# حفث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%81%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حفث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حفث

الحفث، ككتف  ذات الطرائق من الكرش، زاد الأزهري: كأنها أطباق الفرث. وقيل: هي هنة ذات أطباق أسفل الكرش إلى جنبها، لا يخرج منها الفرث أبدا، يكون للإبل والشاء والبقر، وخص ابن الأعرابي به الشاء وحده دون سائر هذه الأنواع. وقال الجوهري: الحفث  حفث  الكرش، وهي  القبة  بكسر القاف وتخفيف الموحدة وتشديدها  كالحفثة  ، بزيادة الهاء  والحفث  بالكسر،  ج أحفاث  . وفي التهذيب: الحفث والفحث: الذي يكون مع الكرش، وهو يشبهها. وقال أبو عمرو: الفخث: ذات الطرائق، والقبة الأخرى إلى جنبه وليس فيها طرائق، قال: وفيها لغات خفث، وحثف، وحفث وحثف، وقيل فثح، وثحف، ويجمع الأحثاف والأفثاح والأثحاف كل قد قيل. الحفث  : حية عظيمة كالجراب  .  والحفاث، كرمان: حية أعظم منها  أرقش أبرش يأكل الحشيش، يتهدد ولا يضر أحدا. وقال الجوهري: الحفاث: حية تنفخ ولا تؤذي، قال جرير:
  أيفايشون وقد رأوا حفاثـهـم                      قد عضه فقضى عليه الاشجع ونقل الأزهري عن شمر: الحفاث: حية ضخم عظيم الرأس، أرقش أحمر  أكدر  يشبه الأسود، وليس به، إذا حربته انتفخ وريده، قال: وقال ابن شميل: هو أكبر من الأرقم، ورقشه مثل رقش الأرقم  لا يضر أحدا  وجمعه حفافيث، وقال جرير:
  إن الحفافيث عندي يا بني لجإيطرقن حين يصول الحية الذكر يقال للغضبان إذا انتفخت أوداجه: قد احرنفش حفاثه، على المثل. وفي النوادر: افتحثت ما عند فلان وابتحثت بمعنى واحد، كذا في اللسان، والله أعلم.  والحفاثية، ككراهية: الضخم  العظيم.

### Türkçe

**الحفث**, **كتف** gibi: işkembeden yolları olan (kısım). el-Ezherî artırdı: sanki dışkı tabakları gibidir. Ve denildi: o, işkembenin alt tarafında yanında tabakaları olan bir parça ettir; ondan dışkı asla çıkmaz; deve, koyun ve sığır için olur; İbnü’l-A‘râbî onu, bu türlerin geri kalanını değil yalnız koyuna tahsis etti. el-Cevherî dedi: **الحفث**: işkembenin **حفث**’i; o da **القبة**’dir; **القاف**’ın kesriyle ve **الموحدة**’nın hafifletilmesiyle ve şeddelenmesiyle; **كالحفثة** gibi, **الهاء**’nın artırılmasıyla. **الحفث** ise kesre ile; çoğulu **أحفاث**. **التهذيب**’de: **الحفث** ve **الفحث**: işkembe ile birlikte olan şeydir; o, ona benzer. Ebû Amr dedi: **الفخث**: yolları olan (kısım)dır; ve yanında başka **القبة** vardır, onda yollar yoktur. Dedi: onda diller (çeşitler) vardır: **خفث** ve **حثف** ve **حفث** ve **حثف**; ve denildi: **فثح** ve **ثحف**; ve **الأحثاف** ve **الأفثاح** ve **الأثحاف** çoğulları—hepsi söylenmiştir.

**الحفث**: torba gibi büyük bir yılandır. **الحفاث** ise, **رمان** gibi: ondan daha büyük bir yılandır; benekli, alacalı; ot yer; tehdit eder ve kimseye zarar vermez. el-Cevherî dedi: **الحفاث**: üfleyen ve eziyet etmeyen bir yılandır. Cerîr dedi:
  Onlar nasıl övünürler, hâlbuki **حفاث**’larını görmüşlerdir;
  onu ısırdı da **الاشجع** onun üzerine hükmünü verdi.

el-Ezherî, Şemr’den nakletti: **الحفاث**: iri, büyük başlı bir yılandır; benekli, kırmızı, **أكدر**; siyaha benzer, fakat o değildir; onu mızrakladığında damar(ı) şişer. Dedi: İbn Şümeyl dedi: o, **الأرقم**’dan daha büyüktür; benekleri **الأرقم**’ın benekleri gibidir; kimseye zarar vermez. Çoğulu **حفافيث**’tir. Cerîr dedi:
  Şüphesiz **الحفافيث** benim yanımda—ey **بني لجإ**—
  erkek yılan saldırdığı zaman (bana) yol tutarlar.

Damarları şiştiğinde öfkeli kimseye denilir: “**قد احرنفش حفاثه**”, mesel olarak. **النوادر**’de: “**افتحثت** falanın yanındakini” ve “**ابتحثت**” bir mânâdadır; **اللسان**’da böyle(ce). Allah daha iyi bilir. **الحفاثية**, **ككراهية** gibi: iri, büyük (olan).
