# حفز — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B2/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%81%D8%B2/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حفز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B2.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حفز

باب الحاء والزاي والفاء معهما
ز ح ف، ح ف ز يستعملان فقط
زحف:
الزَّحْف جماعة يزحَفُون إلى عدوِّهم بمَرَّة، فهُم الزَّحْف والجميع زُحُوف.
والصَّبيُّ يَتَزَحَّفُ على الأرض قبل أن يمشي. وزَحَفَ البعير يزحَفُ زَحْفاً فهو زاحف إذا جَرَّ فِرْسَنَه من الاعِياء، ويجمع زَواحف، قال:
على زَواحِفَ تُْزَجى مُخُّهارِيرُ
وأَزْحَفَها طولُ السَّفَر والازدِحاف كالتَزاحُف.
حفز:
الحَفْزُ: حثّك الشَّيْءَ حثيثاً من حَلفه، سَوْقاً أو غير سَوْق، قال:
وقد سِيقَتْ من الرِّجْلَيْن نفسي		ومن جَنْبي يُحَفَّزُهـا وَتـينُ
أي يَحُثُّها لوتين، وهو نِياط القلب، بالخروج.
والرجُلُ يَحْتَفِزُ في جلوسه: يُريد القيام أو البَطْش بالشَّيْء.
واللَّيْلُ يَحْفِزُ النَّهار: يسوقُه، قال رؤبة:
حَفْزُ الليالي أمَدَ التَّدليف
والحَوْفَزان من الأسماء.

### Türkçe

باب **الحاء** و**الزاي** و**الفاء** معهما
**ز ح ف**، **ح ف ز** yalnızca kullanılırlar.

**زحف**:
**الزَّحْف**: düşmanlarına bir defada sürünerek giden bir topluluktur; işte onlar **الزَّحْف**tır; çoğulu **زُحُوف**tur.
Ve çocuk, yürümeden önce yerde **يَتَزَحَّفُ** eder. Ve deve **زَحَفَ** eder, **يَزحَفُ** eder, **زَحْفاً**; o hâlde o, yorgunluktan **فِرْسَنَه**’ini sürüklediği zaman **زاحف**tir; ve **زَواحف** diye toplanır. Dedi ki:
على زَواحِفَ تُْزَجى مُخُّهارِيرُ
Ve onu, yolculuğun uzunluğu **أَزْحَفَ** etti; ve **الازدِحاف**, **التَزاحُف** gibidir.

**حفز**:
**الحَفْزُ**: senin, bir şeyi arkasından, sürerek veya sürme olmaksızın, hızlıca itmen/teşvik etmendir. Dedi ki:
وقد سِيقَتْ من الرِّجْلَيْن نفسي		ومن جَنْبي يُحَفَّزُهـا وَتـينُ
Yani: onu, çıkışa doğru, **لوتين** (o, kalbin **نِياط**ıdır) itip teşvik eder.
Ve adam, oturuşunda **يَحْتَفِزُ** eder: kalkmayı veya bir şeye saldırmayı ister.
Ve gece, gündüzü **يَحْفِزُ** eder: onu sürer. Rü’be dedi ki:
حَفْزُ الليالي أمَدَ التَّدليف
Ve **الحَوْفَزان**, isimlerdendir.
