# حقر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%82%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حقر

الحاقورة: السماء الرابعة، في قول أمية بن أبي الصلت:
  وكأن رابعة لهـا حـاقـورة                      في جنب خامسة عناص تمرد

  والحقر، بفتح فسكون: الذلة، كالحقرية، بالضم، والحقارة، مثلثة، والمحقرة. حقر يحقر حقرا وحقرية. ويقال: هذا الأمر محقرة بك، أي حقارة، والفعل كضرب وكرم. يقال: حقر، بالضم، وحقرا وحقارة. وحر الشيء يحقره حقرا ومحقرا وحقارة. والحقر: الإذلال، كالتحقير والاحتقار والاستحقار، والفعل كضرب. يقال حقرة وحقره واحتقره واستحقره استصغره ورآه حقيرا. وحقره: ضيره استصغره ورآه حقيرا. وحقره: صيره حقيرا. وهو حاقر ناقر وفي مثل من حقر حرم وفلان موقر غير محقر، وخطير غير حقير. والحيقر، كحيدر ويضم القاف: الذليل أو الضعيف، عن ابن دريد، أو اللئيم الأصل، أو الصغير كالحقير، ويؤكد فيقال: حقير نقير، وحقر نقر. وحقر الكلام تحقيرا: صغره، وكذا حقر الاسم. والحروف المحقورة. هي القاف والجيم والطاء والدال والباء، يجمعهم قولك: جد قطب. سميت بذلك لأنها تحقر في الوقف وتضغط عن مواضعها، وهي حروف القلقلة، لأنك لا تستطيع الوقوف عليها إلا بصوت، وذلك لشدة الحقر والضغط، وذلك نحو الحق واذهب واخرج. وبعض العرب أشد تصويتا من بعض. والتحقير: التصغير. والمحقرات: الصغائر. قال شيخنا: وهي من الإطلاقات الشرعية، إذا لاتعرف العرب صغائر ولا كبائر، وردها أهل الغريب إلى ما يحتقره الإنسان من الأفعال وإن كان كبيرة. وحقر في عيني، وتحاقر: تصاغر، وتحاقرت إليه نفسه: تصاغرت. وفي الحديث  عطس عنده رجل فقال له: حقرت ونقرت  بكسر قافيهما، أي صرت حقيرا نقيرا، أي ذليلا، والثاني للتأكيد. ويقال في الدعاء: حقرا له وعقرا، ومحقرا وحقارة، كله راجع إلى معنى الصغر. والحقارات، بالضم: ناحية واسعة باليمن.

### Türkçe

**الحاقورة**: dördüncü gök; Ümeyye b. Ebî’s-Salt’ın sözü içinde:

  Ve sanki onun dördüncüsü için bir **حاقورة** vardır
  Beşincinin yanında; inatçı bir unsur(lar)

Ve **الحقر**, fetha sonra sükûn ile: zillet; **الحقرية** gibi, damme ile; ve **الحقارة**, üç vecihli; ve **المحقرة**. **حقر** **يحقر** **حقرا** ve **حقرية**. Ve denilir: Bu iş senin hakkında bir **محقرة**dır; yani **حقارة**; fiil **ضرب** ve **كرم** gibi. Denilir: **حقر** damme ile; ve **حقرا** ve **حقارة**. Ve **حر** şey’i **يحقره** **حقرا** ve **محقرا** ve **حقارة**. Ve **الحقر**: aşağılatma; **التحقير** ve **الاحتقار** ve **الاستحقار** gibi; fiil **ضرب** gibi. Denilir: **حقرة** ve **حقره** ve **احتقره** ve **استحقره**: onu küçük gördü ve onu **حقيرا** gördü. Ve **حقره**: ona zarar verdi; onu küçük gördü ve onu **حقيرا** gördü. Ve **حقره**: onu **حقيرا** kıldı. Ve o, **حاقر** **ناقر**dır. Ve “Kim **حقر** ederse mahrum kalır” meselinde; ve falan **موقر**dır, **غير محقر**; ve **خطير**dir, **غير حقير**. Ve **الحيقر**, **حيدر** gibi; ve **القاف** dammelenir: zelil yahut zayıf; İbn Düreyd’den; yahut aslı alçak (soysuz); yahut **الحقير** gibi küçük; ve pekiştirilir de denilir: **حقير نقير**, ve **حقر نقر**. Ve **حقر** sözü **تحقيرا**: onu küçülttü; **حقر** ismi de böyledir. Ve **الحروف المحقورة**: onlar **القاف** ve **الجيم** ve **الطاء** ve **الدال** ve **الباء**’dır; onları “**جد قطب**” sözün toplar. Bu adla adlandırıldılar; çünkü vakıfta küçültülürler ve yerlerinden sıkıştırılırlar; ve onlar **حروف القلقلة**’dir; çünkü onlarda ancak bir ses ile durabilirsin; bu, küçültmenin ve sıkıştırmanın şiddetindendir; bu da **الحق** ve **اذهب** ve **اخرج** gibi(lerinde)dir. Ve Arapların bazısı bazısından daha şiddetli seslendiricidir. Ve **التحقير**: küçültme (tasğîr). Ve **المحقرات**: küçükler (küçük günahlar). Şeyhimiz dedi: Ve o, şer‘î kullanımlardandır; zira Araplar küçükler de büyükler de bilmez; garîb ehli onu, insanın fiillerden küçümsediği şeye—büyük olsa bile—döndürdüler. Ve “Gözümde **حقر** etti” ve **تحاقر**: küçüldü; ve nefsi ona doğru **تحاقرت**: küçüldü. Ve hadiste: yanında bir adam aksırdı da ona dedi ki: **حقرت ونقرت**—ikisinin de **قاف**’ı kesra ile—yani **حقيرا نقيرا** oldun; yani zelil; ikincisi pekiştirme içindir. Ve duada denilir: “**حقرا** ona ve **عقرا**”; ve **محقرا** ve **حقارة**; hepsi küçüklük mânâsına râcidir. Ve **الحقارات**, damme ile: Yemen’de geniş bir nâhiye.
