# حظي (ح-ظ-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B8%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ظ - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: حظو/ي · حظى

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D9%8A/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والظاء و واي معهما
ح ظ و، ح ظ ي يستعملان فقط
حظو:
حظي:
الحُظِوة: المكانةُ والمَنْزِلة من ذي سلطان، ونحوه.
وتقول: حَظِيَ عنده يَحْظَى حِظْوَة.
والحَظْوةُ: السّهم الصّغير الذي ليس له نصل، وجمعُه: حَظَواتٌ وحِظاءٌ.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الظاء** ve onlarla birlikte **واي**
**ح ظ و**، **ح ظ ي** yalnızca kullanılırlar.

**حظو**:

**حظي**:

**الحُظِوة**: bir sultan sahibinden ve benzerinden (olan) mevki ve menziledir.

Ve dersin ki: **حَظِيَ** onun yanında **يَحْظَى** (olarak) bir **حِظْوَة** (elde etti).

Ve **الحَظْوة**: ucu (nısli) olmayan küçük oktur; onun çoğulu: **حَظَواتٌ** ve **حِظاءٌ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D9%8A/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

#### Madde başı: حظى

باب الحاء والظاء
حظى ، حظو ، حظي
حظى ، الحظوة ، والحظي .
استعمل من وجوهه :
( حظا ) : قال أبو زيد : يقال إنه لذو حُظْوَةٍ فيهن وعندهنّ ، ولا يقال ذلك إلا فيما بين الرجال والنساء .
ويقال إنه لذو حَظَ في العلم .
وقال الليث : الحِظْوَةُ المكانة والمنزلة للرجل من ذي سلطان ونحوه ، تقول حظِي عنده يحظى حِظْوة .
أبو عبيد عن أبي زيد : أحظيتُ فلاناً على فلان من الحُظوة وَالتفضيلِ .
وقال ابن بُزُرْج : واحد الأحَاظي أحظَاءُ ، وواحد الأحظاء حِظًى منقوص .
قال : وأصل الحِظَى الحَظُّ .
ابن الأنباري : الحِظَى الحُظْوَة وجمع الحِظَى أَحْظٍ ثم أَحاظ .
قال : ويقال للسَّروَة حَظوة وثلاث حِظَاءٍ .
وقال غيره : هي السرْوة بكسر السين .
ومن أَمْثالهم إحدى حُظَيّاتِ لقمانَ تصغير حَظوَات واحدتها حَظْوَة . ومعنى المثل : إحدى دواهِيه ومَرامِيه .
وقال أبو عبيد : إذا عُرِفَ الرجلُ بالشّرَارة ثم جاءت منه هَنَةٌ قيل إحدى حُظَيّاتِ لقمان ، أي إنها من فَعَلاته . وأصل الحُظَيّات المرَامِي ، واحدتها حُظَيَّة
وتكبيرها حُظْوَة ، وهي التي لا نَصْل لها من المرامي ، وقال الكميت .
أراهطَ امرىء القيس اعْبَئُوا حَظَوَاتكم
لحيّ سوانا قَبْل قاصمة الصُّلْبِ
ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : الحَظَا القمل ، واحدتها حَظَاةٌ . ومن أمثالهم : إلاّ حَظِيَّة فلا أَلِيّة ، وهي من أمْثال النساء ، تقول إن لم أحْظَ عند زَوْجي فلا أَلُو فيما يُحْظِيني عنده بانتهائي إلى ما يهواه . ويقال هي الحِظوة والحِظَةُ .
وقال الراجز :
هل هي إلا حِظَّةٌ أو تطليقْ
أو صلف من دُون ذاك تعليقْ
والحَظْوَةُ من المرامي ما لاقُذَذَ له وجمعها حَظَوات .

##### Türkçe

**ح** ve **ظ** بابı
**حظى** , **حظو** , **حظي**
**حظى** , **الحظوة** , ve **الحظي** .

Kullanıldı, vecihlerinden:
(**حظا**) : Ebû Zeyd dedi: “Denilir: Şüphesiz o, onların arasında ve onların yanında bir **حُظْوَةٍ** sahibidir”; ve bu, ancak erkekler ile kadınlar arasında olan şey hakkında denilir.
Ve denilir: Şüphesiz o, ilimde bir **حَظَ** sahibidir.
Leys dedi: **الحِظْوَةُ**, sultan sahibi ve benzeri katında erkek için mevki ve menzildir; dersin: Onun yanında **حظِي** eder, bir **حِظْوة** **يحظى** eder.
Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: “**أحظيتُ** falancayı falancaya karşı, **الحُظوة** ve **التفضيلِ**den.”
İbn Buzurc dedi: **الأحَاظي**’nin teki **أحظَاءُ**’dur; **الأحظاء**’ın teki eksik **حِظًى**’dır.
Dedi: **الحِظَى**’nın aslı **الحَظُّ**’dur.
İbnü’l-Enbârî: **الحِظَى**, **الحُظْوَة**’dir; **الحِظَى**’nın cemi **أَحْظٍ**, sonra **أَحاظ**’dır.
Dedi: Ve **السَّروَة** için **حَظوة** ve “üç **حِظَاءٍ**” denilir.
Başkası dedi: O, **السرْوة**’dir; **س**’nin kesresiyle.
Onların mesellerinden: “Lukmân’ın **حُظَيّاتِ**’inden biri”; **حَظوَات**’ın küçültmesidir, onun teki **حَظْوَة**’dir. Meselin manası: Onun dehâlarından ve hedeflerinden biri.
Ebû Ubeyd dedi: Erkek **الشّرَارة** ile bilinir de sonra ondan bir **هَنَةٌ** gelirse “Lukmân’ın **حُظَيّاتِ**’inden biri” denilir; yani o, onun fiillerindendir. **الحُظَيّات**’ın aslı **المرَامِي**’dir; onun teki **حُظَيَّة**’dir.
Ve onun büyütmesi **حُظْوَة**’dir; o, **المرامي**’den, onun için **نَصْل** olmayan şeydir. Ve Kümeyt dedi:
أراهطَ امرىء القيس اعْبَئُوا حَظَوَاتكم
لحيّ سوانا قَبْل قاصمة الصُّلْبِ

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الحَظَا** bit’tir; onun teki **حَظَاةٌ**’dir. Ve onların mesellerinden: “Ancak **حَظِيَّة**; o hâlde **أَلِيّة** yok”; ve o, kadınların mesellerindendir. Der: Eğer kocamın yanında **أحْظَ** etmezsem, onun yanında beni **يُحْظِيني** eden şey hususunda, onun sevdiği şeye varmakla gevşeklik etmem. Ve denilir: O, **الحِظوة** ve **الحِظَةُ**’dir.
Ve recez söyleyen dedi:
هل هي إلا حِظَّةٌ أو تطليقْ
أو صلف من دُون ذاك تعليقْ

Ve **الحَظْوَةُ**, **المرامي**’den, onun için **قُذَذَ** olmayan şeydir; onun cemi **حَظَوات**’tır.

#### Madde başı: حظي

باب الحاء والظاء
حظى ، حظو ، حظي
حظى ، الحظوة ، والحظي .
استعمل من وجوهه :
( حظا ) : قال أبو زيد : يقال إنه لذو حُظْوَةٍ فيهن وعندهنّ ، ولا يقال ذلك إلا فيما بين الرجال والنساء .
ويقال إنه لذو حَظَ في العلم .
وقال الليث : الحِظْوَةُ المكانة والمنزلة للرجل من ذي سلطان ونحوه ، تقول حظِي عنده يحظى حِظْوة .
أبو عبيد عن أبي زيد : أحظيتُ فلاناً على فلان من الحُظوة وَالتفضيلِ .
وقال ابن بُزُرْج : واحد الأحَاظي أحظَاءُ ، وواحد الأحظاء حِظًى منقوص .
قال : وأصل الحِظَى الحَظُّ .
ابن الأنباري : الحِظَى الحُظْوَة وجمع الحِظَى أَحْظٍ ثم أَحاظ .
قال : ويقال للسَّروَة حَظوة وثلاث حِظَاءٍ .
وقال غيره : هي السرْوة بكسر السين .
ومن أَمْثالهم إحدى حُظَيّاتِ لقمانَ تصغير حَظوَات واحدتها حَظْوَة . ومعنى المثل : إحدى دواهِيه ومَرامِيه .
وقال أبو عبيد : إذا عُرِفَ الرجلُ بالشّرَارة ثم جاءت منه هَنَةٌ قيل إحدى حُظَيّاتِ لقمان ، أي إنها من فَعَلاته . وأصل الحُظَيّات المرَامِي ، واحدتها حُظَيَّة
وتكبيرها حُظْوَة ، وهي التي لا نَصْل لها من المرامي ، وقال الكميت .
أراهطَ امرىء القيس اعْبَئُوا حَظَوَاتكم
لحيّ سوانا قَبْل قاصمة الصُّلْبِ
ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : الحَظَا القمل ، واحدتها حَظَاةٌ . ومن أمثالهم : إلاّ حَظِيَّة فلا أَلِيّة ، وهي من أمْثال النساء ، تقول إن لم أحْظَ عند زَوْجي فلا أَلُو فيما يُحْظِيني عنده بانتهائي إلى ما يهواه . ويقال هي الحِظوة والحِظَةُ .
وقال الراجز :
هل هي إلا حِظَّةٌ أو تطليقْ
أو صلف من دُون ذاك تعليقْ
والحَظْوَةُ من المرامي ما لاقُذَذَ له وجمعها حَظَوات .

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الظاء**
**حظى** , **حظو** , **حظي**
**حظى** , **الحظوة** , ve **الحظي** .
Onun vecihlerinden kullanılmıştır:
(**حظا**) : Ebû Zeyd dedi: “Denilir ki: Şüphesiz o, onların arasında ve onların yanında **حُظْوَةٍ** sahibidir”; ve bu, ancak erkekler ile kadınlar arasındaki şey hakkında söylenir.
Ve denilir ki: Şüphesiz o, ilimde **حَظَ** sahibidir.
Leys dedi: **الحِظْوَةُ**; sultan sahibi ve benzeri katında erkek için mevki ve menziledir; dersin ki: Onun yanında **حظِي** eder, **حِظْوة** elde eder.
Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: “**أحظيتُ** falanı, **الحُظوة** ve **التفضيلِ** bakımından falanın üzerine (üstün) kıldım.”
İbn Büzürc dedi: **الأحَاظي**’nin teki **أحظَاءُ**’dur; ve **الأحظاء**’nın teki, eksik (منقوص) **حِظًى**’dır.
Dedi: **الحِظَى**’nın aslı **الحَظُّ**’dur.
İbnü’l-Enbârî: **الحِظَى** **الحُظْوَة**’dir; **الحِظَى**’nın çoğulu **أَحْظٍ** sonra **أَحاظ**’dır.
Dedi: Ve **السَّروَة** için **حَظوة** ve “üç **حِظَاءٍ**” denilir.
Başkası dedi: O, **السرْوة**’dir; **السين**’in kesresiyle.
Onların mesellerinden: “Lokman’ın **حُظَيّاتِ**’inden biri”; **حَظوَات**’ın küçültmesidir; onun teki **حَظْوَة**’dir. Meselin manası: Onun dehâlarından ve hedeflerinden biridir.
Ebû Ubeyd dedi: Erkek, şerâretle bilinir de sonra ondan bir **هَنَةٌ** gelirse “Lokman’ın **حُظَيّاتِ**’inden biri” denilir; yani o, onun fiillerindendir. **الحُظَيّات**’ın aslı **المرَامِي**’dir; onun teki **حُظَيَّة**’dir
ve onun büyütmesi **حُظْوَة**’dir; o, hedeflerden, kendisi için **نَصْل** olmayan şeydir; ve Kümeyt dedi:
أراهطَ امرىء القيس اعْبَئُوا حَظَوَاتكم
لحيّ سوانا قَبْل قاصمة الصُّلْبِ
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Dedi ki: **الحَظَا** bit (قمل)’dir; onun teki **حَظَاةٌ**’dır. Ve onların mesellerinden: “Ancak **حَظِيَّة**; o hâlde **أَلِيّة** yoktur”; ve o, kadınların mesellerindendir; der ki: Eğer kocamın yanında **أحْظَ** etmezsem, onun yanında beni **يُحْظِيني** kılan şeyde, onun sevdiğine varmakla, gevşeklik etmem.
Ve denilir ki: O, **الحِظوة** ve **الحِظَةُ**’dir.
Recez söyleyen dedi:
هل هي إلا حِظَّةٌ أو تطليقْ
أو صلف من دُون ذاك تعليقْ
Ve **الحَظْوَةُ**, hedeflerden, kendisi için **لاقُذَذَ** olmayan şeydir; onun çoğulu **حَظَوات**’tır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

#### Madde başı: حظو/ي

(باب الحاء والظاء وما يثلثهما)
  (حظو/ي) الحاء والظاء وما بعده [من] حرف معتلّ أصلان: أحدهما القرب من الشيء والمنزلة، والثاني جنس من السلاح.
  فالأوَّل قولهم رَجُلٌ حَظِيٌّ إذا كان له منزلةٌ وحُظوةٌ. وامرأةٌ حَظِيَّةٌ. والعرب تقول: "إلا حَظِيَّةً فلا أَلِيّةً". يقول: إن لم يكنْ لكِ حُظْوَةٌ فلا تُقَصِّرِي أن تتقرَّبي. يقال ما ألوت، أي ما قصَّرْت.
  وأما الأصل الآخر فالحِظاء: جمع حَِظْوةٍ، وهو سهمٌ صغير لا نَصْلَ له يُرمَى به. قال بعضُ أهلِ اللغة: يقال لكلِّ قضيبٍ نابتٍ في أصلِ شجرةٍ([1]) حَظْوَة، والجمع حَظَوات. قال أوس:
تَعَلَّمَهَا في غِيلِها وهي حَظْوَةٌ *** بوادٍ به نَبْعٌ طُِوَالٌ وحِثْيَلُ([2])  وإذا عُيِّر الرّجلُ بالضّعف قيل له: "إنما نَبْلُك حِظاءٌ". ويقال لِسهام الصّبيان حِظاءٌ. ومنه المثل: "إحدى حُظَيَّاتِ لُقْمان"، قال أبو عبيد: الحُظَيّات المرامي، وهي السّهام التي لا نِصال لها.
  (حظر) الحاء والظاء والراء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على المنْع. يقال حظرت الشيء أحْظُرُه حَظْراً، فأنا حاظِرٌ والشيء محظور. قال الله تعالى: ﴿وَمَا كَانَ عَطَاءُ رَبِّكَ مَحْظُوراً﴾ [الإسراء 20]. والحِظَارُ: ما حُظِر على غنمٍ أو غيرها بأغصانٍ أو شيءٍ من رَطْبٍ شجر أو يابس، ولا يكاد يفعل ذلك إلاّ بالرَّطْب منه ثم يَيْبس. وفاعل ذلك المحتَظِرُ. قال الله تعالى: ﴿فَكَانُوا كَهَشِيمِ المُحْتَظِر﴾ [القمر 31]، أي الذي يعمل الحظيرةَ للغنم ثم ييبَس ذلك فيتهشَّم. ويقال جاء فلان بالحَظِر الرَّطْب، إذا جاء بالكَذِبِ المستشنَع. ويقال هو يوقد في الحَظر، إذا كان يَنُِمّ وقد مضى شاهده([3]).
  (حظل) الحاء والظاء واللام أصلٌ واحد، وهو قريب من الذي قبله. فالحَظْل: الغَيْرة ومَنْع المرأة من التصرّف والحركة. [قال([4])]:
  * فيحظُِل أو يَغارُ([5]) *
  قال أبو عبيد: حظلت عليه مثل حَظَرْتُ. ويقال في قوله "فيحظُِل أو يَغَار" إنه التّقتير. وأحْرِ أن يكون هذا أصحّ، لأنّه قال "أو يغار". والتقتير يرجع إلى الذي ذكرناه من المنْع. والدّليل على ذلك قولهم حَظَلان وحظْلان. قال:
تُعَيِّرُني الحِظْلانَ أمُّ مُغلِّسٍ *** فقلت لها لم تَقذفيني بِدائيا([6])--------------------------------------------------------ـ
([1]) في الأصل: "في أصل أو شجرة"، صوابه في المجمل واللسان.
([2]) ديوان أوس بن حجر 19 واللسان (حثل).
([3]) يشير إلى الشاهد الذي ورد في نهاية مادة (حطب).
([4]) هذه التكملة من المجمل.
([5]) من بيت للبختري الجعدي يصف رجلا غيوراً. وهو بتمامه في اللسان (حظل):
فما يخطئك لا يخطئك منه *** طبانية فيحظل أو يغار([6]) لمنظور الدبيري، كما في اللسان (حظل) من أبيات رواها القالي أيضاً في الأمالي (2: 212). وفي الأمالي: "أم محلم".
ـ

##### Türkçe

(حâ باب **الحاء** ve **الظاء** ve ikisini üçleyen şey)
  (**حظو/ي**) **الحاء** ve **الظاء** ve ondan sonra [gelen] illetli harften [oluşan] iki asıldır: birincisi şey’e yakınlık ve mertebe, ikincisi silâhtan bir cinstir.
  Birincisi onların “**رَجُلٌ حَظِيٌّ**” sözüdür; kendisi için bir mertebe ve **حُظوةٌ** bulunduğu zaman. Ve “**امرأةٌ حَظِيَّةٌ**”. Araplar der ki: “**إلا حَظِيَّةً فلا أَلِيّةً**”. Der ki: Eğer senin için **حُظْوَةٌ** yoksa, yakınlaşmaya kısaltma yapma. “**ما ألوت**” denir; yani “kısaltmadım”.
  Diğer asla gelince: **الحِظاء**: **حَِظْوةٍ**’nin cem‘idir; o, kendisiyle atılan, ucu (temreni) olmayan küçük bir oktur. Dil ehlinden bazısı dedi: Bir ağacın kökünde biten her çubuk için **حَظْوَة** denir; cem‘i **حَظَوات**’tır. Evs dedi:
تَعَلَّمَهَا في غِيلِها وهي **حَظْوَةٌ** *** بوادٍ به نَبْعٌ طُِوَالٌ وحِثْيَلُ([2])  Erkek zayıflıkla ayıplandığı zaman ona: “Senin okların ancak **حِظاءٌ**” denir. Çocukların oklarına da **حِظاءٌ** denir. Ondandır mesel: “**إحدى حُظَيَّاتِ لُقْمان**”; Ebû Ubeyd dedi: **الحُظَيّات** hedeflerdir; o, kendileri için temrenler olmayan oklardır.
  (**حظر**) **الحاء** ve **الظاء** ve **الراء** bir tek asıldır; men‘e delâlet eder. “**حظرت**” şeyi “**أحْظُرُه**” **حَظْراً**; ben **حاظِرٌ**’im ve şey **محظور**’dur, denir. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَمَا كَانَ عَطَاءُ رَبِّكَ **مَحْظُوراً**﴾ [الإسراء 20]. **الحِظَارُ**: koyuna veya başkasına, dallarla yahut ağaç yaşından veya kurusundan bir şeyle men‘edilen (çevrilen) şeydir; bunu neredeyse ancak onun yaş olanıyla yaparlar, sonra kurur. Bunu yapan **المحتَظِرُ**’dır. Allah Teâlâ dedi: ﴿فَكَانُوا كَهَشِيمِ **المُحْتَظِر**﴾ [القمر 31]; yani koyun için ağılı yapan, sonra o kuruyup kırılıp ufalanan kimse. “Falan **بالحَظِر الرَّطْب** ile geldi” denir; çirkin görülen yalan ile geldiği zaman. “O **في الحَظر** ateş yakıyor” denir; gammazlık ettiği zaman; şahidi geçmişti([3]).
  (**حظل**) **الحاء** ve **الظاء** ve **اللام** bir tek asıldır; ve o, kendisinden öncekinin yakınıdır. **الحَظْل**: kıskançlık ve kadını tasarruftan ve hareketten men‘ etmektir. [Dedi([4])]:
  * فيحظُِل أو يَغارُ([5]) *
  Ebû Ubeyd dedi: Ona karşı **حظلت**; tıpkı **حَظَرْتُ** gibi. “**فيحظُِل أو يَغَار**” sözünde bunun, kısmak (daraltmak) olduğu da söylenir. Ve daha layıktır ki bu daha sahih olsun; çünkü “**أو يغار**” dedi. Kısmak, men‘den zikrettiğimize döner. Bunun delili onların “**حَظَلان**” ve “**حظْلان**” sözüdür. Dedi:
تُعَيِّرُني **الحِظْلانَ** أمُّ مُغلِّسٍ *** فقلت لها لم تَقذفيني بِدائيا([6])--------------------------------------------------------ـ
([1]) Asılda: “في أصل أو شجرة”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([2]) Evs b. Hacer divanı 19 ve **اللسان** (**حثل**).
([3]) (حطب) maddesinin sonunda gelen şahide işaret eder.
([4]) Bu tamamlama **المجمل**’dendir.
([5]) Bu, el-Buhturî el-Ca‘dî’nin kıskanç bir adamı vasfettiği bir beyittendir. Tamamı **اللسان** (**حظل**)’dadır:
فما يخطئك لا يخطئك منه *** طبانية فيحظل أو يغار([6]) Manzûr ed-Dubeyrî’nindir; **اللسان** (**حظل**)’da, el-Kâlî’nin de **الأمالي** (2: 212)’de rivayet ettiği beyitlerdendir. **الأمالي**’de: “أم محلم”.
ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ح ظ ي
حظي فلان عند السلطان‏.‏
وحظي بالمال‏.‏
وتقول‏:‏ ما حلي بطائل ولا حظي بنائل‏.‏
وحظيت فلانـة عنـد زوجهـا‏.‏
ورجـل حظـيّ‏:‏ بيّـن الحظـوة بثلـاث لغات وبيّن الحظة‏.‏
وفي مثل‏:‏ ‏"‏ إلا حظيّة فلا أليّةً ‏"‏‏.‏
ولفلان كثير من الحظايـا‏.‏
وأحظـاه اللـه بالمـال والبنيـن‏.‏
وتهللـت فـي وجهـه وأحظيتـه‏.‏
وفـي مثل للضعيف‏:‏ ‏"‏ إنما نبلك من حظاء ‏"‏ جمع حظوة وهي سهم صغير بلا نصل‏.‏

##### Türkçe

ح ظ ي
Falanca sultanın yanında **حظي** oldu.
Ve mal ile **حظي** oldu.
Ve dersin ki: Ne bir fayda ile **حلي** oldum ne de bir nasip ile **حظي** oldum.
Ve falanca kadın, kocasının yanında **حظيت** oldu.
Ve **رجل حظيّ**: üç lugat ile **الحظوة**’si açık-seçik olan ve **الحظة**’si açık-seçik olan (kimsedir).
Ve bir meselde: " إلا **حظيّة** فلا **أليّةً** ".
Ve falancanın **الحظايا**’dan çoktur.
Ve Allah onu mal ve oğullar ile **أحظاه** etti.
Ve onun yüzünde **تهللت** oldum ve onu **أحظيت** ettim.
Ve zayıf için bir meselde: " إنما نبلك من **حظاء** " — **حظوة**’nin cem‘idir; ve o, temrensiz küçük bir oktur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ح ظ ي * * حَظِيَتْ * المرأة عند زوجها بالكسر تحظى * حِظْوَةً * بكسر الحاء وضمها و * حِظَةً * أيضا هي * حظِيَّتُهُ * وإحدى * حَظَايَاهُ * وفي المثل إلا حظية فلا إلية يقول إن أخطأتك الحظوة فيما تطلب فلا تأل أن تتودد إلى الناس لعلك تدرك بعض ما تريد وأصله في المرأة تصلف عند زوجها قلت قال الأزهري هو من أمثال الناس تقول إن لم أحظ عند زوجي فلا ألو فيما يحظيني عنده بانتهائي إلى ما يهواه ورجل * حَظِيٌّ * إذا كان ذا * حُظْوةٍ * ومنزلة وقد * حَظِيَ * عند الأمير يحظى * حُظْوَةً * و * احْتَظَى * بمعنى

##### Türkçe

* ح ظ ي * * **حَظِيَتْ** * kadın, kocası nezdinde (fiilin ortası) kesre ile; **تحظى**. * **حِظْوَةً** *: **الحاء**’ın kesresi ve zammı ile; ve * **حِظَةً** * da. O, onun * **حظِيَّتُهُ** *’dur ve * **حَظَايَاهُ** *’undan biridir. Meselde: “إلا حظية فلا إلية”; der ki: Eğer aradığın şeyde **الحظوة** seni ıskalarsa, insanlara sevgi göstermekte gevşeklik etme; umulur ki istediğinin bir kısmına erişirsin. Aslı, kadında: kocası nezdinde nazlanır. Dedim: el-Ezherî dedi: O, insanların mesellerindendir; “Eğer kocam nezdinde **أحظ** olmazsam, onun nezdinde beni **يحظيني** kılacak şeyde gevşeklik etmem; onun hevasına varmamla.” Ve bir adam * **حَظِيٌّ** *: eğer * **حُظْوةٍ** * ve mevki sahibi ise. Ve emir nezdinde * **حَظِيَ** *; **يحظى** * **حُظْوَةً** *; ve * **احْتَظَى** * (da) anlamca.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ى ( *!حُظَيٌّ ، كسُمَيَ ) : أَهْمَلَهُ الجَوهريُّ .
وهو ( اسمُ ) رجُلٍ إنْ كانَ مُرْتجلاً غَيْر مُشْتق فحكْمُه الياءُ ، وإن كانَ مِن الحُظُوةِ فحكْمُه الواوُ على أنَّه تَرْخيمٌ مُحْظى أَي مُفَضَّل .
( *!والحَظَى ، كعَلَى ) مَقْصوراً : ( القَمْلُ ، الواحِدَةُ *!حَظاةٌ ) ؛ هكذا ذَكَرَه ابنُ وَلاَّدٍ في كتابِ المَقْصورِ والمَمْدُودِ .
ورَدَّه عليه ابنُ برِّي وقالَ : الصَّوابُ فيه بالطاءِ المهْمَلةِ وقد تقدَّمَتِ الإِشارَةُ إليه .
( و ) قالَ ابنُ بُزُرْج : *!الحِظَى ، ( كإلَى : الحَظُّ كالحَظْوِ ) بالكسْرِ ؛ نَقَلَه الصَّاغانيُّ عن الفرَّاء .
وقالَ ابنُ الأنْباري : *!الحِظَى الحُظْوَةُ ، ( و ج الحِظَى ( *!أَحْظٍ ) .
وقالَ ابنُ بُزُرْج : *!أَحْظَاء و ( جج ) جَمْعُ الجَمْع ( *!أَحاظٍ ) ؛ ومنه قوْلُه :
أحاظ قسمت وجدود

##### Türkçe

: ( ى ( **حُظَيٌّ** ، كسُمَيَ ) : el-Cevherî onu ihmal etti.
Ve o, eğer mürtecel (türetme olmaksızın konulmuş) olup مشتق değilse hükmü **الياء**’dır; eğer **الحُظُوةِ**’den ise hükmü **الواو**’dur; şu üzere ki o, **مُحْظى**’nın terhîmidir; yani **مُفَضَّل**.

( **والحَظَى** ، كعَلَى ) maksûr olarak: ( **القَمْلُ** , bir tanesi **حَظاةٌ** )؛ işte böylece İbn Vellâd onu Kitâbu’l-Maksûr ve’l-Memdûd’da zikretti.
İbn Berrî onu reddetti ve dedi: onda doğru olan, ihmâl edilmiş **الطاء** iledir; ve ona işaret geçmişti.

( Ve ) İbn Büzürc dedi: **الحِظَى** , ( كإلَى : **الحَظُّ** gibi **الحَظْوِ** ) kesre ile; es-Sâgânî onu el-Ferrâ’dan nakletti.
İbnü’l-Enbârî dedi: **الحِظَى** **الحُظْوَةُ**’dir, ( ve **الحِظَى**’nın cemi ( **أَحْظٍ** ) .
İbn Büzürc dedi: **أَحْظَاء** ve ( cemu’l-cem’in cemi ) ( **أَحاظٍ** )؛ ve ondandır onun sözü:
أحاظ قسمت وجدود

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَظِيَ
حَظِيَ A ( n. ac. حِظْوَة ,  حِظَة ,  حُظْوَة ),
a.  Was in favour with.

b.  [ Bi ], Obtained.

أَحْظَيَ
أَحْظَيَ IV
a.  [ acc. &  Bi ], Caused to obtain; procured for; favoured with.

b.  Rendered happy, fortunate.

c.  [ 'Ala ], Favoured in preference to, above.

اِحْتَظَيَ
اِحْتَظَيَ VIII ,
a.  Was in favour with, enjoyed the esteem of.

حَظْوَة
حَظْوَة [ 1t ] , ( pl. حَظَوَات ,  حِظَآء ),
a.  Small arrow ( used by children ).

b.  Twig, rod.

حِظْوَة
حِظْوَة [ 2t ] ,  حُظْوَة [ 3t ] , ( pl. حُِظىً [ حِظَي 7 ,  9 ]),
a.  Esteem, consideration,

b.  Good fortune, advantage.

حَظِيّ
حَظِيّ [ 25 ] , ( pl. حَظْيَآءُ 42 ),
a.  Esteemed, held in consideration; favourite.

حِظَة
حِظَة
a.  see 2t .

##### Türkçe

حَظِيَ
حَظِيَ A ( n. ac. **حِظْوَة** , **حِظَة** , **حُظْوَة** ),
a. Birinin nezdinde gözde idi.

b. [ Bi ], elde etti.

أَحْظَيَ
أَحْظَيَ IV
a. [ acc. &  Bi ], elde ettirdi; için temin etti; ile gözde kıldı.

b. Mutlu, bahtiyar kıldı.

c. [ 'Ala ], -e tercih ederek, -in üstünde gözde kıldı.

اِحْتَظَيَ
اِحْتَظَيَ VIII ,
a. Birinin nezdinde gözde idi, itibarını gördü.

حَظْوَة
حَظْوَة [ 1t ] , ( pl. **حَظَوَات** , **حِظَآء** ),
a. Küçük ok (çocuklar tarafından kullanılan).

b. Dal, çubuk.

حِظْوَة
حِظْوَة [ 2t ] , **حُظْوَة** [ 3t ] , ( pl. **حُِظىً** [ **حِظَي** 7 ,  9 ]),
a. İtibar, itina,

b. İyi talih, avantaj.

حَظِيّ
حَظِيّ [ 25 ] , ( pl. **حَظْيَآءُ** 42 ),
a. İtibarlı, dikkate alınmış; gözde.

حِظَة
حِظَة
a. 2t’ye bak.
