# حقلد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%84%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%82%D9%84%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حقلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%84%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حقلد

الحقد، كعملس: الضيق البخيل، كذا في الصحاح، وقيل: هو الضيق الخلق، قاله أبو عبيد. ونقله الصاغاني في العباب والضعيف، قال شيخنا، وهو معنى صحيح أورده غير واحد وتبعهم المصنف.
 قلت: أورده الصاغاني في التكملة، وبه فسر أيضا قول زهير الآتي. وفي قول زهير الشاعر:
  تقي نقي لم يكثر غنـيمة                      بنهكة ذي قربى ولا بحقلد والآثم، بالمد اسم فاعل من أثم كفرح، لا مصدر كما توهمه ابن الملا الحلبي في شرحه على المغني. قاله شيخنا وهكذا هو في النسخ. قلت: وهو قول أبي عبيد واستصوبه شمر.
 أو الحقلد هو الحقد والعداوة، وبه فسر الأصمعي البيت المذكور. والقول من قال إنه الآثم. وقول الأصمعي ضعيف، قاله شمر. ورواه ابن الأعرابي: ولا بحفلد، بالفاء، وفسره بأنه البخيل، وهو الذي لا تراه إلا وهو يشار الناس ويفحش عليهم. قال أبو الهيثم: وهو باطل، والرواة مجمعون على القاف. والحقلد، كزبرج: السيئ الخلق ومنهم من قيده بالبخيل. وهو أيضا: الثقيل الروح مثل: الحلقد. نقله الصاغاني.
 ومما يستدرك عليه: الحقلد، كعملس: عمل فيه إثم، وقيل: هو الآثم بعينه، وبه فسر قول زهير أيضا. وأيضا: الصغير، كما في اللسان، وأيضا: الثقيل.

### Türkçe

**الحقد**، **كعملس**: dar, cimri; Sıhâh’ta böyle. Ve denildi ki: o, dar huyludur; bunu Ebû Ubeyd söyledi. Sâgânî bunu el-ʿUbâb’da ve ed-Daʿîf’te nakletti. Şeyhimiz dedi ki: bu, sahih bir mânadır; onu birden çok kimse zikretti ve musannif de onlara tâbi oldu.

Dedim ki: Sâgânî onu et-Tekmile’de zikretti; Züheyr’in aşağıdaki sözü de onunla tefsir edildi. Züheyr şairin sözünde:
  “Takî, nakî; ganîmeti çok kılmadı                      ne akrabaya eziyet edenle, ne de **بحقلد** ile; ve **الآثم**,” **بالمد**: **أثم**’den, **كفرح** gibi, ism-i fâildir; İbnü’l-Mullâ el-Halebî’nin el-Muğnî üzerine şerhinde vehmettiği gibi masdar değildir. Bunu Şeyhimiz söyledi; nüshalarda da böyledir. Dedim ki: bu, Ebû Ubeyd’in sözüdür; Şemmer de onu uygun buldu.

Veya **الحقلد**: kin ve düşmanlıktır; zikredilen beyti Asmaʿî bununla tefsir etti. Ve “o, **الآثم**’dir” diyenin sözü. Asmaʿî’nin sözü zayıftır; bunu Şemmer söyledi. İbnü’l-Aʿrâbî onu “**بحفلد**”, **بالفاء** ile rivayet etti; onu “cimri” diye tefsir etti; o, kendisini ancak insanlarla çekişirken ve onlara karşı çirkin söz söylerken gördüğün kimsedir. Ebû’l-Heysem dedi ki: bu bâtıldır; râvîler **القاف** üzerinde icmâ etmişlerdir. Ve **الحقلد**، **كزبرج**: kötü huylu; onlardan kimi onu cimri ile kayıtladı. Ve o ayrıca: **الحلقد** gibi, ağır ruhludur. Sâgânî nakletti.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الحقلد**، **كعملس**: içinde günah olan bir iş yaptı; ve denildi ki: o, bizzat **الآثم**’dir; Züheyr’in sözü de bununla tefsir edildi. Ve ayrıca: küçük, Lisân’da olduğu gibi; ve ayrıca: ağır.
