# حقو — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%88/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%82%D9%88/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حقو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%88.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حقو

باب الحاء والقاف و وايء معهما
ح ق و، ق ح و، ح و ق، ح ي ق، ق و ح، و ق ح مستعملات
حقو:
الحَقْوانِ: الخاصرتان. والجميع: الأحقاء. والعدد: أَحْقٍ. وإذا نظرتَ إلى رأسِ الثَّنيّةِ من ثنايا الجَبَل رأيت لمَخْرِمَيْها حَقْوَيْن من جانِبَيْها. قال ذو الرمة:
تلوي الثّنايا بأَحْقيها حواشَيُه		لَيَّ المُلاءِ بأبوابِ التّفاريج
يعني السّراب. يقول: كما تلتوي السّتور بأبواب المصاريع.
وعُذْتُ بحَقْوِه إذا عاذَبه ليمنعَه. قال:
أعوذُ بحَقْوَيْ عاصمٍ وابنِ عاصم
ورمى فلانٌ بحَقْوِه، أي: بإزاره.
والحَقْوُة: داءٌ يأخذُ في البْطنِ يُورِثُ نفخةً في الحَقْوينِ. حقا الرّجلُ فهو مَحقُوٌّ من ذلك الداء.
قحو:
القَحْوُ تأسيسُ الأُقْحُوان، وهو في التقدير: أُفْعُلان، وهو من نبات الرّبيع، مُفَرَّض الورق، صغيرٌ، دَقيقُ العِيدان، طيِّب الرّيحِ والنّسيمِ، له نَوْرٌ أبيضُ منظومٌ حول بُرْعومتِه، كأنّه ثغر جارية، الواحدة: أقْحُوانة. قال:
وتضحَكُ عن غُرِّ الثّنايا كأنه		ذُرَى أُقْحُوانٍ نَبْتُهُ لم يُفَلَّـلِ
ودواء مَقْحُوٌّ ومُقَحَّى خُلِط به.
وأُقْحُوانة: موضعٌ بالبادية.
حوق:
الحَوْقُ والحُوقُ- لغتان: ما استدار بالكَمَرة. يقال: فَيْشَلةٌ حَوْقاءُ.
حيق:
الحيق: ما حاق بالإنسان من مُنكَر أو سُوءٍ يعمله فينزل به ذلك. تقول: أحاق الله به مكره.
قوح:
تقوَّح الجُرحُ إذا انتبر. وقاح الجُرح يُقيحُ وقيَّح. وأَقاح. والقَيْحُ: المِدَّة الخالصة التي لا يُخالِطُها دمٌ.
وقح:
الوَقَاحُ: الحافر الصُّلب، والنّعت وقاح، الذّكُر والأنثى فيه سواء. والجميع: وُقُحٌ ووَقَّحٌ. ورجل وَقاح الوجه صُلْبُه: قليلُ الحياء. وقد وَقُحَ وَقاحةً وقِحَةً. قال:
ليس للحاجـاتِ إلاّ		مَن له وجهٌ وَقاحْ
ولسان صـارفـيّ		وغــدوّ ورَواح
ذإن تكن أبطأتِ الحا		جة عنّي واستراح
فعلّي الجهد فـيهـا		وعلى الله النّجـاح
والتّوقيح: أن تُوقّح الحافرَ بشحمة تُذيبُها حتّى إذا تشيّطت كويت بها مواضع الحفاء والأشاعر.
واستَوْقَح الحافر، أي: صلب.

### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve onlarla birlikte **وايء**
**ح ق و**، **ق ح و**، **ح و ق**، **ح ي ق**، **ق و ح**، **و ق ح** kullanımdadırlar.

**حقو**:
**الحَقْوانِ**: iki böğür. Hepsi: **الأحقاء**. Sayı: **أَحْقٍ**. Ve dağın geçitlerinden bir geçidin başına baktığında, onun iki yarığının iki yanından iki **حَقْو** görürsün. ذو الرمة dedi ki:
تلوي الثّنايا بأَحْقيها حواشَيُه		لَيَّ المُلاءِ بأبوابِ التّفاريج
Yani serap. Diyor ki: perdeler kapıların kanatlarında nasıl kıvrılırsa (öyle).

Ve “**عُذْتُ بحَقْوِه**” (dedim), o da onu engellesin diye ona sığındığında. Dedi ki:
أعوذُ بحَقْوَيْ عاصمٍ وابنِ عاصم
Ve falan kimse **بحَقْوِه** ile attı; yani: izarıyla.

**والحَقْوُة**: karında tutan bir hastalık; iki **حَقْو**da bir şişkinlik miras bırakır (meydana getirir). Adam **حقا** oldu; o hastalıktan dolayı o, **مَحقُوٌّ**dur.

**قحو**:
**القَحْوُ**: **الأُقْحُوان**ın kuruluşudur; ve takdirde (vezinde): **أُفْعُلان**dır. Ve o, bahar bitkilerindendir; yaprağı yarılmış (dilimli), küçük, ince dallı, güzel kokulu ve esintili; onun, tomurcuğunun etrafında dizilmiş beyaz bir çiçeği vardır; sanki bir cariyenin ağzı (dişleri) gibidir. Tekili: **أقْحُوانة**. Dedi ki:
وتضحَكُ عن غُرِّ الثّنايا كأنه		ذُرَى أُقْحُوانٍ نَبْتُهُ لم يُفَلَّـلِ
Ve **مَقْحُوٌّ** ve **مُقَحَّى** bir ilaç: onunla karıştırılmıştır.

Ve **أُقْحُوانة**: bedevîlikte (çölde) bir yer.

**حوق**:
**الحَوْقُ** ve **الحُوقُ** - iki lehçe: **الكَمَرة** ile çevrelenmiş olan şey. Denir: **فَيْشَلةٌ حَوْقاءُ**.

**حيق**:
**الحيق**: insanı kuşatan, yaptığı bir münker veya kötülükten (dolayı) ona inen şeydir. Sen dersin: Allah onun hilesini ona **أحاق** etti.

**قوح**:
Yara **تقوَّح** etti; kabardığında. Yara **قاح** eder; **يُقيحُ** ve **قيَّح**. Ve **أَقاح**. Ve **القَيْحُ**: kana karışmayan, katıksız irin.

**وقح**:
**الوَقَاحُ**: sert toynak; sıfatı **وقاح**tır; erkekte ve dişide onda (kullanımda) eşittir. Hepsi: **وُقُحٌ** ve **وَقَّحٌ**. Ve yüzü **وَقاح** bir adam: serttir; hayası azdır. Ve **وَقُحَ** **وَقاحةً** ve **قِحَةً**. Dedi ki:
ليس للحاجـاتِ إلاّ		مَن له وجهٌ وَقاحْ
ولسان صـارفـيّ		وغــدوّ ورَواح
ذإن تكن أبطأتِ الحا		جة عنّي واستراح
فعلّي الجهد فـيهـا		وعلى الله النّجـاح

Ve **التّوقيح**: toynağı, erittiğin bir içyağıyla **تُوقّح** etmen; nihayet o kızışıp (yanıp) tutuştuğunda, onunla çıplaklık ve kılların çıktığı yerlerin mevkilerini dağlarsın.

Ve toynak **استَوْقَح** etti; yani: sertleşti.
