# حظرب (ح-ظ-ر-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D8%B1%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B8%D8%B1%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ظ - ر - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D8%B1%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

حَظْرَبَ قَوْسَهُ: شدَّ توتيرها. والمُحَظْرَبُ: الشديد الفَتْلِ؛ يقال رجل مُحَظْرَبٌ إذا كان شديد الخَلْق مَفْتولَهُ. قال الشاعر:
وكائِنْ تَرى مِنْ يَلْمَعيٍّ مُحَظْرَبٍوليس له عند العـزائم جـولُ
يقول: هو مُشَدَّدٌ حديد اللسان حديد النظر، فإذا نَزَلَتْ به الأمورُ وجدت غيره مِمَّنْ ليس له نظره وحدَّتُهُ أَقْوَمُ بها منه.

##### Türkçe

**حَظْرَبَ** yayını: onun kirişini sıktı (gerdi). Ve **المُحَظْرَبُ**: bükümü şiddetli olan; “adam **مُحَظْرَبٌ**” denir, eğer yaratılışı şiddetli, bükümü sıkı ise. Şair dedi ki:
Ve nice görürsün **يَلْمَعيٍّ**den **مُحَظْرَبٍ** birini,
ve onun azimler yanında bir dolaşması yoktur.

Diyor ki: o, sıkılaştırılmıştır; dili keskin, bakışı keskindir; işler ona indiği zaman, onun bakışı ve keskinliği olmayan bir başkasını bulursun ki, onunla (işlerle) daha doğru-dürüst olur ondan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D8%B1%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الـمُحَظْرَبُ: الشَّديدُ الفَتْلِ.
حَظْرَبَ الوَتَرَ والحَبْلَ: أَجادَ فَتْلَه، وشَدَّ تَوْتِيرَه. وحَظْرَبَ قَوْسَه :إِذا شدَّ تَوْتِيرَها.
ورَجلٌ مُحَظْرَبٌ: شَديدُ الشَّكِيمةِ، وقيل: شَديدُ الخَلْقِ والعَصَبِ مَفْتُولُهما. الأَزهري عن ابن السكيت: والـمُحَظْرَبُ: الضّيِّقُ الخُلُق؛ قال طَرَفةُ بن العبد:
وأَعْلَمُ عِلْماً، ليسَ بالظَّنِّ، أَنه  *  إِذا ذَلَّ مَوْلى الـمَرْءِ، فهو ذَلِيلُ وأَنَّ لِسانَ الـمَرْءِ، ما لم يَكُنْ لَه  *  حَصاةُ، عَلى عَوْراتِه، لَدَلِيلُ \<ص:324>
وكائنْ تَرَى مِنْ لَوْذَعِيٍّ مُحَظْرَبٍ، *  وليسَ له، عِندَ العَزِيمةِ، جُولُ(1) (1 قوله «عند العزيمة» كذا في نسخة المحكم أيضاً والذي في الصحاح العزائم بالجمع والتفسير للجوهري.) يقول: هو مُسَدَّدٌ، حَديدُ اللسان، حَديدُ النظَر، فإِذا نزلت به الأُمور، وجَدْتَ غيره مـمن ليس له نَظَرُه وحِدَّتُه، أَقْوَمَ بها منه. وكائن بمعنى كم، ويروى يَلْمَعيٍّ وأَلْمَعِيٍّ، وهو الرجل الـمُتَوَقِّدُ ذَكاءً، وقد فسره أَوس بن حجر في قوله:
الأَلْمَعِيُّ، الذي يظن بك الظنّ، *  كأَنْ قد رَأَى وقد سَمِعا والجُولُ: العَزيمةُ. ويقال: العَقْلُ. والحَصاةُ أَيضاً: العَقْلُ، يقال: هو ثابتُ الحَصاة، إِذا كان عاقلاً.
وضَرْعٌ مُحَظْرَبٌ: ضَيِّقُ الأَخلاف. وكُلّ مَـمْلوءٍ مُحَظْرَبٌ، وقد تقدم في الضاد.
والتَّحَظْرُبُ: امْتِلاءُ البَطْنِ، هذه عن اللحياني.

##### Türkçe

**الـمُحَظْرَبُ**: bükümü şiddetli olan.

**حَظْرَبَ** **الوَتَرَ** ve **الحَبْلَ**: onun bükümünü güzel yaptı ve gerimini şiddetlendirdi.

Ve **حَظْرَبَ** yayını: onun gerimini şiddetlendirdiği zaman.

Ve **رَجلٌ مُحَظْرَبٌ**: dizgini (huyu) şiddetli olan; ve denildi ki: yaratılışı ve siniri şiddetli, ikisinin bükümü sıkı olan. el-Ezherî, İbn es-Sikkît’ten: ve **الـمُحَظْرَبُ**: huyu dar (sıkı) olan; Tarafe b. el-‘Abd dedi:
Ve bilirim bir bilgiyle, zan ile değil, onun şudur ki  *  kişi’nin efendisi zelil olunca, o zelildir
Ve kişi’nin dili, kendisi için  *  ayıpları üzerine bir **حَصاةُ** olmadıkça, elbette bir delildir
\<ص:324>
Ve nice görürsün bir **لَوْذَعِيٍّ مُحَظْرَبٍ**den, *  ve onun için, azim yanında, bir **جُولُ** yoktur(1)
(1 “عند العزيمة” sözü: muhkem nüshasında da böyledir; صحاح’ta olan ise çoğul olarak **العزائم**’dir; ve açıklama Cevherî’nindir.)

Der ki: o isabetli (doğruya yöneltilmiş), dili keskin, bakışı keskindir; sonra işler onun başına inince, sen onun bakışı ve keskinliği olmayan başkasını, ondan daha düzgün (daha yerinde) bulursun. Ve **كائن** “kaç” mânasınadır; ve **يَلْمَعيٍّ** ve **أَلْمَعِيٍّ** diye rivayet olunur; o, zekâca tutuşmuş (parlak) adamdır; Evs b. Hacer onu şu sözünde açıklamıştır:
**الأَلْمَعِيُّ**: senin hakkında zannı zanneden, *  sanki görmüş ve işitmiş gibi

Ve **الجُولُ**: azimdir. Ve denilir: akıldır. Ve **الحَصاةُ** da: akıldır; denilir: o **ثابتُ الحَصاة**dır, akıllı olduğu zaman.

Ve **وضَرْعٌ مُحَظْرَبٌ**: meme başları dar olan. Ve her dolu olan **مُحَظْرَبٌ**dur; ve **الضاد**’da geçmişti.

Ve **التَّحَظْرُبُ**: karın doluluğudur; bu, Lihyânî’dendir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D8%B1%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

حظرب قوسه إذا شد توتيرها، وحظرب السقاء: ملأه، فتحظرب: امتلأ، والمحظرب كالمخضرم: الشديد الفتل يقال: حظرب الحبل والوتر: أجاد فتله والمحظرب: الرجل الشديد الشكيمة، وقيل: شديد الخلق والعصب مفتولهما وروى الأزهري عن ابن السكيت أنه هو الضيق الخلق، قال طرفة بن العبد:
  وأعلم علما ليس بالـظـن أنـه                      إذا ذل مولى المرء فهو ذلـيل
  وأن لسان المرء ما لم يكن لـه                      حصاة على عوراتـه لـدلـيل
  وكائن ترى من لوذعي محظرب                      وليس له عند العـزيمة جـول وضرع محظرب: ضيق الأخلاف وتحظرب الرجل: امتلأ عداوة أو طعاما وغيره، وقال اللحياني: التحظرب: امتلاء البطن، كذا في لسان العرب.

##### Türkçe

**حظرب**: Yayını, kirişini germekte sıkılaştırdığı zaman; ve **حظرب السقاء**: onu doldurdu; böylece **فتحظرب**: doldu; ve **المحظرب** tıpkı **المخضرم** gibi: bükümü şiddetli olan; denilir: **حظرب الحبل والوتر**: bükümünü iyi yaptı; ve **المحظرب**: dizgini şiddetli olan adam; ve denildi ki: huyu ve siniri şiddetli, ikisi de bükülmüş; ve el-Ezherî, İbnü’s-Sikkît’ten rivayet etti ki o, dar huylu olandır. Tarafe b. el-‘Abd dedi ki:
  Ve bilirim bir bilgi, zan ile değil, şüphesiz ki                      kişi’nin efendisi zelil olunca o da zelildir
  Ve kişinin dili, kendisi için olmadığı müddetçe                      ayıpları üzerine bir çakıl taşı, elbette bir delildir
  Ve nice görürsün, keskin zekâlıdan bir **محظرب**                      ve onun azim yanında bir dolaşması ve bir memesi yoktur

Ve **ضرع محظرب**: memelerin dar olması; ve **تحظرب الرجل**: düşmanlıkla yahut yemekle ve başkasıyla doldu; ve el-Lihyânî dedi ki: **التحظرب**: karnın dolmasıdır; Arapların Lisanı’nda böyledir.
