüzden görünür olmayan bir ayak bileği kemiği. (TA.)

**حَطِيطَةٌ**
**حَطِيطَةٌ** حطيطه حطيطة (mecazen:) fiyattan indirilen, yahut eksiltilen şey: (Mgh, Msb, K, TA:) çoğulu **حَطَائِطُ**. (TA.) Dersin ki: **الحَطِيطَةُ كَذَا وَ كَذَا مِنَ الثَّمَنِ** (mecazen:) [indirilen pay, fiyattan şu kadar ve şu kadardır]. (S.) Ve **طَلَبَ مِنِّى حَطِيطَةً** (mecazen:) [benden fiyat indirimi istedi, yahut talep etti]. (TA.)

**حِطِّيطَى**
**حِطِّيطَى** حطيطى حطيطي: **حِطَّةٌ**’ye bak; ilk cümle; ve yine paragrafın ikinci yarısında.

**سِعْرٌ حَاطِطٌ**
**سِعْرٌ حَاطِطٌ** سعر حاطط (mecazen:) düşük, yahut ucuz, bir fiyat; bunun gibi ↓ **مَحْطُوطٌ** da. (TA.)

**أَحَطُّ**
**أَحَطُّ** ذ (varsayılan mecazla:) **مَتْنَانِ**’da [yahut omurganın yanında, iki yanda bulunan iki et ve sinir parçasında] düzgün. (IAar, K.) [Bk. ayrıca **مَحْطُوطٌ**.]

**مَحَطٌّ**
**مَحَطٌّ** محط: [Yüklerin vb. indirildiği yer. ― -b2- Ve buradan,] (varsayılan mecazla:) konulan, yahut konulup kalınan yer; (S, TA;) bunun gibi ↓ **مَحَطَّاتٌ** da: [ikisinin de] çoğulu **مَحَاطُّ** ve [ikincisinin] **مَحَطَّاتٌ**. (TA.) ― -b3- [Buradan ayrıca,] **مَحَطُّ سُفُنٍ** [gemilerin boşaltıldığı yer]. (S ve K, madde **فرض**’ta.) ― -b4- [Buradan ayrıca,] **هٰذَا مَحَطُّ الكَلَامِ** (mecazen:) [bu, sözün yahut cümlenin mânâsı, yahut maksadıdır: günümüzde bu mânâda kullanılır]. (TA.)

**مِحَطٌّ**
**مِحَطٌّ** محط (S, O, K) ve ↓ **مِحَطَّةٌ** (K): Derilerin parlatılması yahut düzlenmesi için, (O, K,) onları yumuşak ve güzel yapmak üzere; (O;) ve onları nakışlamak yahut süslemek için; (K;) [ve onları çizgilemek yahut üzerlerine çizgiler yapmak için: 1’e bak; son cümle:] yahut dövme yapılan bir alet; yahut çizme vb. dikenlerin, deriyi nakışlayıp süsledikleri demir bir alet: (S:) yahut sivri uçlu bir alet, (T, A, TA) (T, TA,) ciltçilerin, (T, A, TA,) ve başkalarının kullandığı. (A, TA.)

**مَحَطَّةٌ**
**مَحَطَّةٌ** محط محطه محطة: **مَحَطٌّ**’a bak.

**مِحَطَّةٌ**
**مِحَطَّةٌ** محط محطه محطة: **مِحَطٌّ**’a bak.

**مَحْطُوطٌ**
**مَحْطُوطٌ** محطوط: [aslında: indirilmiş; bir yük vb. hakkında kullanılır. 1’e bak. ― -b2- Ve buradan,] fiyat hakkında kullanılır: **حَاطِطٌ**’a bak. -A2- Parlatılmış, yahut düzlenmiş, deri [&c.: 1’e bak; son cümle]. (TA.) ― -b2- (mecazen:) ince yapılmış bir kılıç. (TA.) ― -b3- **أَلْيَةٌ مَحْطُوطَةٌ** (mecazen:) **مَأْكَمَة**’siz [yahut çıkıntılı kalçasız] bir sağrı; (K, TA;) sanki **مِحَطّ** ile düzlenmiş (**حُطَّتْ**) gibi. (TA.) Ve **جَارِيَةٌ مَحْطُوطَةُ المَتْنَيْنِ** (mecazen:) **مَتْنَانِ**’ı [yahut omurganın yanında, iki yanda bulunan iki et ve sinir parçası] uzamış [yahut uzun] olan bir kız; sanki **مِحَطّ** ile düzlenmiş gibi: (TA:) yahut onları uzamış [yahut uzun] ve düz (S, TA) ve güzel olan. (Az, TA.) Ve **مَحْطُوطّةُ الكَشْحِ** (varsayılan mecazla:) böğrü sanki **مِحَطّ** ile düzlenmiş gibi olan bir kadın demek olabilir; fakat onu, kalçada yüksek, böğürde çökük diye açıklamak daha iyidir. (Ham s. 141.) [Bk. ayrıca **أَحَطُّ**.]

**مُنْحَطٌّ**
**مُنْحَطٌّ** منحط (mecazen:) ne yüksek ne alçak, (TA,) en güzel türden bir omuz eklemi. (K, TA.) -A2- **حَطُوطٌ**’a da bak.
