# حفا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%81%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حفا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: حفا

قال الكسائي: رجلٌ حافٍ بيّن الحِفْوَةِ والحِفْيَةِ والحِفايَةِ والحِفاءِ بالمد. وقد حَفِيَ يَحْفى حَفاءً، وهو أن يمشي بلا خُف ولا نعلٍ. فأمَّا الذي حَفِيَ من كثرة المشْي، أي رَقَّتْ قدمه أو حافره، فإنه حَفٍ بيّن الحَفى مقصورٌ. وأَحْفاهُ غيره. والحَفاوَةُ بالفتح: المبالغة في السؤال عن الرجل والعنايةِ في أمره. وفي المثل: مَأْرُبَةٌ لا حَفاوَةٌ. تقول منه: حَفِيتُ به بالكسر حَفاوَةً وتَحَفَّيتُ به، أي بالغتُ في إكرامه وإلطافه. وحَفيَ الفرسُ: انْسَحَجَ حافره. وأَحْفَى الرجلُ، أي حَفِيَتْ دابّته. والحَفيُّ أيضاً: المستقصي في السؤال. قال الأعشى:
فإنْ تسألي عنِّي فـيا رُبَّ سـائلٍ		حَفِيٍّ عن الأعشى به حيث أَصْعَدا
قال الأصمعيّ: حَفَوْتُ الرجلَ من كلِّ خير أَحْفوهُ حَفْواً، إذا منعْتَه من كلِّ خير. وحَفيتُ إليه بالوصيّة، أي بالغتُ. والإحفاء: الاستقصاءُ في الكلام والمنازعةُ. ومنه قول الحارث بن حلِّزة اليكشريّ:
أنَّ إخواننا الأُراقِمَ يَغْلُو		نَ علينا في قِيلِهِمْ إحْفاءُ
وأَحْفى شاربَه، أي استقصى في أخذه وأَلْزَقَ جَزَّهُ. أبو زيد: حافَيْتُ الرجلَ: مارَيْتُهُ ونازعتُه في الكلام.

### Türkçe

قال الكسائي: **رجلٌ حافٍ**; **الحِفْوَةِ** ve **الحِفْيَةِ** ve **الحِفايَةِ** ve med ile **الحِفاءِ**’ı açıkça (taşıyan). Ve gerçekten **حَفِيَ يَحْفى حَفاءً**; ve o, **خُف** ve **نعل** olmaksızın yürümesidir. Artık **حَفِيَ** olan ise, çok yürümekten; yani ayağı yahut tırnağı inceldi; işte o, maksûr olarak **حَفٍ**; **الحَفى**’yı açıkça (taşıyan). Ve başkası onu **أَحْفاهُ**. Ve fetha ile **الحَفاوَةُ**: adam hakkında sormada mübalağa ve onun işinde ihtimamdır. Ve meselde: **مَأْرُبَةٌ لا حَفاوَةٌ**. Ondan dersin: kesra ile **حَفِيتُ به**; **حَفاوَةً** ve **تَحَفَّيتُ به**; yani onu ikramında ve ona lütufta mübalağa ettim. Ve **حَفيَ الفرسُ**: tırnağı sıyrıldı. Ve **أَحْفَى الرجلُ**; yani onun biniti **حَفِيَتْ**. Ve **الحَفيُّ** dahi: sormada istiksâ eden (en ince ayrıntısına kadar soran). A‘şâ dedi ki:
فإنْ تسألي عنِّي فـيا رُبَّ سـائلٍ		**حَفِيٍّ** عن الأعشى به حيث أَصْعَدا
Asma‘î dedi: **حَفَوْتُ الرجلَ** her hayırdan, onu **أَحْفوهُ حَفْواً**; her hayırdan onu men ettiğim zaman. Ve **حَفيتُ إليه بالوصيّة**; yani mübalağa ettim. Ve **الإحفاء**: sözde ve münazaada istiksâdır. Ve ondan Hâris b. Hillize el-Yekşurî’nin sözü:
أنَّ إخواننا الأُراقِمَ يَغْلُو		نَ علينا في قِيلِهِمْ **إحْفاءُ**
Ve **أَحْفى شاربَه**; yani onu almada istiksâ etti ve onun kırpmasını yapıştırdı (dipten aldı). Ebû Zeyd: **حافَيْتُ الرجلَ**: onunla cedelleştim ve sözde onunla münazaa ettim.
