# حظرب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D8%B1%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B8%D8%B1%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حظرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D8%B1%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حظرب

الـمُحَظْرَبُ: الشَّديدُ الفَتْلِ.
حَظْرَبَ الوَتَرَ والحَبْلَ: أَجادَ فَتْلَه، وشَدَّ تَوْتِيرَه. وحَظْرَبَ قَوْسَه :إِذا شدَّ تَوْتِيرَها.
ورَجلٌ مُحَظْرَبٌ: شَديدُ الشَّكِيمةِ، وقيل: شَديدُ الخَلْقِ والعَصَبِ مَفْتُولُهما. الأَزهري عن ابن السكيت: والـمُحَظْرَبُ: الضّيِّقُ الخُلُق؛ قال طَرَفةُ بن العبد:
وأَعْلَمُ عِلْماً، ليسَ بالظَّنِّ، أَنه  *  إِذا ذَلَّ مَوْلى الـمَرْءِ، فهو ذَلِيلُ وأَنَّ لِسانَ الـمَرْءِ، ما لم يَكُنْ لَه  *  حَصاةُ، عَلى عَوْراتِه، لَدَلِيلُ \<ص:324>
وكائنْ تَرَى مِنْ لَوْذَعِيٍّ مُحَظْرَبٍ، *  وليسَ له، عِندَ العَزِيمةِ، جُولُ(1) (1 قوله «عند العزيمة» كذا في نسخة المحكم أيضاً والذي في الصحاح العزائم بالجمع والتفسير للجوهري.) يقول: هو مُسَدَّدٌ، حَديدُ اللسان، حَديدُ النظَر، فإِذا نزلت به الأُمور، وجَدْتَ غيره مـمن ليس له نَظَرُه وحِدَّتُه، أَقْوَمَ بها منه. وكائن بمعنى كم، ويروى يَلْمَعيٍّ وأَلْمَعِيٍّ، وهو الرجل الـمُتَوَقِّدُ ذَكاءً، وقد فسره أَوس بن حجر في قوله:
الأَلْمَعِيُّ، الذي يظن بك الظنّ، *  كأَنْ قد رَأَى وقد سَمِعا والجُولُ: العَزيمةُ. ويقال: العَقْلُ. والحَصاةُ أَيضاً: العَقْلُ، يقال: هو ثابتُ الحَصاة، إِذا كان عاقلاً.
وضَرْعٌ مُحَظْرَبٌ: ضَيِّقُ الأَخلاف. وكُلّ مَـمْلوءٍ مُحَظْرَبٌ، وقد تقدم في الضاد.
والتَّحَظْرُبُ: امْتِلاءُ البَطْنِ، هذه عن اللحياني.

### Türkçe

**الـمُحَظْرَبُ**: bükümü şiddetli olan.

**حَظْرَبَ** **الوَتَرَ** ve **الحَبْلَ**: onun bükümünü güzel yaptı ve gerimini şiddetlendirdi.

Ve **حَظْرَبَ** yayını: onun gerimini şiddetlendirdiği zaman.

Ve **رَجلٌ مُحَظْرَبٌ**: dizgini (huyu) şiddetli olan; ve denildi ki: yaratılışı ve siniri şiddetli, ikisinin bükümü sıkı olan. el-Ezherî, İbn es-Sikkît’ten: ve **الـمُحَظْرَبُ**: huyu dar (sıkı) olan; Tarafe b. el-‘Abd dedi:
Ve bilirim bir bilgiyle, zan ile değil, onun şudur ki  *  kişi’nin efendisi zelil olunca, o zelildir
Ve kişi’nin dili, kendisi için  *  ayıpları üzerine bir **حَصاةُ** olmadıkça, elbette bir delildir
\<ص:324>
Ve nice görürsün bir **لَوْذَعِيٍّ مُحَظْرَبٍ**den, *  ve onun için, azim yanında, bir **جُولُ** yoktur(1)
(1 “عند العزيمة” sözü: muhkem nüshasında da böyledir; صحاح’ta olan ise çoğul olarak **العزائم**’dir; ve açıklama Cevherî’nindir.)

Der ki: o isabetli (doğruya yöneltilmiş), dili keskin, bakışı keskindir; sonra işler onun başına inince, sen onun bakışı ve keskinliği olmayan başkasını, ondan daha düzgün (daha yerinde) bulursun. Ve **كائن** “kaç” mânasınadır; ve **يَلْمَعيٍّ** ve **أَلْمَعِيٍّ** diye rivayet olunur; o, zekâca tutuşmuş (parlak) adamdır; Evs b. Hacer onu şu sözünde açıklamıştır:
**الأَلْمَعِيُّ**: senin hakkında zannı zanneden, *  sanki görmüş ve işitmiş gibi

Ve **الجُولُ**: azimdir. Ve denilir: akıldır. Ve **الحَصاةُ** da: akıldır; denilir: o **ثابتُ الحَصاة**dır, akıllı olduğu zaman.

Ve **وضَرْعٌ مُحَظْرَبٌ**: meme başları dar olan. Ve her dolu olan **مُحَظْرَبٌ**dur; ve **الضاد**’da geçmişti.

Ve **التَّحَظْرُبُ**: karın doluluğudur; bu, Lihyânî’dendir.
