# حظ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D8%B8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حظ

حَظَّ
حَظَّ حظ , sec. pers. حَظِظْتَ, (S, K,) aor. يَحَظُّ, (S,) inf. n. حَظٌّ, (K,) He was, or became, fortunate, or possessed of good fortune, (S, K,) فِى الأَمْرِ in the affair; (K;) as also ↓ احظّ: (K, TA:) or ↓ the latter signifies he was, or became, rich, wealthy, or opulent; or in a state of, or possessed of, competence, or sufficiency; in no need; without wants; or with few wants. (O, TS.) Lth says, I have not heard any verb from حَظٌّ: but it has a verb, transmitted from the Arabs, which Lth did not know, and had not heard: and AHeyth says, in writing to Ibn-Buzurj, هُمْ يُحَظُّونَ بِهِمْ, and يُجَدُّونَ بهم, (Az, TA,) meaning They become possessed of good fortune, and riches, or competence, or sufficiency. (L in art. جد.)

4 أَحْظَ٣َ see 1, in two places. -A2- أَحْظَيْتُهُ عَلَيْهِ [I preferred him above him] may be from the same root as the other words of this art.; the second ظ being changed into ى; [like as أَمْلَيْتُ is, accord. to some, formed from أَمْلَلْتُ;] or it may be from حُظْوَةٌ. (TA.)

حَظٌّ
حَظٌّ حظ Fortune; or particularly good fortune; syn. جَدٌّ (S, Nh, Msb, K) and بَخْتٌ: (Nh:) and a share, portion, or lot: (S, Msb, K:) or particularly a share, portion, or lot, of something good or excellent: (Lth, K:) some of the people of Hims say حَنْزٌ; but when they form a pl., they return to the original, saying حُظُوظٌ: and the ن is regarded by them as a nasal sound, not as a radical letter: and in like manner they do in the case of every word having a doubled letter, such as رُزٌّ and أُتْرُجٌّ, saying رٌنْزٌ and أُتْرُنْجٌ: (Lth, L:) the pl. (of pauc., S) is أَحُظٌّ (S, K) and (of mult., S) حُظُوظٌ (AZ, S, Msb, K) and حُظُوظَةٌ (Ibn- 'Abbلd, K) and حِظَاظٌ (IJ, K) and حُظٌّ (AZ, K) and ↓ أَحَاظٍ, (S, L, K, [in the CK, erroneously, أَحَاظٌ,]) irregularly, as though it were pl. of أَحْظٍ, (S, L,) or it is regularly formed from أَحْظٍ, which latter is [irregular, being] originally أَحْظُظٌ, [which is the original form of the pl. of pauc. mentioned above,] (IB,) and another pl. is ↓ حِظَآءٌ, (L, [and so in the TA as from the K, but in several copies of the K ↓ حِظَّآءٌ, which is of one of the forms of quasi-pl. ns.,]) also irregular, being formed [from حِظَاظٌ] by a change of the second ظ [into ى and then into ء]. (L.) -A2- See also حَظِيظٌ.

حِظَآءٌ
حِظَآءٌ حظآء and حِظَّآءٌ: see حَظٌّ.

حَظِّىٌّ
حَظِّىٌّ حظ حظى حظي حظيي , or حَظِىٌّ: see what next follows.

حَظِيظٌ
حَظِيظٌ حظيظ and ↓ حَظٌّ (S, K) and ↓ حَظِّىٌّ, as a relative n., accord. to [most of] the copies of the K, or as a defective word, [i. e. ↓ حَظِىٌّ, with a single ظ, as we find it in the CK,] accord. to Az, who says that it is originally حَظٌّ, (TA,) and ↓ مَحْظُوظٌ, (AA, S, Msb, K,) Fortunate; or possessed of good fortune; (S, Msb, K;) possessing a good share (حَظٌّ)  of the means of subsistence: (TA:) or the first, accord. to Fr, possessing competence, or sufficiency; or rich, or wealthy, or opulent: (TA:) the pl. [accord. to analogy of حَظِيظٌ] is أَحِظَّآءُ. (So in the L: [in the TA written أَحْظَآء, which I think a mistake, though it seems to be there implied that it is pl. of حَظٌّ, and if so, we must suppose it to be originally أَحْظَاظٌ, like as حِظَآءٌ, a pl. of the subst. حَظٌّ, if correct, is originally حِظَاظٌ.])

فُلَانٌ أَحَظُّ مِنْ فُلَانٍ
فُلَانٌ أَحَظُّ مِنْ فُلَانٍ ذ Such a one is more fortunate than such a one. (S, * Msb, * TA.)

أَحَاظٍ
أَحَاظٍ ذ said to be an irreg. pl. of حَظٌّ, q. v.

مَحْظُوظٌ
مَحْظُوظٌ محظوظ : see حَظِيظٌ.

### Türkçe

حَظَّ
**حَظَّ** **حظ** , ikinci şahıs **حَظِظْتَ**, (S, K,) muzâri‘ **يَحَظُّ**, (S,) mastar ismi **حَظٌّ**, (K,) O, işte (فِى الأَمْرِ) işte, (S, K,) bahtlı idi veya bahtlı oldu; (K;) ve yine ↓ **احظّ**: (K, TA:) yahut ↓ bu ikincisi, o zengin idi veya zengin oldu; yahut varlıklı, müreffeh; yahut yeterlilik hâlinde, yahut yeterliliğe sahip; ihtiyaçsız; yoksunlukları olmayan; yahut yoksunlukları az olan, mânâsına gelir. (O, TS.) Lth der ki: **حَظٌّ**’dan herhangi bir fiil işitmedim: fakat onun bir fiili vardır; Araplardan nakledilmiştir; Lth onu bilmezdi ve işitmemişti: ve AHeyth, İbn-Buzurj’a yazarken, **هُمْ يُحَظُّونَ بِهِمْ**, ve **يُجَدُّونَ** بهم, (Az, TA,) dedi; mânâsı: Onlar, baht ve zenginlik, yahut yeterlilik, yahut kifayet sahibi olurlar. (L, **جد** maddesinde.)

4 **أَحْظَ٣َ** 1’e bak, iki yerde. -A2- **أَحْظَيْتُهُ عَلَيْهِ** [Onu ona üstün tuttum] bu maddenin diğer kelimeleriyle aynı kökten olabilir; ikinci **ظ**’nin **ى**’ye çevrilmiş olmasıyla; [tıpkı **أَمْلَيْتُ**’un, bazılarına göre, **أَمْلَلْتُ**’tan yapılmış olması gibi;] yahut **حُظْوَةٌ**’dan olabilir. (TA.)

حَظٌّ
**حَظٌّ** **حظ** Talih; yahut özellikle iyi talih; eş anlamlısı **جَدٌّ** (S, Nh, Msb, K) ve **بَخْتٌ**: (Nh:) ve pay, hisse, yahut kısmet: (S, Msb, K:) yahut özellikle, iyi yahut mükemmel bir şeyden pay, hisse, yahut kısmet: (Lth, K:) Hıms halkından bazıları **حَنْزٌ** der; fakat bir çoğul yaptıklarında asla dönerler, **حُظُوظٌ** derler: ve **ن**’yi, aslî bir harf olarak değil, genizsi bir ses olarak sayarlar: ve aynı şekilde, **رُزٌّ** ve **أُتْرُجٌّ** gibi, katlanmış harfi olan her kelime hakkında böyle yaparlar; **رٌنْزٌ** ve **أُتْرُنْجٌ** derler: (Lth, L:) çoğulu (azlık çoğulu, S) **أَحُظٌّ** (S, K) ve (çokluk çoğulu, S) **حُظُوظٌ** (AZ, S, Msb, K) ve **حُظُوظَةٌ** (Ibn- 'Abbلd, K) ve **حِظَاظٌ** (IJ, K) ve **حُظٌّ** (AZ, K) ve ↓ **أَحَاظٍ**, (S, L, K, [CK’de yanlışlıkla **أَحَاظٌ**]) düzensiz olarak; sanki **أَحْظٍ**’nin çoğuluymuş gibi, (S, L,) yahut **أَحْظٍ**’den düzenli olarak yapılmıştır; bu sonuncusu ise [düzensizdir; çünkü] aslında **أَحْظُظٌ**’dur, [ki bu, yukarıda zikredilen azlık çoğulunun aslî şeklidir,] (IB,) ve başka bir çoğul da ↓ **حِظَآءٌ**’dur, (L, [ve TA’da da K’dan olarak böyledir; fakat K’nın birkaç nüshasında ↓ **حِظَّآءٌ** vardır; bu, şibh-çoğul isimlerinin şekillerinden bir şekildir,]) yine düzensizdir; [**حِظَاظٌ**’dan] ikinci **ظ**’nin [**ى**’ye, sonra **ء**’ye] çevrilmesiyle yapılmıştır. (L.) -A2- Ayrıca **حَظِيظٌ**’e de bak.

حِظَآءٌ
**حِظَآءٌ** **حظآء** ve **حِظَّآءٌ**: **حَظٌّ**’e bak.

حَظِّىٌّ
**حَظِّىٌّ** **حظ** **حظى** **حظي** **حظيي** , yahut **حَظِىٌّ**: hemen sonra gelen şeye bak.

حَظِيظٌ
**حَظِيظٌ** **حظيظ** ve ↓ **حَظٌّ** (S, K) ve ↓ **حَظِّىٌّ**, nisbet ismi olarak, K’nın nüshalarının [çoğuna] göre; yahut eksik bir kelime olarak, [yani ↓ **حَظِىٌّ**, tek **ظ** ile; CK’de onu böyle bulduğumuz üzere,] Az’a göre; o der ki: aslında o **حَظٌّ**’dur, (TA,) ve ↓ **مَحْظُوظٌ**, (AA, S, Msb, K,) Bahtlı; yahut iyi talih sahibi; (S, Msb, K;) rızık vasıtalarından iyi bir paya (**حَظٌّ**) sahip: (TA:) yahut birincisi, Fr’ye göre, yeterliliğe yahut kifayete sahip; yahut zengin, varlıklı, müreffeh: (TA:) çoğulu [**حَظِيظٌ** kıyasına göre] **أَحِظَّآءُ**’dur. (L’de böyledir: [TA’da **أَحْظَآء** yazılmıştır; bunun bir hata olduğunu sanıyorum; gerçi orada bunun **حَظٌّ**’nin çoğulu olduğu ima ediliyor gibi görünür; eğer öyleyse, onun aslının **أَحْظَاظٌ** olduğunu varsaymalıyız; tıpkı, eğer doğru ise, **حَظٌّ** isim-masdarının bir çoğulu olan **حِظَآءٌ**’un aslının **حِظَاظٌ** olması gibi.])

فُلَانٌ أَحَظُّ مِنْ فُلَانٍ
**فُلَانٌ أَحَظُّ مِنْ فُلَانٍ** ذ Falan kimse, falan kimseden daha bahtlıdır. (S, * Msb, * TA.)

أَحَاظٍ
**أَحَاظٍ** ذ **حَظٌّ**’nin düzensiz bir çoğulu olduğu söylenir; ona bak.

مَحْظُوظٌ
**مَحْظُوظٌ** **محظوظ** : **حَظِيظٌ**’e bak.
