# حفو (ح-ف-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%81%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ف - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والفاء و واي معهما
ح ف و، ح ف ي، ف ح و، ح و ف، ح ي ف، ف ي ح، و ح ف مستعملات
حفو:
حفي:
الحِفْوَةُ والحَفَى مصدر الحافي.. يقال: حَفِيَ يَحْفَى حفىً فهو حافٍ إذا كان بغير نَعْلٍ ولا خفّ. وإذا انتحَجَتِ القدم، أو فِرْسِنُ البعير أو الحافر من المشْيِ حتّى رقَّتْ قيل: حَفِيَ يَحْفَى حَفىً فهو حَفِ. قال الأعشى:
فآليتُ لا أرثي لها مـن كَـلالَةٍ		ولا من حَفىً حتّى تُلاقي محمّدا
وقال رؤبة:
فهو من الأَيْنِ حَفٍ نَحِيتُ
وأَحْفَى الرّجلُ إذا حَفِيَتْ دابّتُهُ. وأَحْفاني إذا برّح بي في إلحاحٍ أو سؤال.
والحِفايَةُ: مصدرُ الحَفِيّ، وهو الطيف بك يَبَرُّكَ ويلطفك، ويحتفي بك، ومنه قوله تعالى: "إنّه كانَ بي حَفِيّا" أي: بَرّاً لطيفا، وقولِه عزّ وجلّ: "كأنك حَفِيٌّ عنها"، أي: كأنّك مَعْنِيٌّ بها. قال:
فإنّ تَسْأَلِي عنّـا فـيا رُبَّ سـائلٍ		حَفيٍّ عن الأَعْشَى به حيثُ أَصْعَدا
والحَفَأُ- مهموزٌ-: البَردِيُّ الأَخْضرُ ما كان في مَنبِته كثيراً دائما، والواحدة: حَفأَة واحتفأته إذا قَلَعْتُه وأخذت منه.
فحو:
الفَحْوَى: معنى ما يُعْرَفُ من مَذْهَبِ الكَلام. تقول: عرفتُ ذلك في فحوى كلامه، وإنّه لَيْفَحِّي بكلامه إلى كذا وكذا.
والفَحَى: الأبزار، تقول: فَحِّ قدرك، أي: ألقِ فيها الأبزار.
حوف:
الحَوْفُ: القَرْية في بعض اللغات، والجميع: أحواف.
والحَوْفُ بلغة أهل الجَوْف، وأهل الشَّحْر كالهودج وليس به، تركَبُ به المرأة البعير.
والحافانِ: عِرقانِ أخضرانِ من تحت اللّسان، والواحدُ: حافٌ- خفيف- وناحية كلّ شيء حافَتُهُ، وتصغيرها: حُوَيفَةٌ.
حيف:
الحَيْفُ: المَيْلُ في الحُكْم. حاف يَحيِفُ حَيْفاً.
فوح:
فيح:
الفَوْحُ: وجدانُك الرّيحَ الطيّبة. تقول: فاح المِسْكُ. قال:
والمِسْكُ من أردانِهِ فائح
فاحتِ الريحُ تَفوحُ فَوْحاً وفُؤُوحاً.
والفَيْحُ: سُطُوع الحَرِّ. والفَيْحُ والفُيُوح: خِصْبُ الرَّبيع في سعة البلاد. قال أبو النجم:
تَرْعَى السّحابَ العَهْدَ والفُيُوحا
والفَيْحُ: مصدر الأَفْيَح، وهو كلّ مَوْضِع واسع، وقد فاحَ يَفاحُ فَيَحاً، وكان قياسه: فَيحَ يَفْيَحُ.
وحف:
الوَحْفُ من الشَّعَر: الكثيرُ الأَسْود. ومن النّبات: الرّيّان، وقد وَحُفَ يَوْحُفُ وَحَافَةً ووُحُوفةً.
والوَحْفَةُ: صخرةٌ تكون في جانب الوادي، أو في سندٍ، ناتئة في موضعها سوداء. قال:
من الوِحافِ السّود والتَّراصفِ
وقال الأعشى:
دَعَتْها التَّناهي برَوْضِ القَطا		فَنَعْفِ الوِحافِ إلى جُلْجُلِ
والوَحْفةُ: الصَّوتُ من المُضْطَهد.
والوَحْفاءُ: الأرضُ الحمراءُ، ويُقال: السوداءُ.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الفاء** ve **واي** onlarla birlikte

**ح ف و**، **ح ف ي**، **ف ح و**، **ح و ف**، **ح ي ف**، **ف ي ح**، **و ح ف** kullanımdadırlar

**حفو**:
**حفي**:
**الحِفْوَةُ** ve **الحَفَى** yalınayak olanın masdarıdır.. denilir: **حَفِيَ يَحْفَى حفىً فهو حافٍ**; eğer **نَعْلٍ** ve **خفّ** olmaksızın ise. Ve eğer ayak, yahut devenin **فِرْسِنُ**’i yahut **الحافر** yürümekten dolayı, incelinceye kadar aşınırsa denilir: **حَفِيَ يَحْفَى حَفىً فهو حَفِ**. A‘şâ dedi:
فآليتُ لا أرثي لها مـن كَـلالَةٍ		ولا من **حَفىً** حتّى تُلاقي محمّدا
Ve Ru’be dedi:
فهو من الأَيْنِ **حَفٍ** نَحِيتُ
Ve **أَحْفَى** adam; biniti **حَفِيَتْ** olunca. Ve **أَحْفاني**: bana, ısrarda yahut soruda beni bunaltacak derecede ağır geldi.

Ve **الحِفايَةُ**: **الحَفِيّ**’nin masdarıdır; o, sana karşı iyilik eden ve sana yumuşak davranan, sana ihtimam gösteren ve seni gözetendir; bundan, Yüce’nin sözü: "**إنّه كانَ بي حَفِيّا**" yani: iyilik eden, yumuşak davranan; ve Aziz ve Celil’in sözü: "**كأنك حَفِيٌّ عنها**", yani: sanki sen onunla ilgili/ona önem veren gibisin. Dedi:
فإنّ تَسْأَلِي عنّـا فـيا رُبَّ سـائلٍ		**حَفيٍّ** عن الأَعْشَى به حيثُ أَصْعَدا

Ve **الحَفَأُ** -hemzeli-: yeşil **البَردِيُّ**; yetiştiği yerde çok ve sürekli olan. Tekili: **حَفأَة**. Ve **احتفأته**: onu söküp çıkardığım ve ondan aldığım zaman.

**فحو**:
**الفَحْوَى**: sözün mezhebinden bilinen şeyin manasıdır. Dersin: bunu onun sözünün **فحوى**’sında bildim; ve o, sözüyle seni şuna şuna doğru yönlendirir: **لَيْفَحِّي**.
Ve **الفَحَى**: baharatlar; dersin: **فَحِّ** tencereni; yani: içine baharatları at.

**حوف**:
**الحَوْفُ**: bazı dillerde köy; hepsi: **أحواف**.
Ve **الحَوْفُ**, **الجَوْف** ehlinin ve **الشَّحْر** ehlinin dilinde, içinde olmadığı hâlde **الهودج** gibidir; kadın onunla deveye biner.
Ve **الحافانِ**: dilin altından iki yeşil damardır; tekili: **حافٌ** -hafif-; ve her şeyin yanı/kenarı: onun **حافَتُهُ**’dur; bunun küçültmesi: **حُوَيفَةٌ**.

**حيف**:
**الحَيْفُ**: hükümde meyletmektir. **حاف يَحيِفُ حَيْفاً**.

**فوح**:
**فيح**:
**الفَوْحُ**: güzel kokuyu bulmandır. Dersin: **فاح المِسْكُ**. Dedi:
والمِسْكُ من أردانِهِ فائح
Rüzgâr **فاحتِ**; **تَفوحُ فَوْحاً** ve **فُؤُوحاً**.

Ve **الفَيْحُ**: sıcağın yayılıp parlamasıdır. Ve **الفَيْحُ** ve **الفُيُوح**: beldelerin genişliğinde baharın bereketidir. Ebû’n-Necm dedi:
تَرْعَى السّحابَ العَهْدَ والفُيُوحا
Ve **الفَيْحُ**: **الأَفْيَح**’ın masdarıdır; o, her geniş yerdir. Ve **فاحَ يَفاحُ فَيَحاً**; kıyası: **فَيحَ يَفْيَحُ** idi.

**وحف**:
**الوَحْفُ** saçtan: çok siyah olandır. Bitkiden: suya doymuş/yeşil olandır. Ve **وَحُفَ يَوْحُفُ وَحَافَةً ووُحُوفةً**.
Ve **الوَحْفَةُ**: vadinin yanında yahut bir yamaçta bulunan bir kaya; yerinde çıkıntılı, siyah. Dedi:
من الوِحافِ السّود والتَّراصفِ
Ve A‘şâ dedi:
دَعَتْها التَّناهي برَوْضِ القَطا		فَنَعْفِ الوِحافِ إلى جُلْجُلِ
Ve **الوَحْفةُ**: ezilene/mağdura ait sestir.
Ve **الوَحْفاءُ**: kırmızı topraktır; ve denilir: siyah.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ح ف و
هو حاف بين الحفوة والحفاء وهم حفاة‏.‏
وهو أفضل من كل حاف وناعل‏.‏
وهو حف بين الحفا‏.‏
وقد حفي من كثرة المشي‏.‏
وحفي الفرس‏:‏ انسحج حافره‏.‏
وأحفى الراكـب‏:‏ حفـي دابته‏.‏
وأحفى شاربه‏:‏ ألزق حزّه‏.‏
واحتفى القوم المرعى‏:‏ لم يتركوا منه شيئاً‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أحفى في السؤال‏:‏ ألحف وسائل محف مجحف‏:‏ ملح ملحف‏.‏
وأحفيت إليه في الوصية‏:‏ بالغت‏.‏
وهو حفيٌّ عن الأمر‏:‏ بليغ في السوال عنه ‏"‏ كأنك حفيٌّ عنها ‏"‏ وقال الأعشى‏:‏ فإن تسألي عني فيا رب سائل حفي عن الأعشى به حيث أصعدا واستحفيته عن كذا‏:‏ استخبرته على وجه المبالغة‏.‏
وتحفي بي فلان وحفي بـي حفـاوة إذا تطلف بك وبالغ في إكرامك وهو حسن التحفي بقومه وحفي بهم‏.‏
وأنشد الأصمعي‏:‏ فتحفّـى بـه ووحّى قراه فأتـاه بـه غريضـاً نضيجـاً وفلان وفيٌّ حفيٌّ خيره جليٌّ خفيٌّ‏.‏

##### Türkçe

ح ف و
O, **حاف**dır; **الحفوة** ile **الحفاء** arasındadır; ve onlar **حفاة**dır.‏
Ve o, her **حاف** ve **ناعل**dan daha faziletlidir.‏
Ve o, **الحفا** arasında **حف**dır.‏
Ve çok yürümekten dolayı **حفي** oldu.‏
Ve **حفي الفرس**: tırnağı sıyrıldı.‏
Ve **أحفى الراكـب**: binitini **حفي** etti.‏
Ve **أحفى شاربه**: kesmesini yapıştırdı.‏
Ve **احتفى القوم المرعى**: ondan hiçbir şey bırakmadılar.‏
Ve mecazdan: **أحفى في السؤال**: isteyen ısrar etti; **سائل محف مجحف**: ısrar eden, yapışan (kimse)dir.‏
Ve **أحفيت إليه في الوصية**: mübalağa ettim.‏
Ve o, iş hakkında **حفيٌّ**dir: onun hakkında soru sormada beliğdir: "Sanki sen onun hakkında **حفيٌّ**sin" ve el-A‘şâ dedi ki:
Eğer benim hakkımda sorarsan, ey Rabbim, el-A‘şâ hakkında, onunla, nerede yükselse, **حفي** olan bir soran (vardır)
Ve **استحفيته عن كذا**: onu, mübalağa vechi üzere haber aldım.‏
Ve falan, benimle **تحفي** etti; ve benimle **حفي بـي حفـاوة** (etti): sana lütufkâr davrandığında ve seni ikramda mübalağa ettiğinde; ve o, kavmine karşı **التحفي**si güzeldir ve onlarla **حفي**dir.‏
Ve el-Asma‘î inşad etti:
Onunla **فتحفّـى** etti ve ikramını hazırladı; böylece ona, onunla, taze, pişmiş olarak geldi
Ve falan, **وفيٌّ حفيٌّ**dir; hayrı açık, gizlidir.‏

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و *!الحَفَا ) ، كقَفَا : ( رِقَّةُ القَدَمِ والخُفِّ والحافِرِ .
( *!حَفِيَ ) ، كرَضِيَ ، ( *!حَفاً فهو *!حَفٍ *!وحافٍ ، والاسمُ الحُفْوَةُ ، بالضمِّ والكسْرِ .
( و ) نَقَلَ الجَوهرِيُّ عن الكِسائي : رجُلٌ *!حافٍ بَيِّنُ ( *!الحِفْيَةِ *!والحِفايَةِ ، بكسْرهما ) *!والحِفاءِ ، بالمدِّ .
قالَ ابنُ برِّي : والصَّوابُ *!والحَفَاء ، بفتْحِ الحاءِ ، قالَ : كذلِكَ ذَكَرَه ابنُ السِّكِّيت وغيرُهُ ، وهو الذي لا شيء في رِجْلِه من خُفَ ولا نَعْلٍ ، فأمَّا الذي رقَّتْ قَدَماهُ من كَثْرةِ المَشْي فإنَّه حافٍ بَيِّنُ *!الحَفَا ؛
( أَو هو ) ، أَي الحَفَا ، ( المَشْيُ بغيرِ خُفَ ولا نَعْلٍ ) .
قالَ الجوهرِيُّ : أمَّا الذي حَفِيَ مِن كثْرَةِ المَشْي أَي رقَّتْ قَدَمُه أَو حافِرُه فإنَّه بَيِّنُ الحَفَا ، مَقْصورٌ ، والذي يَمْشِي بِلا خُفَ ولا نَعْلٍ حافٍ بَيِّنُ *!الحَفاءِ ، بالمدِّ .
وقاَل الزجَّاجُ : الحَفا ، مَقْصورٌ ، أن يكثُرَ عليه المَشْيُ حتى يُؤْلِمَهُ ؛ قالَ : والحَفاءُ مَمْدودٌ ، أَن يَمْشِيَ الرجُلُ بغيرِ نَعْلٍ حافٍ بَيِّنُ الحَفا ، *!وَحَفٍ بين الحفا مَقْصورٌ ، إذا رَقَّ حافِرُه .
( *!واحْتَفَى : مَشَى *!حافِياً .
( و ) *!احْتَفَى ( البَقْلُ : اقْتَلَعَهُ من الأرضِ ) بأطْرافِ أَصابِعِه من قلَّتِه وقصَرِه ؛ ومِن ذلِكَ حدِيثُ المُضطَرّ الذي سأَلَ النبيَّ صلى الله عليه وسلم مَتى تَحِلُّ لنا المَيْتَةَ ؛ فقالَ : ما لم تَصْطَبِحُوا أَو تَغْتَبِقُوا أَو *!تَحْتَفُوا بها بَقْلاً فشَأْنَكُم بها .
قالَ أَبو عبيدٍ : ( لُغَةٌ في الهَمْزةِ ) . والمعْنَى : ما لم تَقْتَلِعُوا هذا بعَيْنِه فتأْكلُوه ، مَأْخُوذٌ منِ الحَفَا ، مَهْموزٌ مَقْصورٌ ، وهو أُصُولُ البَرْدي الأبْيض الرَّطبِ

منه ، وهو يُؤْكَلُ .
قالَ ابنُ سِيدَه : وإنَّما قَضَيْنا على أنَّ اللامَ في هذه الكَلِماتِ ياءٌ لا واواً لمَا قيلَ إنَّ اللامَ ياءٌ أَكْثَر منها واواً .
قالَ الأزهرِيُّ : وقالَ أبو سعيدٍ : صَوابُه في الحدِيثِ *!تَحْتَفُوا بتَخْفيفِ الفاءِ من غيرِ هَمُزٍ .
وكلُ شيءٍ اسْتُؤْصِل فقد *!احْتُفِيَ ؛ قالَ : *!واحْتِفاءُ البَقْلِ أَخْذه بأَطْرافِ الأصابِعِ من قصرِهِ وقلَّته قِال ومن قال تحتفؤا بالهمز من الحفإٍ البرديِّ فهو باطلٌ لأنَّ البرديَّ ليسَ من البقلِ والبقولُ ما تنبت
ع ( 6 ) مِن العشبِ على وَجْهِ الأرضِ ممَّا لا عِرْق له .
قالَ : ولا بَرْدِيَّ في بِلادِ العَرَبِ ، ويُرْوى : ما لم تَجْتَفِئُوا بالجيمِ ، قالَ : والاجْتِفاءُ أَيْضاً بالجيمِ باطِلٌ في هذا الحدِيثِ لأنَّ الاجْتِفاءَ كبُّكَ الآنِيَةَ إذا جَفَأْتَها ؛ ويُرْوَى : ما لم تَحْتَفُّوا ، بتَشْدِيدِ الفاءِ ، مِن احْتَفَفْتَ الشيءَ إذا أَخَذْتَه كُلّه كما تَحُفُّ المرأَةُ وَجْهَها من الشَّعَر ، ويُرْوى بالخاءِ المعْجمةِ .
( *!وحَفِيَ به ، كرَضِيَ ، *!حَفاوَةً ) ، بالفتْحِ ( ويُكْسَرُ ، *!وحِفايَةً ، بالكسْرِ ، *!وتِحْفايَةً ) ، بالكسْرِ أَيْضاً ، ( فهو حافٍ *!وحَفِيٌّ ، كغَنِيَ .
( *!وتَحَفَّى ) به *!تَحفِّياً ( *!واحْتَفَى ) به : ( بالَغَ في إكْرامِه وأَظْهَرَ السُّرورَ والفَرَحَ ) . يقالُ : هو *!حَفِيُّ ، أَي بَرٌّ مُبالِغٌ في الكَرامَةِ . *!والتَّحَفِّي الكَلامُ واللِّقاءُ الحَسَنُ .
وقالَ الزجَّاجُ في قوْلِه تعالى : ﴿إنَّه كانَ بي *!حَفِيّاً﴾ : أَي لَطِيفاً . يقالُ : *!حَفِيَ فلانٌ بفلانٍ *!حِفْوةً ، إذا بَرَّه وأَلْطَفَه .

وقالَ الفرَّاءُ : أَي عالِماً لَطِيفاً يجيبُ دَعْوتي إذا دَعَوْته .
وقالَ غيرُهُ : أَي مَعْنِيّاً بي .
وقالَ الليْثُ : *!الحَفِيُّ هو اللّطِيفُ بكَ يَبَرُّكَ ويُلْطِفُك *!ويَحْتَفي بك .
وقالَ الأصْمعيُّ : حَفِيَ به *!يَحْفَى *!حَفاوَةً . قامَ في حاجَتِه وأَحْسَنَ مَثْواهُ .
( و ) أَيضاً : ( أَكْثَرَ السُّؤَالَ عن حاله فهو *!حافٍ *!وحَفِيٌّ ، كغَنِيَ ) ؛ وبه فُسِّرَتِ الآيَةُ : ﴿كأَنَّكَ *!حَفِيٌّ عنها﴾ ، أَي كأنَّك أَكْثَرْتَ المسألة عنها .
وفي حدِيثِ عليَ : إنَّ الأشْعَث سَلَّم عليه فَرَدَّ عليه بغَيْرِ *!تَحَفٍّ ، أَي مبالغ في الردِّ والسُّؤالِ .
( *!وحَفا اللَّهُ به *!حَفْواً : أَكْرَمَهُ ) ؛ وكَذلِكَ *!حَفاهُ اللَّهُ .
( و ) *!حَفا ( زَيْدٌ فلاناً : أَعْطاهُ .
( و ) قالَ ابنُ الأَعرابيِّ : حَفاهُ حَفْواً ( مَنَعَه ) . يقالُ : أَتانِي *!فَحَفَوْته أَي حَرَمْته ؛ وقيلَ : مَنَعَه من كلِّ خَيْرٍ ؛ نَقَلَه الجَوهرِيُّ عن الأصمعيِّ .
وفي الحدِيثِ : عَطَسَ رجُلٌ فَوْق ثلاثٍ فقالَ له النبيُّ صلى الله عليه وسلم ( *!حَفَوْتَ ) ، أَي مَنَعْتَنا أن نُشَمِّتَكَ بعدَ الثلاثِ ؛ ويُرْوى حَفَوْتَ بالقافِ وسَيَأتي :
فهو ( ضِدُّ .
( و ) حَفا ( شارِبَهُ ) حَفواً : ( بالَغَ في أَخْذِهِ ) وأَلْزَقَ جَزَّه ؛ ( *!كأحْفَاهُ ) ؛ ومنه الحدِيثُ : ( أَمَرَ أن *!تُحْفَى الشَّوارِبُ وتُعْفَى اللَّحَى ) ؛ أَي يُبالَغُ في قَصِّها .
وفي بعضِ الآثارِ : مَنْ *!أَخْفَى شَارِبَيْه نَظَرَ اللَّهُ إليه ؛ وبه تَمَسَّكَتِ الصُّوفيَّة في *!إحْفاءِ الشَّواربِ .
( *!وأَحْفَى السُّؤَالَ : رَدَّدَهُ .
( و ) قال الليْثُ : أَحْفَى فلانٌ

( زيْداً : ألَحَّ عليه وبَرَّحَ به في الإلْحاحِ ) عليه ، أَو سَأَلَه فأَكْثَر عليه في الطَّلَبِ .
( *!وحَافاهُ ) *!مُحافاةً : مارَاهُ و ( نَازَعَهُ في الكَلامِ ) ؛ نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ عن أَبي زيْدٍ .
( و ) *!الحَفِيُّ ، ( كغَنِيَ : العالِمُ ) الذي ( يَتَعَلَّمُ ) العِلْمَ ( باسْتِقْصاءٍ ) ؛ نَقَلَهُ الجَوهرِيُّ ؛ وبه فُسِّرَتِ الآيَةُ أَيْضاً ، أَي كأنَّك مُسْتَقْصٍ لِعلْمِها .
( و ) الحَفِيُّ أَيْضاً : ( المُلِحُّ في السُّؤالِ ) .
وفي الصِّحاحِ : المُسْتَقْصِي في السُّؤالِ ؛ وبه فُسِّرَتِ الآيَةُ أَيْضاً ؛ وأَنْشَدَ الجَوهرِيُّ للأَعْشى :
فإن تَسْأَلي عنِّي فيا رُبَّ سائِلٍ
*!حَفِيٍّ عن الأعْشى به حيث أَصْعَدا ( ج *!حُفَواءُ ، كعُلَماءَ ) ، عن الفرَّاء .
( *!والحَفاوَةُ : الإلْحاحُ ) في المَسْأَلةِ .
( ومنه ) المَثَلُ : ( مَأْرُبَةً لا *!حَفاوَةً ) ؛ وقيلَ : *!الحَفاوَةُ هنا المُبالَغَةُ في السُّؤالِ عن الرَّجُلِ والعِنايَة في أَمْرِه .
( *!وأحْفَيْتُه : حَمَلْتُه على أَنْ يَبْحَثَ عنِ الخَبَرِ ) باسْتِقْصاءٍ .
( و ) *!أَحْفَيْتُ ( به : أَزْرَيْتُ .
( *!واسْتَحْفَى ) الرَّجُلُ : ( اسْتَخْبَرَ ) ، على وَجْهِ المُبالَغَةِ ؛ كما في الأساسِ .
( *!وحِفاءٌ ، ككِساءٍ : جَبَلٌ ) ؛ ويقالُ : هو بالقافِ كما سَيَأتي .
( *!والحافِي : القاضِي .
( *!وتَحافَيْنا إلى السُّلْطانِ : تَرافَعْنا ) فَرَفَعَنا إلى الحافِي ، أَي القاضِي .
( *!وتَحَفَّى : اهْتَبَلَ .
( و ) أيْضاً : ( اجْتَهَدَ ) ، وهو مُطَاوِعُ أَحْفَاهُ إذا أَجْهَدَهُ .
( *!والحَفياءُ ) ، بالمدِّ ( ويُقْصَرُ ، ويقالُ بتَقْدِيمِ الياءِ ) على الفاءِ : ( ع بالمدينةِ ) على 0َمْيالٍ منها ؛

جاءَ ذِكْرُه في حدِيثِ السباقِ ؛ كذا في النهايةِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
حَفِيَ من نَعْلِه وخُفِّه *!حِفْوةً *!وحِفْيَةً *!وحَفاوَةً ، *!وأَحْفاهُ اللَّهُ ؛ ومنه الحدِيثُ : ( *!ليُحْفِهِما جَمِيعاً ، أَو ليَنْعَلْهما جَمِيعاً ) ؛ أَي ليَمْشِ *!حافِي الرِّجْلَيْن أو مُنْتَعِلَهما .
*!وأَحْفَى الرَّجُلُ : حَفِيَتْ دابَّتَه ؛ نَقَلَه الجَوهرِيُّ .
*!وتَحَفَّى إليه : بالَغَ في الوَصِيَّة .
وقالَ الأصْمعيُّ : *!حَفِيتُ إليه بالوَصِيَّة بالَغْتُ ؛ نَقَلَهُ الجوهرِيُّ .
*!والاحْتِفاءُ : الاسْتِئصالُ .
*!والإحْفاءُ : الاسْتِقْصاءُ في المُنازَعَةِ ؛ ومنه قَوْلُ الحارِثِ بنِ حِلِّزة :
إن إخْوانَنَا الأَراقِمَ يَغْلُو
نَ عَلَيْنا في قِيلِهِم *!إحْفاءُ *!وأَحْفاهُ : أَجْهَدَهُ واسْتَقْصاهُ في السُّؤالِ .
*!وأَحْفَى فَمَه : اسْتَقْصَى على أسْنانهِ .
وقالَ خالِدُ بنُ كُلْثوم : احْتَفَى القَوْمُ المَرْعَى إذا رَعَوْه فلم يَتْركُوا منه شيئاً ؛ والاسمُ *!الحفْوَةُ .
*!والحافِي بنُ قضاعَةَ : والِدُ عمران مَعْروف .
وبَنُو *!الحافِي : بَطْنٌ في رِيفِ مِصْر .
والحافِي : لَقَبُ أَبي نَصْر بشْرِ بنِ الحارِثِ بنِ عبدِ الرحمانِ المَرْوزيّ العابِد ، لُقِّبَ بذلِكَ لأنَّه طَلَبَ من الحذَّاءِ شسْعاً فقالَ له : ما أَكْثَر مُؤْنتكم على الناسِ فرمى بها ، وقالَ : لا أَلْبَس نَعْلاً أَبداً ؛ سَمِعَ حمَّاد بنِ زيدٍ ، والهاني بن عِمْران المَوْصليّ ، وكانَ يكْرَهُ

الرِّاويَة ، وعنه سري السّقْطي ونعيمُ بنُ الهَيْصم مُذاكَرةً ، تُوفي سَنَة 337 .

##### Türkçe

: ( و **الحَفَا** ) , **قَفَا** gibi: ( ayağın, mestin ve toynağın inceliği.

( **حَفِيَ** ) , **رَضِيَ** gibi, ( **حَفاً**; o hâlde o **حَفٍ** ve **حافٍ**; isim **الحُفْوَةُ**’dir; ötre ve kesre ile.

( و ) el-Cevherî, el-Kisâî’den nakletti: adam **حافٍ**; ( **الحِفْيَةِ** ve **الحِفايَةِ** )’si (ikisi de kesre ile) ve **الحِفاءِ**’si (med ile) apaçık.

İbn Berrî dedi: doğru olan **والحَفَاء**’dır, **الحاءِ**’nın fethiyle; dedi: İbnü’s-Sikkît ve başkası onu böyle zikretti; o, ayağında mestten de nalından da hiçbir şey olmayan kimsedir; ama çok yürümekten ayakları incelen kimse ise, o **الحَفَا**’sı apaçık **حافٍ**’dır;

( أَو هو ) yani **الحَفَا**, ( mest ve nal olmaksızın yürümektir ).

el-Cevherî dedi: çok yürümekten **حَفِيَ** olan, yani ayağı yahut toynağı incelen kimse, **الحَفَا**’sı apaçık olandır; maksûrdur; mest ve nal olmaksızın yürüyen ise, med ile, **الحَفاءِ**’si apaçık **حافٍ**’dır.

ez-Zeccâc dedi: **الحَفا** maksûrdur: yürüyüşün ona çokça olması, ta ki onu acıtsın; dedi: **الحَفاءُ** memdûddur: adamın nal olmaksızın yürümesidir; **الحَفا**’sı apaçık **حافٍ**; ve toynağı inceldiğinde, maksûr olarak, **الحفا**’sı apaçık **وَحَفٍ**.

( **واحْتَفَى**: **حافِياً** yürüdü.

( و ) **احْتَفَى** ( ot: onu yerden söktü ) azlığı ve kısalığı sebebiyle parmaklarının uçlarıyla; bununla ilgili olarak, leşin bize ne zaman helâl olacağını soran muztarın hadisi vardır; Peygamber’e صلى الله عليه وسلم sordu; o da dedi ki: sabahleyin yemediğiniz yahut akşamleyin yemediğiniz yahut onunla ot olarak **تَحْتَفُوا** etmediğiniz müddetçe, artık onunla işiniz size kalmıştır.

Ebû Ubeyd dedi: ( hemzede bir lugattır ). Mânâ: bunu bizzat söküp de yemeniz olmadıkça; **الحَفَا**’dan alınmıştır; hemzeli, maksûrdur; o, beyaz yaş **البَرْدي**’nin kökleridir;

ondan; ve o yenir.

İbn Sîde dedi: ancak bu kelimelerde **اللام**’ın vav değil de yâ olduğuna hükmettik; çünkü **اللام**’ın yâ olması, vav olmasından daha çoktur denilmiştir.

el-Ezherî dedi: Ebû Saîd de dedi: hadiste doğrusu, hemzesiz olarak, **الفاءِ**’nın tahfîfiyle **تَحْتَفُوا**’dur.

Kökünden sökülüp çıkarılan her şey, muhakkak **احْتُفِيَ** edilmiştir; dedi: otun **احْتِفاءُ**’su, kısalığı ve azlığı sebebiyle parmakların uçlarıyla alınmasıdır; ve “hemze ile **تحتفؤا**” diyen kimse, **الحفإٍ** (yani **البردي** )’dendir derse, bu bâtıldır; çünkü **البردي** ottan değildir; otlar,

ع ( 6 ) yeryüzünün yüzünde biten, kökü olmayan çayırdan olan şeylerdir.

Dedi: Arap beldelerinde **بَرْدِيّ** yoktur; ve “cîm ile **تَجْتَفِئُوا**” diye rivayet edilir; dedi: bu hadiste cîm ile **الاجْتِفاءُ** da bâtıldır; çünkü **الاجْتِفاءُ**, kapları devirmendir; onları **جَفَأْتَها** ettiğinde; ve “**تَحْتَفُّوا**” diye rivayet edilir, **الفاءِ**’nın teşdîdiyle; **احْتَفَفْتَ** şeyi, onu bütünüyle aldığında; tıpkı kadının yüzünü kıllardan **تَحُفُّ** etmesi gibi; ve mu‘ceme **الخاءِ** ile de rivayet edilir.

( **وحَفِيَ** onunla, **رَضِيَ** gibi, **حَفاوَةً** ) fetha ile ( ve kesrelenir: **وحِفايَةً** kesre ile, **وتِحْفايَةً** ) yine kesre ile, ( o hâlde o **حافٍ** ve **حَفِيٌّ**’dir, **غَنِيَ** gibi.

( **وتَحَفَّى** ) onunla, **تَحفِّياً**; ( **واحْتَفَى** ) onunla: ( ona ikramda mübalağa etti ve sevinç ile ferahı ortaya koydu ). Denir ki: o **حَفِيُّ**’dir; yani iyilik eden, ikramda mübalağa eden. **والتَّحَفِّي** güzel söz ve güzel buluşmadır.

ez-Zeccâc, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında dedi: ﴿إنَّه كانَ بي **حَفِيّاً**﴾ : yani lâtif idi. Denir ki: falan, falana **حَفِيَ** etti, **حِفْوةً**; ona iyilik ettiğinde ve ona lütfettiğinde.

Ve el-Ferrâ dedi: yani bilen, lâtif; onu çağırdığımda davetime cevap verir.

Başkası dedi: yani benimle ilgili.

el-Leys dedi: **الحَفِيُّ**, sana lâtif olandır; sana iyilik eder, sana lütfeder ve seninle **يَحْتَفي** eder.

el-Asma‘î dedi: onunla **حَفِيَ** etti; **يَحْفَى**; **حَفاوَةً**. İhtiyacında durdu ve onun barınağını güzel kıldı.

( و ) ayrıca: ( onun hâlini sormayı çoğalttı; o hâlde o **حافٍ** ve **حَفِيٌّ**’dir, **غَنِيَ** gibi ); bununla âyet tefsir edildi: ﴿كأَنَّكَ **حَفِيٌّ** عنها﴾ yani sanki onun hakkında soruyu çoğalttın.

Ali’nin hadisinde: el-Eş‘as ona selâm verdi; o da ona **تَحَفٍّ** olmaksızın karşılık verdi; yani karşılık vermede ve sormada mübalağa eden olarak değil.

( **وحَفا** Allah onunla **حَفْواً**: ona ikram etti ); ve yine **حَفاهُ** Allah.

( و ) **حَفا** ( Zeyd falanı: ona verdi.

( و ) İbnü’l-A‘râbî dedi: onu **حَفْواً** **حَفاهُ** ( onu men etti ). Denir ki: bana geldi de onu **فَحَفَوْته**; yani onu mahrum ettim; ve denildi ki: onu her hayırdan men etti; el-Cevherî onu el-Asma‘î’den nakletti.

Hadiste: bir adam üçten fazla aksırdı; Peygamber صلى الله عليه وسلم ona dedi ki: ( **حَفَوْتَ** ); yani üçten sonra sana teşmît etmemizi bize men ettin; ve **حَفَوْتَ** kâf ile de rivayet edilir; ileride gelecektir:

o hâlde ( zıddı.

( و ) **حَفا** ( bıyığını ) **حَفواً**: ( onu almada mübalağa etti ) ve tıraşını yapıştırdı; ( **كأحْفَاهُ** ); bundan hadistir: ( bıyıkların **تُحْفَى** edilmesini ve sakalların **تُعْفَى** edilmesini emretti ); yani onların kesilmesinde mübalağa edilir.

Bazı eserlerde: kim iki bıyığını **أَخْفَى** ederse Allah ona bakar; sûfîler bununla bıyıkları **إحْفاءِ** etmeye tutundular.

( **وأَحْفَى السُّؤَالَ**: onu tekrarladı.

( و ) el-Leys dedi: falan **أَحْفَى** ...

( **زيْداً** : ona ısrar etti ve ısrarda onunla şiddetli davrandı ) ona; yahut ondan istedi de talepte ona karşı çoğalttı.
( **وحَافاهُ** ) **مُحافاةً** : onunla müdarâ etti ve ( sözde onunla çekişti )؛ onu el-Cevherî Ebû Zeyd’den nakletti.
( ve ) **الحَفِيُّ** , ( **كغَنِيَ** : âlim ) ki ( öğrenir ) ilmi ( istiksâ ile )؛ onu el-Cevherî nakletti; âyet de bununla tefsir edildi ayrıca; yani sanki sen onun ilmini istiksâ edensin.
( ve ) **الحَفِيُّ** ayrıca: ( soru sormada ısrarcı olan ).
Ve es-Sıhâh’ta: soru sormada istiksâ eden; âyet de bununla tefsir edildi ayrıca; ve el-Cevherî el-A‘şâ için inşâd etti:
فإن تَسْأَلي عنِّي فيا رُبَّ سائِلٍ
**حَفِيٍّ** عن الأعْشى به حيث أَصْعَدا ( ج **حُفَواءُ** ، **كعُلَماءَ** ) ، el-Ferrâ’dan.
( **والحَفاوَةُ** : ısrar ) meselede.
( Ve ondan ) mesel: ( **مَأْرُبَةً** لا **حَفاوَةً** )؛ ve denildi ki: **الحَفاوَةُ** burada, adam hakkında soru sormada mübalağa ve onun işine ihtimamdır.
( **وأحْفَيْتُه** : onu, haberi araştırmaya sevk ettim ) istiksâ ile.
( ve ) **أَحْفَيْتُ** ( onunla: ayıpladım.
( **واسْتَحْفَى** ) adam: ( haber sordu ), mübalağa vechi üzere; el-Esâs’ta olduğu gibi.
( **وحِفاءٌ** , **ككِساءٍ** : bir dağ )؛ ve denilir ki: o **القاف** iledir, geleceği üzere.
( **والحافِي** : kadı.
( **وتَحافَيْنا إلى السُّلْطانِ** : muhakeme için başvurduk ) da bizi **الحافِي**’ye, yani kadıya, havale etti.
( **وتَحَفَّى** : fırsat kolladı.
( ve ) ayrıca: ( gayret etti ), ve o, onu yorduğu zaman **أَحْفَاهُ**’nun mutâvi‘idir.
( **والحَفياءُ** ) , med ile ( kısaltılır, ve **الياء**’ın **الفاء** üzerine takdimiyle denilir ): ( Medine’de bir yer ) ondan 0 mil üzere؛

onun zikri yarış hadîsinde geldi; Nihâye’de böyle.
Ve ona istidrâk olunanlardandır:
**حَفِيَ** nâlından ve mestinden **حِفْوةً** **وحِفْيَةً** **وحَفاوَةً** , ve **أَحْفاهُ اللَّهُ**; ve ondan hadîs: ( **ليُحْفِهِما جَمِيعاً ، أَو ليَنْعَلْهما جَمِيعاً** )؛ yani iki ayağı yalınayak yürüsün yahut ikisini de giysin.
**وأَحْفَى** adam: biniti nâlsız kaldı; onu el-Cevherî nakletti.
**وتَحَفَّى** ona: vasiyette mübalağa etti.
Ve el-Asma‘î dedi: **حَفِيتُ** ona vasiyetle, mübalağa ettim; onu el-Cevherî nakletti.
**والاحْتِفاءُ** : kökünü kazıma.
**والإحْفاءُ** : münâzaada istiksâ; ve ondan el-Hâris b. Hillize’nin sözü:
إن إخْوانَنَا الأَراقِمَ يَغْلُو
نَ عَلَيْنا في قِيلِهِم **إحْفاءُ** **وأَحْفاهُ** : onu yordu ve soru sormada onu istiksâ etti.
**وأَحْفَى** ağzını: dişleri üzerinde istiksâ etti.
Ve Hâlid b. Kulthûm dedi: kavim mer‘âyı **احْتَفَى** etti, onu otladıkları zaman ondan hiçbir şey bırakmadılar; isim **الحفْوَةُ**’dur.
**والحافِي** b. Kudâ‘a: İmrân’ın babası, mâruf.
Ve Benû **الحافِي**: Mısır kırsalında bir batın.
Ve **الحافِي**: Mervli âbid Ebû Nasr Bişr b. el-Hâris b. Abd er-Rahmân’ın lakabıdır; ona bununla lakap verildi, çünkü ayakkabıcıdan bir kayış istedi de ona: insanların üzerine yükünüz ne çok dedi; o da onu attı ve dedi: asla bir nal giymem; Hammâd b. Zeyd’i ve el-Hânî b. İmrân el-Mevsılî’yi işitti; ve

rivâyeti kerih görürdü; ondan Serrî es-Sakatî ve Nu‘aym b. el-Haysam müzâkere yoluyla (rivayet etti); 337 senesinde vefat etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حَفِىَ
1 حَفِىَ حفى حفي , (S, Mgh, Msb,) aor. ١َ٢َ٣َ , (S, Msb,) inf. n. حَفَآءٌ, (ISk, Zj, IB, Mgh, Msb,) like سَلَامٌ, (Msb,) with fet-h, not حِفَآءٌ, as in the S, (IB,) [for] this latter is a simple subst., (Msb,) He walked barefoot, without sandal and without boot; (ISk, Zj, S, IB, Mgh, Msb;) as also ↓ احتفى: (K:) [but Mtr says,] this latter, occurring in the sense of the former in a trad. of 'Omar, I have not found [elsewhere]. (Mgh.) And حَفِىَ مِنْ نَعْلَيْهِ and خُفَّهِ, inf. n. حِفْوَةٌ and حِفْيَةٌ and حِفَايَةٌ, [or all these are simple substs., He was, or became, bare of his sandals and his boot.] (TA.) ― -b2- And حَفِىَ, inf. n. حَفًا, (S, Mgh, Msb, K, &c.,) His foot, i. e. a man's, (S, Msb, K,) and a camel's, (K,) or his solid hoof, (S, Ham p. 476,) or this also, (K,) was, or became, attenuated [in the sole], (S, Msb, K,) or chafed, abraded, or worn, (Ham ubi suprà, and PS,) by much walking or treading or travel: (S, Msb, Ham:) or it (the foot of a man [and the hoof of a horse or the like]) became attenuated [&c.] by much walking or treading or travel: (Mgh:) and حَفِىَ said of a horse, his hoof became abraded, or grazed. (S.) -A2- حَفِىَ بِهِ, inf. n. حَفَاوَةٌ (S, Mgh, K) and حِفَاوَةٌ and حِفَايَةٌ and تِحْفَايَةٌ, (K, TA,) with kesr; (TA; [in the CK تَحْفَايَة; both extr.;]) and به ↓ تحفّى, (S, K,) and ↓ احتفى به; (K;) He showed him much honour, (S, Mgh, K,) and kindness, or goodness and affection and gentleness, and regard for his circumstances; (S;) regarded him, or behaved towards him, with affection, or benevolence and solicitude; (Mgh;) and manifested joy, or pleasure; (K;) and asked, or inquired, much respecting his state, or condition; (S, K;) and was careful, or solicitous, respecting his case: (S:) or حَفِىَ عَنْهُ signifies he asked, or inquired, much respecting him: (Har p. 284:) and ↓ احفى he exceeded the usual bounds in making much inquiry respecting another, and in carefulness, or solicitude, respecting his case: (Har p. 348:) and ↓ تَحَفٍّ signifies the speaking and meeting in a good, or pleasing, manner; and exceeding the usual bounds in returning a salutation, and in asking, or inquiring: accord. to Zj, حَفِىَبِهِ, inf. n. حِفْوَةٌ, means he acted towards him with kindness, or goodness and affection and gentleness, and regard for his circumstances: accord. to As, حَفِىَ بِهِ, aor. ١َ٢َ٣َ , inf. n. حَفَاوَةٌ, he employed himself in the accomplishment of that which he needed, or required, and made his abode pleasant: (TA:) and حَفَاوَةٌ signifies also the being importunate, pressing, urgent, or persevering, (K, TA,) in asking. (TA.) Hence the prov., مَأْرُبَةٌ لَا حَفَاوَةٌ [or مَأْرَبَةٌ, and مَأْرَبٌ, explained in art. ارب]. (S, K.) ― -b2- حَفِيتُ اـِلَيْهِ بِالوَصِيَّةِ, or حَفَيْتُ, (accord. to different copies of the S,) I exceeded the usual bounds to him in the injunction, or charge: mentioned by A'Obeyd: (S:) and اليه ↓ تحفّى he exceeded the usual bounds to him in the injunction, or charge. (TA.) -A3- حَفَا بِهِ, (K,) and حَفَاهُ, (TA,) inf. n. حَفْوٌ, He (God) honoured him. (K, TA.) ― -b2- And حَفَاهُ He (a man) gave to him. (K.) ― -b3- And He denied him, or refused him, or refused to give him; (IAar, K;) inf. n. حَفْوٌ. (IAar.) Thus it bears two contr. significations. (K.) You say, أَتَانِى فَحَفَوْتُهُ He came to me and I denied him, &c. (IAar.) And حَفَوْتُهُ مِنْ كُلِّ خَيْرٍ, aor. ١َ٢ُ٣َ , inf. n. حَفْوٌ, I debarred him from, or prevented him from obtaining, all good. (As, S.) -A4- حَفَا شَارِبَهُ: see 4.

حافاهُ
3 حافاهُ حاف حافاه حافاة , (inf. n. مُحَافَاةٌ, TA,) He disputed with him in words; or did so vehemently, or obstinately. (AZ, S, K. *)

احفى
4 احفى احفى احفي أحفى حفي , said of a man, His beast became attenuated, or chafed, or abraded, in [the sole of] the hoof. (S.) -A2- احفاهُ He (God) caused him to be barefooted, without sandals or boots: and hence احفى also signifies he made his feet bare of the sandals or boots. (TA.) ― -b2- He made his foot, i. e. a man's, and his hoof, i. e. a horse's or the like, to become attenuated, [or chafed, or worn, in the sole,] by much walking or treading or travel. (S.) -A3- He repeated it; namely, a question. (K.) ― -b2- He importuned, pressed, or urged, him, and harassed, or molested, him in so doing: (Lth, K:) or he asked him, and pressed him much in seeking or demanding: (TA:) he importuned him in asking or questioning: (Msb:) he harassed, or wearied, him, and went to the utmost length in asking him, or questioning him. (TA.) See also 1. اـِحْفَآءٌ signifies also The going to the utmost length in disputing. (S, TA.) It is in asking respecting a thing, and in seeking or demanding, and in seeking or demanding from another: you say, احفى فِى المَسْأَلَةِ, [&c.,] and فِيهَا ↓ تحفّى, He exceeded the usual bounds in the question, or in asking. (Ham p. 80) ― -b3- And hence, (Ham p. 80,) احفى شَارِبَهُ He clipped his mustache to the utmost degree; (S, Ham;) clipped it closely: (S:) or he clipped it much; (Mgh, Msb, K;) as also ↓ حَفَاهُ. (K.) ― -b4- احفى فَمَهُ He examined to the utmost his [app. a horse's] teeth. (TA.) ― -b5- أَحْفَيْتُهُ I incited, or urged, him to inquire respecting, or to investigate, the news, or information, (K, TA,) to the utmost. (TA.) -A4- أَحْفَيْتُ بِهِ i. q. أَزْرَيْتُ [I despised him; or I brought against him the imputation of a fault, or the like, desiring to involve him in confusion thereby; &c.]. (K.)

تحفّى
5 تحفّى حف حفي تحفى تحفة تحفي , inf. n. تَحَفٍّ: see 1, in three places: and see also 4. ― -b2- Also i. q. اِجْتَهَدَ [He strove, or laboured, &c., فِى أَمْرٍ in an affair]. (K.) ― -b3- And i. q. اِهْتَبَلَ [app. as meaning He practised artifice, or the like]. (K.)

تَحَافَيْنَا اـِلَى السُّلْطَانِ
6 تَحَافَيْنَا اـِلَى السُّلْطَانِ تحافينا الي السلطان Each of us preferred a complaint against the other to the Sultلn, (K, TA,) and he referred our case to the judge (الحَافِى, i. e. القَاضِى). (TA.)

احتفى
8 احتفى احتفى احتفي أحتفى أحتفي ٱحتفى : see 1, first sentence. -A2- And احتفى بِهِ: see 1. -A3- احتفى also signifies He pulled up herbs, or leguminous plants, from the ground (T, Mgh, K) with the ends of his fingers, because of their shortness and paucity; (T, Mgh;) as also اِحْتَفَأَ, (T, Mgh, K,) accord. to one reading of a trad. in which it occurs; and اجتفأ, accord. to another reading of the same; but both these are disallowed by Aboo-Sa'eed. (T, Mgh.) ― -b2- He uprooted, or extirpated, anything. (Aboo-Sa'eed, T.) ― -b3- احتفى القَوْمُ المَرْعَى The people, or party, fed their animals upon the pasturage and left not aught of its herbage: the subst. [denoting the act of doing this] is ↓ حفوة [app. حَفْوَةٌ]. (TA.)

استحفى
10 استحفى استحفى استحفي He asked, or inquired after, news, or tidings, (A, K,) exceeding the usual bounds in doing so. (A.)

حَفًا
حَفًا حفا : see حِفْوَةٌ.

حَفٍ
حَفٍ حف , applied to a man, (S, Mgh, Msb, K,) and a camel, (K,) and a horse or the like, (Zj, S, K, Ham p. 476,) Having his foot, (S, Mgh, Msb, K,) or hoof, (Zj, S, K, Ham,) attenuated [in the sole], (Zj, S, Mgh, Msb, K,) or chafed, abraded, or worn, (Ham, PS,) by much walking or treading or travel; (S, Mgh, Msb, Ham;) as also ↓ حَافٍ. (K.)

حَفْوَةٌ
حَفْوَةٌ حف حفوه حفوة حفي : see 8.

حُفْوَةٌ
حُفْوَةٌ حف حفوه حفوة حفي : see what next follows.

حِفْوَةٌ
حِفْوَةٌ حف حفوه حفوة حفي (S, K) and ↓ حُفْوَةٌ (K) and ↓ حِفْيَةٌ and ↓ حِفَايَةٌ, (S, K,) all simple substs., (K,) [but all except the second mentioned in one place in the TA as inf. ns.,] and ↓ حِفَآؤٌ, (S, Msb,) a simple subst., differing from the inf. n., which is حَفَآءٌ, (Msb,) The state of being barefoot, without sandal and without boot: (S, Msb:) or the state of having the foot, or hoof, attenuated [in the sole, or chafed, abraded, or worn, by much walking or treading or travel]: (K:) [but it seems that this is a mistake, and that] the word denoting the latter meaning is ↓ حَفًا [an inf. n.: see 1]. (ISk, Zj, S, Mgh, Msb.)

حِفْيَةٌ
حِفْيَةٌ حفي حفيه حفية : see حِفْوَةٌ.

حِفَآءٌ
حِفَآءٌ حفآء : see حِفْوَةٌ.

حَفىٌّ
حَفىٌّ حفى حفي Showing much honour, (Mgh, K,) and manifesting joy or pleasure [at meeting another]; as also ↓ حَافٍ; (K;) and behaving with affection, or benevolence and solicitude; (Mgh;) showing kindness, or goodness and affection and gentleness, and regard for the circumstances of another: (Lth, TA:) and asking, or inquiring, much respecting another's state, or condition; as also ↓ حَافٍ: (K:) going to the utmost length in asking, or inquiring: (S:) and [hence, perhaps,] knowing in the utmost degree: (S, K:) and importunate, pressing, or urgent, in asking, or inquiring: (K:) pl. حُفَوَآءُ. (Fr, K.) You say, هُوَ حَفِىٌّ بِهِ He is one who behaves with affection, or benevolence and solicitude, to him; who shows him much honour [&c.]. (Mgh.) اـِنَّهُ كَانَ بِى حَفِيًّا, in the Kur [xix. 48], means Verily He is gracious [to me]: (Zj:) or knowing [with respect to me] and gracious [to me], answering my prayer when I pray to him: (Fr:) or mindful, regardful, or considerate, of me. (TA.)

حِفَايَةٌ
حِفَايَةٌ حفايه حفاية : see حِفْوَةٌ.

حَافٍ
حَافٍ حاف حافي Walking barefoot, without sandal and without boot: (ISk, Zj, S, Mgh, Msb:) pl. حُفَاةٌ. (Mgh, Msb.) ― -b2- See also حَفٍ. -A2- And see حَفِىٌّ, in two places. -A3- Also A judge; syn. قَاضٍ. (K.)

##### Türkçe

**حَفِىَ**
1 **حَفِىَ** **حفى** **حفي** , (S, Mgh, Msb,) muzâri‘i ١َ٢َ٣َ , (S, Msb,) mastarı **حَفَآءٌ**, (ISk, Zj, IB, Mgh, Msb,) **سَلَامٌ** gibi, (Msb,) fet-ha ile; S’deki gibi **حِفَآءٌ** değil; (IB,) çünkü bu ikincisi yalın bir isimdir, (Msb,) O, nalınsız ve mest/çizmesiz yalınayak yürüdü; (ISk, Zj, S, IB, Mgh, Msb;) ve ayrıca ↓ **احتفى**: (K:) [fakat Mtr der ki,] bu ikincisinin, bir Ömer rivayetinde birincinin manasında vârid oluşunu, [başka yerde] bulmadım. (Mgh.) Ve **حَفِىَ مِنْ نَعْلَيْهِ** ve **خُفَّهِ**, mastarı **حِفْوَةٌ** ve **حِفْيَةٌ** ve **حِفَايَةٌ**, [yahut bunların hepsi yalın isimlerdir; O, nalınlarından ve mest/çizmesinden çıplak oldu yahut çıplaklaştı.] (TA.) ― -b2- Ve **حَفِىَ**, mastarı **حَفًا**, (S, Mgh, Msb, K, &c.,) Ayağı; yani bir adamın, (S, Msb, K,) ve bir devenin, (K,) yahut onun katı tırnağı, (S, Ham p. 476,) yahut bu da, (K,) [tabanında] inceldi, (S, Msb, K,) yahut çok yürümek yahut basmak yahut yolculuk sebebiyle sürtünüp aşındı yahut yıprandı: (S, Msb, Ham:) yahut o (bir adamın ayağı [ve bir atın yahut benzerinin tırnağı]) çok yürümek yahut basmak yahut yolculuk sebebiyle inceldi [&c.]: (Mgh:) ve **حَفِىَ** bir at hakkında söylenir: tırnağı aşındı yahut sıyrıldı. (S.) -A2- **حَفِىَ بِهِ**, mastarı **حَفَاوَةٌ** (S, Mgh, K) ve **حِفَاوَةٌ** ve **حِفَايَةٌ** ve **تِحْفَايَةٌ**, (K, TA,) kesra ile; (TA; [CK’de **تَحْفَايَة**; ikisi de şâzdır;]) ve **به** ↓ **تحفّى**, (S, K,) ve ↓ **احتفى به**; (K;) Ona çok ikram etti, (S, Mgh, K,) ve iyilik, yahut iyilik ve sevgi ve yumuşaklık, ve hâline riayet; (S;) onu sevgiyle, yahut iyilikseverlik ve ihtimamla gözetti yahut ona karşı öyle davrandı; (Mgh;) ve sevinç yahut memnuniyet izhar etti; (K;) ve onun hâli yahut durumu hakkında çok sordu yahut araştırdı; (S, K;) ve onun işi hakkında dikkatli yahut ihtimamlı oldu: (S:) yahut **حَفِىَ عَنْهُ** onun hakkında çok sordu yahut araştırdı demektir: (Har p. 284:) ve ↓ **احفى** başkası hakkında çok soru sormada ve onun işi hakkında dikkat ve ihtimamda alışılmış sınırı aştı: (Har p. 348:) ve ↓ **تَحَفٍّ** iyi yahut hoş bir tarzda konuşmak ve buluşmak; ve selâmı iade etmede ve sormada yahut araştırmada alışılmış sınırı aşmak demektir: Zj’ye göre, **حَفِىَبِهِ**, mastarı **حِفْوَةٌ**, ona iyilikle, yahut iyilik ve sevgi ve yumuşaklıkla, ve hâline riayetle davrandı demektir: As’a göre, **حَفِىَ بِهِ**, muzâri‘i ١َ٢َ٣َ , mastarı **حَفَاوَةٌ**, onun ihtiyaç duyduğu yahut gerektirdiği şeyin yerine getirilmesinde çalıştı ve ikametini hoş kıldı: (TA:) ve **حَفَاوَةٌ** ayrıca istemede ısrarcı, sıkıştırıcı, acele ettirici yahut sebatkâr olma manasına da gelir, (K, TA,) (TA.) Buradan darbımesel: **مَأْرُبَةٌ لَا حَفَاوَةٌ** [yahut **مَأْرَبَةٌ**, ve **مَأْرَبٌ**, ارب maddesinde açıklanmıştır]. (S, K.) ― -b2- **حَفِيتُ اـِلَيْهِ بِالوَصِيَّةِ**, yahut **حَفَيْتُ**, (S’nin farklı nüshalarına göre,) Ona vasiyette/tembihte alışılmış sınırı aştım: A‘Obeyd tarafından zikredilmiştir: (S:) ve **اليه** ↓ **تحفّى** ona vasiyette/tembihte alışılmış sınırı aştı. (TA.) -A3- **حَفَا بِهِ**, (K,) ve **حَفَاهُ**, (TA,) mastarı **حَفْوٌ**, O’nu (Allah) ikram etti. (K, TA.) ― -b2- Ve **حَفَاهُ** O (bir adam) ona verdi. (K.) ― -b3- Ve O’nu mahrum etti, yahut reddetti, yahut ona vermeyi reddetti; (IAar, K;) mastarı **حَفْوٌ**. (IAar.) Böylece iki zıt manayı taşır. (K.) Dersin ki: **أَتَانِى فَحَفَوْتُهُ** Bana geldi de onu mahrum ettim, &c. (IAar.) Ve **حَفَوْتُهُ مِنْ كُلِّ خَيْرٍ**, muzâri‘i ١َ٢ُ٣َ , mastarı **حَفْوٌ**, Onu her hayırdan men ettim yahut her hayra erişmekten alıkoydum. (As, S.) -A4- **حَفَا شَارِبَهُ**: 4’e bak.

**حافاهُ**
3 **حافاهُ** **حاف** **حافاه** **حافاة** , (mastarı **مُحَافَاةٌ**, TA,) Onunla sözle çekişti; yahut şiddetle yahut inatla çekişti. (AZ, S, K. *)

**احفى**
4 **احفى** **احفى** **احفي** **أحفى** **حفي** , bir adam hakkında söylenir: Hayvanı, tırnağın [tabanında] inceldi, yahut sürtünüp aşındı, yahut yıprandı. (S.) -A2- **احفاهُ** O’nu (Allah) nalınsız yahut mest/çizmesiz yalınayak kıldı: ve buradan **احفى** ayrıca ayaklarını nalınlardan yahut mest/çizmelerden çıplak kıldı demektir. (TA.) ― -b2- Bir adamın ayağını ve bir atın yahut benzerinin tırnağını, çok yürümek yahut basmak yahut yolculuk sebebiyle [tabanda] incelir [yahut sürtünüp aşınır yahut yıpranır] hâle getirdi. (S.) -A3- Onu tekrarladı; yani bir soruyu. (K.) ― -b2- Ona ısrar etti, sıkıştırdı yahut zorladı, ve bunu yaparken onu bunaltıp rahatsız etti: (Lth, K:) yahut ona sordu ve istemede yahut talepte onu çok sıkıştırdı: (TA:) sormada yahut sual etmede ona ısrar etti: (Msb:) onu bunaltıp yordu ve ona sormada yahut sual etmede en uç sınıra vardı. (TA.) 1’e de bak. **اـِحْفَآءٌ** ayrıca münakaşada en uç sınıra varmak demektir. (S, TA.) Bu, bir şey hakkında sormada, ve istemede yahut talepte, ve başkasından istemede yahut talepte olur: dersin ki: **احفى فِى المَسْأَلَةِ**, [&c.,] ve **فِيهَا** ↓ **تحفّى**, Soruda yahut sormada alışılmış sınırı aştı. (Ham p. 80) ― -b3- Ve buradan, (Ham p. 80,) **احفى شَارِبَهُ** Bıyığını en uç dereceye kadar kısalttı; (S, Ham;) onu dipten kısalttı: (S:) yahut onu çok kısalttı; (Mgh, Msb, K;) ve ayrıca ↓ **حَفَاهُ**. (K.) ― -b4- **احفى فَمَهُ** Onun [görünüşe göre bir atın] dişlerini en uç derecede muayene etti. (TA.) ― -b5- **أَحْفَيْتُهُ** Onu, haberi yahut bilgiyi, (K, TA,) en uç derecede sormaya yahut araştırmaya sevk ettim yahut zorladım. (TA.) -A4- **أَحْفَيْتُ بِهِ** **أَزْرَيْتُ** ile aynı: [Onu hor gördüm; yahut ona bir kusur isnadını yönelttim yahut benzerini, bununla onu utanca düşürmeyi isteyerek; &c.]. (K.)

**تحفّى**
5 **تحفّى** **حف** **حفي** **تحفى** **تحفة** **تحفي** , mastarı **تَحَفٍّ**: 1’e, üç yerde, bak; ve ayrıca 4’e de bak. ― -b2- Ayrıca **اِجْتَهَدَ** ile aynı: [Çabaladı yahut gayret etti, &c., **فِى أَمْرٍ** bir işte]. (K.) ― -b3- Ve **اِهْتَبَلَ** ile aynı: [görünüşe göre hileye başvurdu yahut benzeri manada]. (K.)

**تَحَافَيْنَا اـِلَى السُّلْطَانِ**
6 **تَحَافَيْنَا اـِلَى السُّلْطَانِ** **تحافينا الي السلطان** Her birimiz diğerine karşı Sultan’a şikâyette bulundu, (K, TA,) ve o da davamızı hâkime havale etti (**الحَافِى**, yani **القَاضِى**). (TA.)

**احتفى**
8 **احتفى** **احتفى** **احتفي** **أحتفى** **أحتفي** **ٱحتفى**: 1’in ilk cümlesine bak. -A2- Ve **احتفى بِهِ**: 1’e bak. -A3- **احتفى** ayrıca, kısalıkları ve azlıkları sebebiyle, otları yahut baklagil türü bitkileri yerden parmak uçlarıyla koparıp çıkardı demektir; (T, Mgh, K) (T, Mgh;) ve ayrıca **اِحْتَفَأَ**, (T, Mgh, K,) içinde geçtiği bir rivayetin bir kıraatına göre; ve **اجتفأ**, aynı rivayetin başka bir kıraatına göre; fakat bu ikisi de Aboo-Sa‘eed tarafından reddedilmiştir. (T, Mgh.) ― -b2- Herhangi bir şeyi kökünden söktü yahut kökünü kazıdı. (Aboo-Sa‘eed, T.) ― -b3- **احتفى القَوْمُ المَرْعَى** Kavim yahut topluluk, hayvanlarını otlakta otlattı ve onun otundan hiçbir şey bırakmadı: bunun [bu işi yapma fiilinin] ismi ↓ **حفوة** [görünüşe göre **حَفْوَةٌ**]dır. (TA.)

**استحفى**
10 **استحفى** **استحفى** **استحفي** Haberi yahut haberleri sordu yahut araştırdı, (A, K,) bunu yapmada alışılmış sınırı aşarak. (A.)

**حَفًا**
**حَفًا** **حفا** : **حِفْوَةٌ**’ye bak.

**حَفٍ**
**حَفٍ** **حف** , bir adama, (S, Mgh, Msb, K,) ve bir deveye, (K,) ve bir ata yahut benzerine, (Zj, S, K, Ham p. 476,) nisbetle: Ayağı, (S, Mgh, Msb, K,) yahut tırnağı, (Zj, S, K, Ham,) [tabanda] incelmiş, (Zj, S, Mgh, Msb, K,) yahut çok yürümek yahut basmak yahut yolculuk sebebiyle sürtünüp aşınmış yahut yıpranmış; (Ham, PS,) (S, Mgh, Msb, Ham;) ve ayrıca ↓ **حَافٍ**. (K.)

**حَفْوَةٌ**
**حَفْوَةٌ** **حف** **حفوه** **حفوة** **حفي** : 8’e bak.

**حُفْوَةٌ**
**حُفْوَةٌ** **حف** **حفوه** **حفوة** **حفي** : aşağıda gelen şeye bak.

**حِفْوَةٌ**
**حِفْوَةٌ** **حف** **حفوه** **حفوة** **حفي** (S, K) ve ↓ **حُفْوَةٌ** (K) ve ↓ **حِفْيَةٌ** ve ↓ **حِفَايَةٌ**, (S, K,) hepsi yalın isimlerdir, (K,) [fakat ikincisi hariç hepsi TA’da bir yerde mastar isimleri olarak geçer,] ve ↓ **حِفَآؤٌ**, (S, Msb,) mastardan farklı olan yalın bir isimdir; mastar ise **حَفَآءٌ**dur, (Msb,) Nalınsız ve mest/çizmesiz yalınayak olma hâli: (S, Msb:) yahut ayağın yahut tırnağın, çok yürümek yahut basmak yahut yolculuk sebebiyle [tabanda] incelmiş olması [yahut sürtünüp aşınmış yahut yıpranmış olması] hâli: (K:) [fakat görünüşe göre bu bir hatadır ve] bu ikinci manayı ifade eden kelime ↓ **حَفًا**dır [bir mastar ismi: 1’e bak]. (ISk, Zj, S, Mgh, Msb.)

**حِفْيَةٌ**
**حِفْيَةٌ** **حفي** **حفيه** **حفية** : **حِفْوَةٌ**’ye bak.

**حِفَآءٌ**
**حِفَآءٌ** **حفآء** : **حِفْوَةٌ**’ye bak.

**حَفىٌّ**
**حَفىٌّ** **حفى** **حفي** Çok ikram eden, (Mgh, K,) ve [başkasıyla karşılaşmada] sevinç yahut memnuniyet izhar eden; ve ayrıca ↓ **حَافٍ**; (K;) ve sevgiyle, yahut iyilikseverlik ve ihtimamla davranan; (Mgh;) başkasına iyilik, yahut iyilik ve sevgi ve yumuşaklık, ve onun hâline riayet gösteren: (Lth, TA:) ve başkasının hâli yahut durumu hakkında çok soran yahut araştıran; ve ayrıca ↓ **حَافٍ**: (K:) sormada yahut araştırmada en uç sınıra varan: (S:) ve [bundan dolayı belki] en uç derecede bilen: (S, K:) ve sormada yahut araştırmada ısrarcı, sıkıştırıcı yahut acele ettirici: (K:) çoğulu **حُفَوَآءُ**. (Fr, K.) Dersin ki: **هُوَ حَفِىٌّ بِهِ** O, ona sevgiyle, yahut iyilikseverlik ve ihtimamla davranan; ona çok ikram eden [&c.] kimsedir. (Mgh.) **اـِنَّهُ كَانَ بِى حَفِيًّا**, Kur’ân’da [xix. 48], “Şüphesiz O bana lütufkârdır” demektir: (Zj:) yahut [benim hakkımda] bilen ve [bana] lütufkâr olan; ona dua ettiğimde duama icabet eden: (Fr:) yahut bana karşı hatırlayıcı, gözetici yahut mülâhazalı. (TA.)

**حِفَايَةٌ**
**حِفَايَةٌ** **حفايه** **حفاية** : **حِفْوَةٌ**’ye bak.

**حَافٍ**
**حَافٍ** **حاف** **حافي** Nalınsız ve mest/çizmesiz yalınayak yürüyen: (ISk, Zj, S, Mgh, Msb:) çoğulu **حُفَاةٌ**. (Mgh, Msb.) ― -b2- **حَفٍ**’e de bak. -A2- Ve **حَفِىٌّ**’ye, iki yerde, bak. -A3- Ayrıca: Bir hâkim; eş anlamlısı **قَاضٍ**. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَفَا
حَفَا U ( n. ac. حَفْو 1 )
a.  [ Bi or acc. ], Honoured.

b.  Gave to.

c.  Refused, denied.

##### Türkçe

حَفَا
حَفَا U ( i. is. **حَفْو** 1 )
a. [ Bi veya acc. ile ], Onurlandırdı.

b. Verdi.

c. Reddetti, inkâr etti.
