# حفظ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%81%D8%B8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حفظ

حَفِظَهُ
1 حَفِظَهُ حافظ حفظ حفظه حفظة , (S, Mgh, Msb, K,) aor. حَفَظَ , (K,) inf. n. حِفْظُ, (S, Mgh, Msb,) He kept it, preserved it, guarded it, protected it, or took care of it; (S, K;) namely, a thing; (S;) he prevented it from perishing, or becoming lost; (Mgh, Msb;) namely, a thing, (Mgh,) or property &c.; (Msb;) and hence the saying, (Mgh,) حِفْظٌ is the contr. of نِسْيَانٌ; (M, Mgh;) i. e., it signifies the taking care, being careful; (M;) being mind ful, regardful, attentive, or considerate: (M, K:) [see also 5:] and بِهِ ↓ احتفظ signifies the same as حَفِظَهُ. (S, Msb.) [Hence,] you say, حَفِظَ المَالَ He kept and tended, or pastured and defended, the camels or the like. (K.) [And حَفِظَ حُرْمَةَ صَاحِبِهِ He was regardful of everything entitled to reverence, respect, honour, or defence, in the character and appertenances of his companion, or friend.] And حَفِظَ السِّرَّ He kept the secret. (TA.) [And حَفِظَ يَمِينَهُ He kept his oath: but this has also another meaning, as will be seen below.] And حَفِظَ القُرْآنَ He kept, or retained, the Kur-لn in his mind, or memory; got it, knew it, or learned it, by heart. (S, * Msb, K.) [See also 5.] And حَفِظَ عِنْ فُلَانٍ [He learned by heart from such a one: and, followed by an accus. case, the same; or he retained in his memory, as learned, or heard, from such a one; or he remembered to have heard from such a one]. (TA &c. passim.) And one says of God, قَدْ حَفِظَ عَلَى خَلْقِهِ وَعِبَادِهِ مَا يَعْمَلُونَ مِنْ خَيْرٍ أَوْ شَرٍّ [He hath preserved from oblivion, for, or against, his creatures and his servants, what they do of good or evil]. (TA.) ― -b2- Also He kept it from being used, or employed, on, or for, ordinary, mean, or vile, occasions, or purposes. (Mgh, Msb.) You say, فُلَانٌ يَحْفَظُ نَفْسَهُ وَلِسَانَهُ Such a one keeps himself and his tongue from ordinary, mean, or vile, employment, in that which does not concern him. (Mgh.) And hence the saying in the Kur [v. 91], وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ, accord. to one of the modes of interpreting it; i. e. And keep ye your oaths from being used, or uttered, on, or for, ordinary, mean, or vile, occasions, or purposes; agreeably with what is said in ii. 224 of the Kur, where ordinary and frequent swearing by God is forbidden. (Mgh.) [Another meaning of which this phrase is susceptible has been shown above.]

حَفَّظْتُهُ الكِتَابَ
2 حَفَّظْتُهُ الكِتَابَ حفظته الكتاب I incited him, or urged him, [or made him,] to commit to memory, or learn by heart, the book: (S:) and [in like manner,] الحَدِيثَ ↓ أَحْفَظْتُهُ I made him to retain the narration, or tradition, in his mind, or memory; or to know it, or learn it, by heart. (TA in art. زكت.)

مُحَافَظَةٌ
3 مُحَافَظَةٌ محافظ محافظه محافظة The defending of those persons, or things, that are sacred, or inviolable, or that one is bound to respect or honour, and to defend, (K, TA,) on the occasions of wars; (TA;) as also حِفَاظٌ. (K, TA.) You say, حافظ حَرِيمَهُ He defended his wife, or wives, or the like. (TK.) [And hence,] you say, اـِنَّهُ لَذُو حِفَاظٍ, and ذُو مُحَافَظَةٍ, meaning Verily he is disdainful, or scornful. (S, TA.) ― -b2- The being mindful, watchful, observant, or regardful: (S, and TA in art. رعى:) [see also 5:] or the keeping, attending, or applying oneself, constantly, perseveringly, or assiduously, (K, TA,) to a thing, or an affair. (TA.) You say, حافظ عَلَى الأَمْرِ, (TA,) or على الشَّىْءَ, inf. n. محافظة, (Msb,) He kept, attended, or applied himself, constantly, &c., to the thing, or affair. (TA.) And hence the saying in the Kur [ii. 239], حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ Perform ye the prayers in their proper times: or, accord. to Az, keep ye, attend ye, or apply yourselves, constantly, or perseveringly, to the performance of the prayers in their proper times. (TA.) ― -b3- حِفَاظٌ, is also explained as signifying The being mindful, or observant, of a covenant, and the keeping, or fulfilling, of a promise, with forgiveness, and holding fast to love or affection. (TA.)

4 أَحْفَظَ see 2. -A2- احفظهُ, (S, K, TA,) and احفظهُ حِفْظَةً, inf. n. اـِحْفَاظٌ, [He made him to conceive what is termed حِفْظَة, or حَفِيظَة;] he angered him; made him angry: (S, K, TA:) and in the same sense it is said of a speech, or word: (TA:) or only he angered him by evil, or foul, speech, (K, TA,) and making him to hear what he disliked, or hated. (TA.)

تحفّظ
5 تحفّظ أحفظ حفظ تحفظ He guarded himself; syn. اِحْتَرَزَ (K, TA,) or تَحَرَّزَ, (Msb,) and تَحَرَّسَ, and اِحْتَرَسَ, (S and Msb and K in art. حرس,) مِنْهُ from him, or it, (S in art. حرس, &c.,) or عَنهُ. (TA.) He was, or became, careful, mindful, attentive, or considerate; (TA;) watchful, vigilant, or heedful; (S, O, L, TA;) in affairs, and speech, and to avoid a slip, or fault; as though he were cautious, or careful, or fearful, of falling. (L, TA.) [See also 1, and 3.] -A2- [In the last of the senses explained above, it is also trans.: you say, تحفَظ أَمْرَهُ He was careful, mindful, &c., of his affair, or case: see Bd in xxxiii. 52.] ― -b2- تَحَفَّظْتُ الكِتَابَ I learned the book by heart, one part, or thing, after another. (S, TA.) [See also حَفِظَ القُرْآنَ, in the first paragraph.]

احتفظ بِهِ
8 احتفظ بِهِ احتفظ به احتفظ بة : see 1. ― -b2- احتفظهُ لِنَفْسِهِ, (K,) and احتفظ بِهِ لنفسه, (TA,) He appropriated it, took it, or chose it, to, or for, himself. (K, TA.) -A2- احتفظ [He conceived, or became affected with, what is termed حِفْظَة, or حَفِيظَة;] he became angered, or angry: (S, K:) or he became angered by evil, or foul, speech. (K.)

استحفظهُ
10 استحفظهُ أستحفظه استحفظه استحفظة ٱستحفظ ٱستحفظه , (S, Kz, Sgh, Msb, K,) followed by اـِيَّاهُ, (K,) or الشَّىْءَ, (Kz, Msb,) or مَالًا, or سِرًّا, (Sgh,) [but in the S, nothing follows it,] He asked him to keep, preserve, guard, or take care of, or to preserve from perishing or becoming lost, or to be careful of, or mindful of, or attentive to, (S, Sgh, Msb, K,) it, (S, K,) or the thing, (Msb,) or property, or a secret: (Sgh:) or he placed the thing with him for him to keep it, preserve it, guard it, or take care of it, &c.: (Kz:) or he intrusted him with the thing; intrusted it to him; or gave it to him in trust, or as a deposite. (Msb.) It is said in the Kur [v. 48], بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتَابِ اللّٰهِ, meaning By that which they have been required to keep, &c., of the Book of God: (Msb:) or by that with which they have been intrusted, of the Book of God. (Msb, TA.)

حِفْظٌ
حِفْظٌ حفظ inf. n. of 1 [q. v.]. (S, Mgh, Msb.) ― -b2- See also حَافِظٌ, last sentence but one.

حِفْظَةٌ
حِفْظَةٌ حافظ حفظ حفظه حفظة : see حَفِيظَةٌ.

رَجُلٌ حُفَظَةٌ
رَجُلٌ حُفَظَةٌ رجل حفظه رجل حفظة A man of much حِفْظ [app. meaning retention in the mind, or memory: see 1]. (Sgh.)

حَفِيظٌ
حَفِيظٌ حفيظ : see حَافِظٌ, in seven places: ― -b2- and see مَحْفُوظٌ.

حَفِيظَةٌ
حَفِيظَةٌ حفيظ حفيظه حفيظة The defence of those persons, or things, that are sacred, or inviolable, or that one is bound to respect or honour, and to defend; a subst. from 3, in the first of the senses mentioned above: (K, TA:) pl. حَفَائِظُ. (TA.) Hence the saying, الحَفَائِظُ تُذْهِبُ الأَحْقَادَ, (TA,) or تَنْقُضُ الأَحْقَادَ, (S,) [The acts of defending those whom one is bound to respect or honour, and to defend, put away, or annul, rancorous feelings;] i. e., when thou seest thy relation, or kinsman, wronged, thou defendest him, though rancour be in thy heart. (S, TA.) ― -b2- Also, and ↓ حِفْظَةٌ, Indignation, and anger, (S, K, TA,) by reason of violence, or injury, done to something which one is bound to honour or respect, and to defend, or of wrong done to a relation, or kinsman, in one's neighbourhood, or of the breach of a covenant. (TA.) It is said in a prov., المَقْدِرَةُ تُذْهِبُ الحَفِيظَةَ [Power to revenge dispels anger, or indignation, &c.]; meaning that it is incumbent to forgive when one has power [to revenge]. (A, TA.) -A2- An amulet, or a charm, bearing an inscription, which is hung upon a child, to charm against the evil eye &c. (TA.)

حَافِظٌ
حَافِظٌ حافظ and ↓ حَفِيظٌ Keeping, preserving, guarding, or taking care of, a thing; or a keeper, preserver, &c.: keeping and tending, or pasturing and defending, camels or the like; or a keeper and tender thereof: (K:) keeping a secret [and an oath]: (TA:) keeping, or retaining, the Kur-لn [&c.] in the mind, or memory; knowing it, or learning it, by heart: (K:) intrusted with a thing, (K, TA,) to keep it, preserve it, guard it, or take care of it: (TA:) [careful, mindful, attentive, or considerate: (see 1:)] and the latter, a keeper, or person mindful, of the ordinances prescribed by God: (Bd and Jel in l. 31:) pl. of the former حَفَظَةٌ and حُفَّاظٌ: (Msb, K:) the latter pl. particularly applied to persons endowed with a faculty of retaining in the mind what they have heard, and seldom forgetting what they learn by heart. (TA.) You say, ↓ فُلَانٌ حَفِيظُنَا عَلَيْكُمْ i. e. حَافِظُنَا [Such a one is our keeper over you]. (TA.) It is said in the S that ↓ حَفِيظٌ is syn. with ↓ مُحَافِظٌ; [but this seems to be a mistranscription for حَافِظٌ;] and hence (it is there added) the saying in the Kur [vi. 104, and xi. 88], ↓ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ [And I am not a defender, or a watcher, or, as I rather think, a keeper, over you]. (TA.) You say also, رَجُلٌ حَافِظٌ لِدِينِهِ وَأَمَانَتِهِ وَيَمِينِهِ [A man who is a keeper, &c., of his religion and his deposite and his oath]; and ↓ حَفِيظٌ likewise: (Msb:) but حَافِظٌ لِيَمِينِهِ signifies also who keeps his oath from being used, or uttered, on, or for, ordinary, mean, or vile, occasions, or purposes. (Mgh.) And رَجُلٌ حَافِظُ العَيْنِ A man whom sleep does not overcome: (Lh, K:) because the eye guards the person when sleep does not overcome it. (TA.) ↓ الحَفِيظُ is also a name of God; meaning [The Preserver of all things;] He from whose preservation nothing is excluded, (K, * TA,) not even a thing of the weight of a ذَرَّة [q. v.], (TA,) in the heavens, nor on the earth; (K, TA;) who preserves from oblivion, for, or against, his creatures and his servants, what they do of good or evil; who preserves the heavens and the earth by his power, and whom the preservation of both does not burden. (TA.) And الحَفَظَةُ is an appellation of The recording angels, who write down the actions of the sons of Adam, or mankind; (S, K;) as also الحَافِظُونَ. (K.) ↓ حَفِيظٌ is sometimes trans.; as in the saying, هُوَ حَفِيظٌ عِلْمَكَ وَعِلْمَ غَيْرِكَ [He knows by heart thy science, and the science of others beside thee]. (TA.) [القُوَّةُ الحَافِظَةُ, and simply الحَافِظَةُ, signify The retentive faculty of the mind; retentiveness of mind; or memory; as also ↓ الحَفْظُ, for حِفْظُ القَلْبِ.] ― -b2- حَافِظٌ also signifies (tropical:) A distinct and direct road; (En-Nadr, K, TA;) not one that is apparent at one time and then ceases to be traceable. (En-Nadr, TA.)

مُحْفِظَاتٌ
مُحْفِظَاتٌ محفظات محفظة Things that anger a man, when he has his kinsman, or neighbour, slain. (TA.) ― -b2- And مُحْفِظَاتُ رَجُلٍ A man's women and others whom he protects, and for whose defence he fights [when required to do so: because they occasion his being angered when they are injured]. (TA.)

مَحْفُوظٌ
مَحْفُوظٌ محفوظ Kept, preserved, guarded, or taken care of, because of the high estimation in which it is held; as also ↓ حَفِيظٌ. (TA.) It is said in the Kur [lxxxv. 21 and 22], بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ فِى لَوْحٍ مَحْفُوظٍ (TA) [Nay, it is a glorious Kur-لn, written upon a tablet preserved] from the devils and from the alteration of anything thereof: (Jel:) or, accord. to one reading, مَحْفُوظٌ, this epithet being thus made to relate to the Kur-لn. (TA.) ― -b2- [Hence, as an epithet in which the quality of a subst. predominates, and then as a subst.,] A young child; in the dial. of Mekkeh; as a term of good omen: pl. مَحَافِيظُ. (TA.) ― -b3- [Also Kept, or retained, in the mind, or memory; known, or learned, by heart. Hence the phrase,] عَرَضَ مَحْفُوظَاتِهِ عَلَى فُلَانٍ He showed the things which he kept, or retained, in his mind, or memory, or which he knew, or had learned, by heart, to such a one. (TA.)

مُحَافِظٌ
مُحَافِظٌ محافظ : see حَافِظٌ.

### Türkçe

**حَفِظَهُ**
1 **حَفِظَهُ** حافظ حفظ حفظه حفظة, (S, Mgh, Msb, K,) muzâri‘i **حَفَظَ**, (K,) mastar ismi **حِفْظُ**, (S, Mgh, Msb,) Onu tuttu, muhafaza etti, korudu, himaye etti yahut ona baktı; (S, K;) yani bir şeyi; (S;) onu helâk olmaktan yahut kaybolmaktan men etti; (Mgh, Msb;) yani bir şeyi, (Mgh,) yahut mal vb.’yi; (Msb;) ve bundan dolayı şu söz (Mgh): **حِفْظٌ**’un zıddı **نِسْيَانٌ**’dır; (M, Mgh;) yani, o, ihtimam göstermeyi, dikkatli olmayı ifade eder; (M;) uyanık olmak, gözetmek, dikkat etmek yahut itina etmek: (M, K:) [bk. ayrıca 5:] ve **بِهِ** ile aşağıdaki **احتفظ** **حَفِظَهُ** ile aynı manaya gelir. (S, Msb.) [Bundan dolayı,] şöyle dersin: **حَفِظَ المَالَ** Develeri yahut benzerini tuttu ve gözetti, yahut otlattı ve savundu. (K.) [Ve **حَفِظَ حُرْمَةَ صَاحِبِهِ** Yoldaşının yahut dostunun şahsiyetinde ve eklentilerinde hürmete, saygıya, şerefe yahut savunmaya hak sahibi olan her şeye riayet etti.] Ve **حَفِظَ السِّرَّ** Sırrı sakladı. (TA.) [Ve **حَفِظَ يَمِينَهُ** Yeminini tuttu: fakat bunun aşağıda görüleceği üzere başka bir manası da vardır.] Ve **حَفِظَ القُرْآنَ** Kur’ân’ı zihninde yahut hafızasında tuttu yahut muhafaza etti; onu ezberledi, bildi yahut hıfzetti. (S, * Msb, K.) [Bk. ayrıca 5.] Ve **حَفِظَ عِنْ فُلَانٍ** [Falancadan ezberledi: ve mansûb hâl ile geldiğinde de aynı; yahut falancadan öğrenilmiş yahut işitilmiş olarak hafızasında tuttu; yahut falancadan işittiğini hatırladı]. (TA vb. yer yer.) Ve Allah hakkında şöyle denir: **قَدْ حَفِظَ عَلَى خَلْقِهِ وَعِبَادِهِ مَا يَعْمَلُونَ مِنْ خَيْرٍ أَوْ شَرٍّ** [Yaratıkları ve kulları için yahut aleyhlerine, onların hayır yahut şerden yaptıklarını unutulmaktan muhafaza etmiştir]. (TA.) ― -b2- Ayrıca onu, âdî, bayağı yahut alçak vesilelerde yahut maksatlarda kullanılmaktan yahut sarf edilmekten korudu. (Mgh, Msb.) Şöyle dersin: **فُلَانٌ يَحْفَظُ نَفْسَهُ وَلِسَانَهُ** Böyle biri, kendisini ve dilini, kendisini ilgilendirmeyen şeyde âdî, bayağı yahut alçak bir meşguliyetten korur. (Mgh.) Ve bundan dolayı Kur’ân’daki söz [bk. 91], **وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ**, onu tefsir etme tarzlarından birine göre; yani: yeminlerinizi âdî, bayağı yahut alçak vesilelerde yahut maksatlarda kullanılmaktan yahut söylenmekten koruyun; Kur’ân’ın ii. 224’ünde Allah’a sıradan ve çokça yemin etmenin yasaklanmasıyla uyumlu olarak. (Mgh.) [Bu ibarenin kabul edebileceği başka bir mana yukarıda gösterilmiştir.]

**حَفَّظْتُهُ الكِتَابَ**
2 **حَفَّظْتُهُ الكِتَابَ** حفظته الكتاب Ona kitabı ezberlemeye sevk ettim yahut onu buna teşvik ettim, [yahut onu] kitabı ezberlemeye zorladım: (S:) ve [aynı şekilde,] **الحَدِيثَ** ile aşağıdaki **أَحْفَظْتُهُ** Ona rivayeti yahut hadisi zihninde yahut hafızasında tutturttum; yahut onu ezberlettim. (TA, md. زكت’te.)

**مُحَافَظَةٌ**
3 **مُحَافَظَةٌ** محافظ محافظه محافظة Savaş hâllerinde, mukaddes yahut dokunulmaz olan, yahut saygı yahut hürmet gösterilmesi ve savunulması gereken kimseleri yahut şeyleri savunma: (K, TA,) (TA;) ve ayrıca **حِفَاظٌ** da böyledir. (K, TA.) Şöyle dersin: **حافظ حَرِيمَهُ** Karısını yahut karılarını yahut benzerini savundu. (TK.) [Ve bundan dolayı,] şöyle dersin: **اـِنَّهُ لَذُو حِفَاظٍ**, ve **ذُو مُحَافَظَةٍ**, manası: Şüphesiz o, kibirli yahut küçümseyicidir. (S, TA.) ― -b2- Uyanık olma, gözetme, gözlemleme yahut riayet etme: (S, ve TA md. رعى’da:) [bk. ayrıca 5:] yahut bir şeye yahut bir işe sürekli, sebatla yahut ısrarla devam etme, ona bakma yahut kendini ona verme. (K, TA,) (TA.) Şöyle dersin: **حافظ عَلَى الأَمْرِ**, (TA,) yahut **على الشَّىْءَ**, mastar ismi **محافظة**, (Msb,) O şeye yahut işe sürekli vb. devam etti, ona baktı yahut kendini ona verdi. (TA.) Ve bundan dolayı Kur’ân’daki söz [ii. 239], **حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ** Namazları vakitlerinde eda edin: yahut Ez’e göre, namazları vakitlerinde edaya sürekli yahut sebatla devam edin, ona bakın yahut kendinizi ona verin. (TA.) ― -b3- **حِفَاظٌ**, ayrıca, ahde riayet etmek ve vaadi bağışlama ile tutmak yahut yerine getirmek ve sevgi yahut muhabbeti sıkıca tutmak manasında da açıklanır. (TA.)

4 **أَحْفَظَ** bk. 2. -A2- **احفظهُ**, (S, K, TA,) ve **احفظهُ حِفْظَةً**, mastar ismi **اـِحْفَاظٌ**, [onu **حِفْظَة** yahut **حَفِيظَة** denilen şeyi tasavvur eder hâle getirdi;] onu öfkelendirdi; onu kızdırdı: (S, K, TA:) ve aynı manada bir söz yahut kelime hakkında da söylenir: (TA:) yahut yalnızca onu kötü yahut çirkin sözle öfkelendirdi, (K, TA,) ve ona hoşlanmadığı yahut nefret ettiği şeyi işittirdi. (TA.)

**تحفّظ**
5 **تحفّظ** أحفظ حفظ تحفظ Kendini korudu; eş anlamlısı **اِحْتَرَزَ** (K, TA,) yahut **تَحَرَّزَ**, (Msb,) ve **تَحَرَّسَ**, ve **اِحْتَرَسَ**, (S ve Msb ve K, md. حرس’te,) **مِنْهُ** ondan yahut ondan (şeyden), (S md. حرس’te, vb.,) yahut **عَنهُ**. (TA.) Dikkatli oldu, uyanık oldu, itinalı oldu yahut mülahazalı oldu; (TA;) gözetleyici, tetikte yahut sakınan oldu; (S, O, L, TA;) işlerde ve sözde, ve bir sürçmeden yahut hatadan kaçınmakta; sanki düşmekten sakınan yahut dikkat eden yahut korkan gibidir. (L, TA.) [Bk. ayrıca 1 ve 3.] -A2- [Yukarıda açıklanan manaların sonuncusunda müteaddî de olur: şöyle dersin, **تحفَظ أَمْرَهُ** Onun işi yahut hâli hakkında dikkatli oldu, uyanık oldu vb.: bk. Bd, xxxiii. 52’de.] ― -b2- **تَحَفَّظْتُ الكِتَابَ** Kitabı, parça parça yahut şey şey, ezberledim. (S, TA.) [Bk. ayrıca birinci paragrafta **حَفِظَ القُرْآنَ**.]

**احتفظ بِهِ**
8 **احتفظ بِهِ** احتفظ به احتفظ بة: bk. 1. ― -b2- **احتفظهُ لِنَفْسِهِ**, (K,) ve **احتفظ بِهِ لنفسه**, (TA,) Onu kendine ayırdı, onu kendisi için aldı yahut seçti. (K, TA.) -A2- **احتفظ** [**حِفْظَة** yahut **حَفِيظَة** denilen şeyi tasavvur etti yahut ondan etkilendi;] öfkelendi yahut kızdı: (S, K:) yahut kötü yahut çirkin söz sebebiyle öfkelendi. (K.)

**استحفظهُ**
10 **استحفظهُ** أستحفظه استحفظه استحفظة ٱستحفظ ٱستحفظه, (S, Kz, Sgh, Msb, K,) ardından **اـِيَّاهُ**, (K,) yahut **الشَّىْءَ**, (Kz, Msb,) yahut **مَالًا**, yahut **سِرًّا**, (Sgh,) [fakat S’de ardından bir şey gelmez,] Ondan, onu, yahut şeyi, yahut malı, yahut sırrı, tutmasını, muhafaza etmesini, korumasını yahut ona bakmasını, yahut helâk olmaktan yahut kaybolmaktan muhafaza etmesini, yahut ona dikkat etmesini, uyanık olmasını, ona itina etmesini yahut ona dikkat kesilmesini istedi: (S, Sgh, Msb, K,) (S, K,) (Msb,) (Sgh:) yahut şeyi onun yanında, onu tutması, muhafaza etmesi, koruması yahut ona bakması vb. için bıraktı: (Kz:) yahut onu o şeye emanet etti; onu ona emanet bıraktı; yahut onu ona emanet yahut vedia olarak verdi. (Msb.) Kur’ân’da [v. 48] şöyle denir: **بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتَابِ اللّٰهِ**, manası: Allah’ın Kitabından, kendilerinden muhafaza etmeleri vb. istenen şey sebebiyle: (Msb:) yahut Allah’ın Kitabından, kendilerine emanet edilen şey sebebiyle. (Msb, TA.)

**حِفْظٌ**
**حِفْظٌ** حفظ 1’in mastar ismidir [bk.]. (S, Mgh, Msb.) ― -b2- Ayrıca **حَافِظٌ**’a da bak, sondan bir önceki cümle.

**حِفْظَةٌ**
**حِفْظَةٌ** حافظ حفظ حفظه حفظة: bk. **حَفِيظَةٌ**.

**رَجُلٌ حُفَظَةٌ**
**رَجُلٌ حُفَظَةٌ** رجل حفظه رجل حفظة Çokça **حِفْظ** sahibi bir adam [görünüşe göre zihinde yahut hafızada tutma manasında: bk. 1]. (Sgh.)

**حَفِيظٌ**
**حَفِيظٌ** حفيظ: yedi yerde **حَافِظٌ**’a bak: ― -b2- ve **مَحْفُوظٌ**’a da bak.

**حَفِيظَةٌ**
**حَفِيظَةٌ** حفيظ حفيظه حفيظة Mukaddes yahut dokunulmaz olan, yahut saygı yahut hürmet gösterilmesi ve savunulması gereken kimseleri yahut şeyleri savunma; yukarıda zikredilen manaların birincisinde, 3’ten bir isim: (K, TA:) çoğulu **حَفَائِظُ**. (TA.) Bundan dolayı şu söz: **الحَفَائِظُ تُذْهِبُ الأَحْقَادَ**, (TA,) yahut **تَنْقُضُ الأَحْقَادَ**, (S,) [Saygı yahut hürmet gösterilmesi ve savunulması gerekenleri savunma fiilleri kin duygularını giderir yahut bozar]; yani, akrabanı yahut hısmını zulme uğramış görürsen, kalbinde kin olsa bile onu savunursun. (S, TA.) ― -b2- Ayrıca, ve aşağıdaki **حِفْظَةٌ**, Şiddet yahut zarar sebebiyle, kişinin hürmet etmesi yahut saygı göstermesi ve savunması gereken bir şeye yapılmış olan şey yüzünden, yahut kişinin civarında bir akrabaya yahut hısma yapılmış haksızlık yüzünden, yahut bir ahdin bozulması yüzünden, hiddet ve öfke. (TA.) Bir darb-ı meselde şöyle denir: **المَقْدِرَةُ تُذْهِبُ الحَفِيظَةَ** [İntikam almaya güç yetirmek öfkeyi yahut hiddeti vb. giderir]; manası: güç sahibi olunduğunda affetmek vaciptir. (A, TA.) -A2- Üzerinde yazı bulunan, çocuğa nazara vb. karşı asılması için asılan muska yahut tılsım. (TA.)

**حَافِظٌ**
**حَافِظٌ** حافظ ve aşağıdaki **حَفِيظٌ** Bir şeyi tutan, muhafaza eden, koruyan yahut ona bakan; yahut tutucu, muhafaza edici vb.: develeri yahut benzerini tutup gözeten, yahut otlatıp savunan; yahut onların koruyucusu ve gözeticisi: (K:) bir sırrı [ve bir yemini] saklayan: (TA:) Kur’ân’ı [vb.’yi] zihinde yahut hafızada tutan; onu bilen yahut ezberleyen: (K:) bir şeyle emanet edilmiş olan, (K, TA,) onu tutmak, muhafaza etmek, korumak yahut ona bakmak için: (TA:) [dikkatli, uyanık, itinalı yahut mülahazalı: (bk. 1:)] ve ikincisi, Allah’ın farz kıldığı hükümleri gözeten kimse: (Bd ve Jel, l. 31’de:) birincinin çoğulu **حَفَظَةٌ** ve **حُفَّاظٌ**: (Msb, K:) ikincinin çoğulu ise özellikle, işittiklerini zihinde tutma meleke­sine sahip olup ezberlediklerini nadiren unutan kimselere uygulanır. (TA.) Şöyle dersin: aşağıdaki **فُلَانٌ حَفِيظُنَا عَلَيْكُمْ** yani **حَافِظُنَا** [Falanca sizin üzerinize bizim koruyucumuzdur]. (TA.) S’de şöyle denir ki aşağıdaki **حَفِيظٌ**, aşağıdaki **مُحَافِظٌ** ile eş anlamlıdır; [fakat bu, **حَافِظٌ** yerine yazılmış bir yanlış yazım gibi görünür;] ve bundan dolayı (orada eklenir) Kur’ân’daki söz [vi. 104 ve xi. 88], aşağıdaki **وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ** [Ve ben sizin üzerinize bir savunucu yahut bir gözetleyici, yahut benim daha doğru gördüğüm üzere bir koruyucu değilim]. (TA.) Yine şöyle dersin: **رَجُلٌ حَافِظٌ لِدِينِهِ وَأَمَانَتِهِ وَيَمِينِهِ** [Dini, emaneti ve yemini için koruyucu vb. olan bir adam]; ve aşağıdaki **حَفِيظٌ** da böyledir: (Msb:) fakat **حَافِظٌ لِيَمِينِهِ** ayrıca, yeminini âdî, bayağı yahut alçak vesilelerde yahut maksatlarda kullanılmaktan yahut söylenmekten koruyan manasına da gelir. (Mgh.) Ve **رَجُلٌ حَافِظُ العَيْنِ** Uykunun galip gelmediği bir adam: (Lh, K:) çünkü uyku galip gelmediğinde göz kişiyi korur. (TA.) Aşağıdaki **الحَفِيظُ** Allah’ın isimlerindendir; manası: [Her şeyi muhafaza eden;] muhafazasından hiçbir şeyin hariç kalmadığı, (K, * TA,) göklerde de yerde de, (K, TA;) hatta ağırlığı **ذَرَّة** [bk.] kadar olan bir şeyin bile (TA) hariç kalmadığı; yaratıkları ve kulları için yahut aleyhlerine, onların hayır yahut şerden yaptıklarını unutulmaktan muhafaza eden; gökleri ve yeri kudretiyle muhafaza eden ve ikisinin muhafazası kendisine ağır gelmeyen. (TA.) Ve **الحَفَظَةُ**, Âdemoğullarının yahut insanların amellerini yazan kayıt meleklerinin lakabıdır; (S, K;) ve ayrıca **الحَافِظُونَ** da böyledir. (K.) Aşağıdaki **حَفِيظٌ** bazen müteaddî olur; şu sözde olduğu gibi: **هُوَ حَفِيظٌ عِلْمَكَ وَعِلْمَ غَيْرِكَ** [O, senin ilmini ve senden başka olanların ilmini ezbere bilir]. (TA.) [**القُوَّةُ الحَافِظَةُ**, ve yalnızca **الحَافِظَةُ**, zihnin tutucu kuvveti; zihnin tutuculuğu; yahut hafıza manasına gelir; ve ayrıca aşağıdaki **الحَفْظُ** da, **حِفْظُ القَلْبِ** yerine böyledir.] ― -b2- **حَافِظٌ** ayrıca (mecazen:) Açık ve dosdoğru bir yol manasına gelir; (En-Nadr, K, TA;) bir vakit görünen sonra izi kaybolan türden olmayan. (En-Nadr, TA.)

**مُحْفِظَاتٌ**
**مُحْفِظَاتٌ** محفظات محفظة Bir adamın, akrabası yahut komşusu öldürüldüğünde, onu öfkelendiren şeyler. (TA.) ― -b2- Ve **مُحْفِظَاتُ رَجُلٍ** Bir adamın kadınları ve koruduğu diğerleri; ve savunmaları için (gerektiğinde) savaştığı kimseler [çünkü incitildiklerinde onun öfkelenmesine sebep olurlar]. (TA.)

**مَحْفُوظٌ**
**مَحْفُوظٌ** محفوظ Yüksek değer verildiği için tutulmuş, muhafaza edilmiş, korunmuş yahut bakılmış; ve ayrıca aşağıdaki **حَفِيظٌ** da böyledir. (TA.) Kur’ân’da [lxxxv. 21 ve 22] şöyle denir: **بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ فِى لَوْحٍ مَحْفُوظٍ** (TA) [Hayır, o, şeytanlardan ve ondan herhangi bir şeyin değiştirilmesinden korunmuş bir levhada yazılı yüce bir Kur’ân’dır]: (Jel:) yahut bir kıraate göre **مَحْفُوظٌ**, bu sıfat böylece Kur’ân’a nispet edilmiş olur. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı, isim niteliğinin baskın geldiği bir sıfat olarak, sonra da isim olarak,] Mekke lehçesinde, uğur için kullanılan bir tabir olarak, küçük çocuk; çoğulu **مَحَافِيظُ**. (TA.) ― -b3- [Ayrıca zihinde yahut hafızada tutulmuş; ezbere bilinen yahut ezberlenmiş. Bundan dolayı şu ibare:] **عَرَضَ مَحْفُوظَاتِهِ عَلَى فُلَانٍ** Zihninde yahut hafızasında tuttuğu, yahut ezbere bildiği yahut ezberlemiş olduğu şeyleri falancaya arz etti. (TA.)

**مُحَافِظٌ**
**مُحَافِظٌ** محافظ: bk. **حَافِظٌ**.
