# حظب — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D8%A8/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B8%D8%A8/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حظب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D8%A8.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: حظب

ح ظ ب
حظب
أهمل الليث هذا الباب واستعمل منه : حظب .
حظب : أخبرني المنذري عن ثعلب عن ابن الأعرابي أنه قال : الحُظُبًّى : صُلْبُ الرَّجل ، وأنشد قول الفِنْذِ الزِّمَّانِي ، واسمه شَهْلُ بنُ شَيْبَان :
ولوْلا نَبْلُ عَوْضٍ في
حظَبَّايَ وأوْصالِي
أراد بالعَوْضِ الدَّهْرَ له ، وحُظُبَّاهُ : صُلْبُه .
الحَرَّاني عن ابن السِّكِّيت قال الفراء : رَجُلٌ حُظُبَّة : حُزُقَّةٌ إذا كان ضيِّقَ الْخُلُق ، ورَجْلٌ حُظُبٌّ أيضاً ، وأنشد :
حُظُبٌّ إذا سَاءَلتِه أو تَركْتِه
قَلاكِ وإن أعْرَضْت رَاءَى وسمَّعَا
أبو عُبَيْد عن الأُمَوي : مِن أمْثالهم في باب الطعام : ( اعْلُل تحْظُبْ ) أي كُلْ مَرَّةً بعد أخْرى تَسْمَن ، يقال منه قد حَظَب يَحظِبُ حُظُوباً إذا امْتَلأ ، ومِثْلُه كَظَب يَكْظِبُ كُظُوباً .
وقال الفرَّاء : حَظَبَ بَطْنُه وكَظَبَ إذا انتفَخَ .
أخبرني المنذري عن ثعلب عن سَلَمَةَ عن الفراء قال : من أَمْثال بَنِي أسَد : اشْدُدْ حُظُبَّي قَوْسَك ، يريد اشدد يا حُظُبَّى قَوْسَك ، وهو اسم رجل ، أي هَيِّىءْ أمْرَك .
ابن السكيت : رأيت فُلاناً حاظِباً ومُحْظَئِباً أي مُمتَلِئاً بَطِيناً .

### Türkçe

ح ظ ب
**حظب**
Leys bu babı ihmal etti ve ondan şunu kullandı: **حظب**.

**حظب**: Münzirî bana Sa‘leb’den, o da İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi; dedi ki: **الحُظُبًّى**: erkeğin beli (sulbü)dir. Ve Findez ez-Zimmânî’nin—adı Şehl b. Şeybân’dır—sözünü inşâd etti:
ولوْلا نَبْلُ عَوْضٍ في
حظَبَّايَ وأوْصالِي
**العَوْض** ile onun için dehri (zamanı) kastetti; **حُظُبَّاهُ**: onun beli (sulbü)dür.

Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: Ferrâ dedi ki: **رَجُلٌ حُظُبَّة**: **حُزُقَّةٌ** (dar huylu)dur; ahlâkı dar olunca. Ve **رَجْلٌ حُظُبٌّ** da (böyledir). Ve inşâd etti:
حُظُبٌّ إذا سَاءَلتِه أو تَركْتِه
قَلاكِ وإن أعْرَضْت رَاءَى وسمَّعَا

Ebû ‘Ubeyd, Ümevî’den: Yemek babında onların mesellerindendir: ( **اعْلُل تحْظُبْ** ) yani bir defadan sonra bir defa ye; semirirsin. Ondan denir: **حَظَب يَحظِبُ حُظُوباً**; dolunca. Benzeri: **كَظَب يَكْظِبُ كُظُوباً**.

Ferrâ dedi ki: **حَظَبَ بَطْنُه** ve **كَظَبَ**; şişince.

Münzirî bana Sa‘leb’den, o da Seleme’den, o da Ferrâ’dan haber verdi; dedi ki: Benî Esed’in mesellerindendir: **اشْدُدْ حُظُبَّي قَوْسَك**; yani “Ey **حُظُبَّى**, yayını sıkılaştır” demek ister; o bir adamın adıdır; yani işini hazırla.

İbnü’s-Sikkît: Falanı **حاظِباً** ve **مُحْظَئِباً** gördüm; yani dolu, göbekli.
