# حفث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%81%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حفث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حفث

الحَفِثَة والحِفْثُ والحَفِثُ: ذاتُ الطرائق من الكَرش؛ زاد الأَزهري: كأَنها أَطْباقُ الفَرْثِ؛ وأَنشد الليث:
لا تُكْرِبَنَّ بعدها خُرْسِيَّا،
إِنَّا وجَدْنا لحمها رَدِيّا:
الكِرْشَ، والخِفْثَةَ، والمَرِيَّا
وقيل: هي هَنةٌ ذاتُ أَطْباقٍ، أَسْفَلَ الكَرِشِ إِلى جَنْبها، لا يَخْرُجُ منها الفَرْثُ أَبداً، يكون للإِبل والشاء والبقر؛ وخَصَّ ابنُ الأَعرابي به الشاء وَحْدَها، دون سائر هذه الأَنواع، والجمعُ أَحْفاثٌ: الجوهري: الحَفِثُ، بكسر الفاء، الكَرِشُ، وهي القِبَةُ؛ وفي التهذيب: الحَفِثُ والفَحِثُ الذي يكون مع الكرش، وهو يُشْبهها؛ وقال أَبو عمرو: الفَحِثُ ذات الطرائق، والقِبَة الأُخرَى إِلى جَنْبه وليس فيها طَرائق؛ قال: وفيها لغات: حَفِثٌ، وحَثِفٌ، وحِفْثٌ، وحِثْفٌ؛ وقيل: فِثْحٌ وثِحْف، ويُجْمَعُ الأَحْثافَ، والأَفْثاحَ، والأَثْحافَ، كلٌّ قد قيل. والحَفِثُ: حَيَّة عظيمة كالحِرابِ.
والحُفَّاثُ: حَيَّة كأَعْظَم ما يكون من الحَيَّات، أَرْقَشُ أَبْرَشُ، يأْكل الحشيشَ، يَتَهَدَّدُ ولا يَضُرُّ أَحداً؛ الجوهري: الحُفَّاثُ حَيَّة تَنفُخُ ولا تُؤْذِي؛ قال جَرِير:
أَيُفايِشُونَ، وقد رَأَوْا حُفَّاثَهم
قد عَضَّه، فقَضَى عليه الأَشْجَعُ؟
الأَزهري، شَمِرٌ: الحُفَّاثُ حَيَّة ضَّخْمٌ، عظيمُ الرأْس، أَرْقَشُ أَخْمَرُ أَكْدَرُ، يُشْبهُ الأَسْودَ وليس به، إِذا حَرَّبْتَه انْتَفَخَ وَريدُه؛ قال: وقال ابن شميل هو أَكْبَرُ من الأَرْقَم، ورَقَشُه مثلُ رَقَش الأَرْقَم، لا يَضُرُّ أَحداً، وجمعُه حَفافِيثُ؛ وقال جرير: إِنَّ الحَفافِيثَ عِندي، يا بني لَجَإٍ،
يُطْرِقْنَ، حينَ يَصُولُ الحَيَّةُ الذَّكَرُ
ويقال للغَضْبان إِذا انْتَفَخَتْ أَوْداجُه: قد احْرَنفشَ حُفَّاثُه، على المثل.
وفي النوادر: افْتَحَثْتُ ما عند فلان، وابْتَحَثْتُ، بمعنى واحد.

### Türkçe

**الحَفِثَة** ve **الحِفْثُ** ve **الحَفِثُ**: işkembeden yolları olan (kısım); arttırdı
el-Ezherî: sanki o, dışkının tabakaları gibidir; ve el-Leys inşad etti:
“Onun ardından **خُرْسِيَّا**’yı sakın sıkıntıya sokma,
çünkü biz onun etini kötü bulduk:
**الكِرْشَ**’ı, **الخِفْثَةَ**’yı ve **المَرِيَّا**’yı.”
Ve denildi: o, tabakaları olan bir şeydir; işkembenin alt tarafında, onun yanına doğru; ondan dışkı asla çıkmaz; deve, koyun ve sığır için olur; ve İbnü’l-A‘râbî onu yalnız koyuna tahsis etti, bu türlerin geri kalanını değil; çoğulu **أَحْفاثٌ**’tır:
el-Cevherî: **الحَفِثُ**, fânın kesresiyle, işkembedir; ve o **القِبَةُ**’dir; ve et-Tehzîb’de:
**الحَفِثُ** ve **الفَحِثُ**, işkembe ile birlikte olan şeydir; ve o ona benzer; Ebû Amr dedi:
**الفَحِثُ** yolları olan (kısımdır), ve **القِبَة** onun yanındaki öteki (kısımdır) ve onda yollar yoktur; dedi:
ve onda lugatlar vardır: **حَفِثٌ**, ve **حَثِفٌ**, ve **حِفْثٌ**, ve **حِثْفٌ**; ve denildi: **فِثْحٌ** ve **ثِحْف**,
ve **الأَحْثافَ**, ve **الأَفْثاحَ**, ve **الأَثْحافَ** diye çoğul yapılır; her biri söylenmiştir. Ve **الحَفِثُ**:
mızraklar gibi büyük bir yılandır.
Ve **الحُفَّاثُ**: yılanların olabildiğince en büyüğü gibi bir yılandır; benekli, alacalı,
otu yer; tehdit eder ve kimseye zarar vermez; el-Cevherî: **الحُفَّاثُ**
üfleyen ve eziyet etmeyen bir yılandır; Cerîr dedi:
“Onlar **أَيُفايِشُونَ** mu, hâlbuki **حُفَّاثَهم**’i görmüşlerdi,
ona ısırmış, böylece **الأَشْجَعُ** onun üzerine hükmünü vermişti?”
el-Ezherî, Şemir: **الحُفَّاثُ** iri bir yılandır; büyük başlı, benekli,
kızılımsı, koyu; **الأَسْودَ**’a benzer, fakat o değildir; onu kızdırdığında şişer
damarı; dedi: ve İbn Şümeyl dedi ki o, **الأَرْقَم**’dan daha büyüktür, ve onun beneği
**الأَرْقَم**’ın beneği gibidir; kimseye zarar vermez; çoğulu **حَفافِيثُ**’tir; ve Cerîr dedi:
“Şüphesiz **الحَفافِيثَ** benim yanımda, ey **بني لَجَإٍ**,
başlarını eğerler, erkek yılan saldırdığı zaman.”
Ve öfkeli kimseye, boyun damarları şiştiğinde, denilir: “**قد احْرَنفشَ حُفَّاثُه**”,
mesel olarak.
Ve **النوادر**’de: “**افْتَحَثْتُ** falanda olanı” ve “**ابْتَحَثْتُ**”, tek bir mânâdadır.
