# حكر (ح-ك-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%83%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ك - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والكاف والراء معهما
ح ر ك، ح ك ر، ر ك ح مستعملات
حرك:
حَرَكَ الشيء يحرُكُ حَرْكاً وحركةً وكذلك يَتَحَرُّك. تقول: حَرَكْتُ بالسيف مَحْرَكَه حَرْكاً أي ضَرَبْتُه.
والمَحْرَكُ: مُنَتَهى العُنُق وعند مَفصِل الرأس. والحاركُ: أعلى الكاهل، قال:
مُغْبَطُ الحارِكِ مَحبُوكُ الكَفَلْ
والحَراكيكُ: الحَراقِف، واحدها: حَرْكَكَة.
حكر:
الحَكْرُ: الظُلم في النقص وسُوء المعاشرة. وفلان يحكِرُ فلاناً: أدخَلَ عليه مَشَقّة ومَضَرَّةً في مُعاشَرته ومُعايَشته. وفلان يَحْكِرُ فلاناً حَكْراً. والنَعْت حَكِر، قال الشاعر:
ناعَمَتْها أُمُّ صِدْقٍ بَـرَّةٌ		وأبٌ يُكرِمُها غيرَ حَكِرُ
والحَكْر: ما احتَكرْتَ من طَعام ونحوه ممّا يُؤكَل، ومعناه: الجمع، والفعل: احتَكَر وصاحبه مُحتَكِرٌ ينتظر باحتباسه، الغلاء.
ركح:
الرُكْح: رُكن مُنيفٌ من الجَبَل صَعْبٌ، قال:
كأنَّ فاهُ واللِّجامُ شـاحـي		شَرْخا غَبيطٍ سَلِسٍ مِركاح
أي كأنَّه رُكْح جَبَل. والرُكْح: ناحيةُ البَيت من وَرائه، وُرَّبما كانَ فَضاءً لا بِناءَ فيه.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الكاف** ve **الراء** onlarla birlikte
**ح ر ك**، **ح ك ر**، **ر ك ح** kullanımdadırlar

**حرك**:
**حَرَكَ** şeyi, **يحرُكُ** **حَرْكاً** ve **حركةً** (olarak); ve yine **يَتَحَرُّك**. Dersin ki: Kılıçla onun **مَحْرَكَه**’ini **حَرْكاً** **حَرَكْتُ**; yani onu vurdum.
Ve **المَحْرَكُ**: boynun sonu ve baş eklemi yanında. Ve **الحاركُ**: küreğin en üstü; dedi ki:
مُغْبَطُ **الحارِكِ** مَحبُوكُ الكَفَلْ
Ve **الحَراكيكُ**: **الحَراقِف**; onun teki: **حَرْكَكَة**.

**حكر**:
**الحَكْرُ**: eksiltmede zulüm ve kötü muamele. Ve falan, falanı **يحكِرُ**: onunla arkadaşlık etmesinde ve birlikte yaşamasında ona meşakkat ve zarar soktu. Ve falan, falanı **حَكْراً** **يَحْكِرُ**. Ve sıfat **حَكِر**; şair dedi ki:
ناعَمَتْها أُمُّ صِدْقٍ بَـرَّةٌ		وأبٌ يُكرِمُها غيرَ **حَكِرُ**
Ve **الحَكْر**: yenen şeylerden yiyecek ve benzerinden **احتَكرْتَ** (ihtikâr edip biriktirdiğin) şey; ve onun manası: toplama; ve fiil: **احتَكَر**; ve onun sahibi **مُحتَكِرٌ**dur; hapsetmesiyle (elde tutmasıyla) pahalılığı bekler.

**ركح**:
**الرُكْح**: dağdan yüksek bir köşe; zor (sarp); dedi ki:
كأنَّ فاهُ واللِّجامُ شـاحـي		شَرْخا غَبيطٍ سَلِسٍ مِركاح
Yani sanki o, bir dağın **رُكْح**’ıdır. Ve **الرُكْح**: evin arkasından olan tarafı; belki de içinde bina olmayan bir boşluk olurdu.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

احْتِكارُ الطعام: جَمْعه وحَبْسه يُتَربَّص به الغلاء. وهو الحُكْرَةُ بالضم.

##### Türkçe

**احْتِكارُ الطعام**: Onu pahalılaşma gözetilerek toplayıp hapsetmektir. Ve o, ötre ile **الحُكْرَةُ**’dır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الحاء والكاف والراء
حرك ، حكر ، ركح : مستعملة .
حكر : الليث : الحَكْر : الظُّلْمُ والتَّنَقُّصُ وسُوء العِشْرَةِ . يقال : فلان يَحْكِر فلاناً إذا أَدْخَلَ عليه مَشَقّة ومَضَرَّة في مُعاشَرَته ومُعايَشَته ، والنَّعْتُ حَكِر .
ثعلب عن ابن الأعرابي : الحَكْر : اللِّجاجَة . والحَكْرُ : ادّخارُ الطَّعام للتّرَبُّص .
وقال الليث : الحَكْرُ : ما احْتَكَرْت من طعام ونَحْوه ممَّا يُؤْكَلُ . ومعناه الجَمْعُ . وصاحِبُه مُحْتَكِر وهو احتِباسُه انتِظارَ الغَلاء ، وأَنْشَد :
نَعَّمَتْها أُمُّ صِدْق بَرَّةٌ
وأَبٌ يُكْرِمُها غَيْرُ حَكِرْ
ابن شُمَيل : إنَّهم لَيَتَحَكَّرُون في بَيْعهم : ينظُرون ويَتَربَّصُون . وإنَّه لَحَكِر لا يزال يحبِس سِلعتَه . والسوق مادَّةٌ حتى يبيعَ بالكثِير من شِدَّة حَكْرِه أي من شِدة احتباسه وترَبُّصِة . قال : والسوق مادة أي مُلأى رجالا وبيُوعاً . وقد مدَّت السُّوق تمُدُّ مدّاً .
حرك : الليث : تقول : حَرَكَ الشيءُ يحرُك حَرَكاً وحَرَكَة وكذلك يتحرَّك وتقول : قد أعْيا فما به حَراكٌ . قال . وتقول : حركْت مَحْركَه بالسيف حَرْكا ، والمَحْرَك : مُنتهى العُنُقِ عند مِفْصل الرّأس . والحاركُ : أعلى الكاهِل ، وقال لَبيد :
مُغْبِطُ الحارِكِ مَحْبُوك الكَفَل
أبو زَيْد : حَرَكَه بِالسيف حَرْكاً إذا ضرب عُنقَه قال : والمَحْرَكُ : أَصْلُ العُنُق من أعْلاَها .
ويقال لِلْحَارك : مَحْرَك بفتح الرَّاء : وهو
مَفْصِل ما بيْن الكاهِلِ والعُنُق ثم الكاهل : وهو بين المَحْرَك والمَلْحاء ، والظَّهْرُ : ما بين المَحْرَك إلى الذَّنَب .
وقال الليث : الحَرَاكِيكُ هي الحَرَاقِفُ واحدها حَرْكَكَة .
ثعلب عن ابْن الأَعرابِي : حَرَكَ إذا منع من الحَقّ الذي عليه .
وحَرِكَ إذا عُنَّ عن النِّساء . والحَرِيكُ : العِنِّين .
وقال الفرّاء : حَركْتُ حَارِكَه : قَطَعْتُه فهو مَحْرُوك ، ورُوِي عن أَبِي هُرَيْرَة أَنَّهُ قال : ( آمَنْتُ بِمُحرِّف القُلُوبِ ) ورَوَاهُ بَعْضُهم آمَنْتُ بمُحَرِّك القُلُوبِ ، قال الفرّاء : المُحَرِّفُ : المُزِيل ، والمُحَرِّكُ : المُقَلِّب ، وقال العَبَّاس : والمُحَرِّكُ أجْوَدُ لأَنَّ السُّنَّة تُؤيِّدُه : ( يَا مُقَلِّب القُلُوب ) .
ركح : أبو عُبَيْد عَن الأُمَوِيّ : أركَحْتُ إليه أي اسْتَنَدْتُ إليه . وقال الفراء : لَجَأْتُ إليه .
الليث : الرُّكْحُ : رُكْن من الجَبَل مُنِيفٌ صَعْبٌ ، وأنشد :
كأنَّ فاهُ واللِّجَامُ شَاحِي
شَرْجَا غَبِيطٍ سَلِسٍ مِرْكاحِ
أي كأنه رُكْح جَبَل . قلت : والمِرْكاحُ من الأقْتاب غَيْر ما فَسَّرَه اللَّيْثُ .
أقْرَأنِي الإيادِيُّ لأَبي عُبَيْد عن الأصْمَعِي قال : المِرْكاح : القَتَب الذي يَتَأخَّر فيكون مَرْكَبُ الرَّجُل فيه على آخِرةِ الرَّحْل ، وهذا هو الصحيح .
شَمِر عن ابن الأعرابي : رُكْحُ الجبل : جانِبه وحرْفُه ، ورُكْحُ كلِّ شيء : جانبُه .
ويقال : أركحْتُ ظَهْري إليه أي ألْجأْت ظَهْري إليه . وقال أبو كَبِيرٍ الهُذَلِيّ :
ولقد نُقِيمُ إِذا الخُصوم تنَافَدُوا
أحلامَهم صَعَر الخَصيم المُجْنِفِ
حتى يظلَّ كأنَّه مُتَثَبِّت
بُركُوحِ أمْعَزَ ذي رُيودٍ مُشْرف
قال : معناه يظَلُّ من فَرَقي أن يتكلَّم فيُخطىءَ ويزلّ كأنه يمشي بِرُكْح جبل : وهو جانبُه وحرْفه فيخافُ أن يزِلَّ ويسقُط .
وقال أبو خَيْرة : الرَّكْحاءُ : الأرضُ الغلِيظة المُرْتفعة . وفي الحديث : ( لا شُفعةَ في فناء ولا طَريق ولا رُكْح ) . قال أبو عُبيْد : الرُّكْحُ : ناحيةُ البيْت من ورائِه ، وربما كان فضَاءً لا بِناءَ فيه . وقال القُطَامِيُّ :
أما ترى ما غَشِيَ الأرْكاحَا
وقال ابنُ ميَّادة :
ومُضَبَّر عَرِد الزِّجاجِ كأنَّه
إرَمٌ لِعَادَ مُلَزَّزُ الأرْكاح
وإرَم : قبر عليه حجارة . ومُضَبَّر يَعْنِي رأسَهَا كأنه قبْر . والأرْكاح : الآساس والأركانُ والنَّواحي .
قال : ورواه بعْضُهم :
ألا تَرَى ما غَشِيَ الأكْراحا
قال : وهي بيوت الرُّهْبان قُلت : ويقال لها : الأُكْيَراحُ ، وما أراها عربيَّة .
أبو عُبيد عن أبي عُبيْدة : الرُّكْحة : البقِيَّة من الثَّرِيد تبْقى في الجفْنة ، ومنه قيل للجَفنة المُرْتَكِحة إذا اكْتَنَزَت بِالثَّريد .
ويقال : إنَّ لفلان ساحةً يتَرَكَّحُ فيها أي يَتوسَّع .
وفي النودار : تَرَكَّح فلان في المعِيشة إذا تَصَرّف فيها .
وتَرَكَّح بالمكان تَلبَّث به .
وركَحَ الساقي على الدَّلْوِ إذا اعْتَمد عليها نَزْعاً ، والرّكْحُ : الاعْتماد .
وأنْشَدَ الأصْمَعِيّ :
فصادفْتَ أهْيَفَ مثل القِدْحِ
أجْرَدَ بالدَّلْو شَديد الرّكْحِ

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الكاف** ve **الراء**
**حرك** ، **حكر** ، **ركح** : kullanımdadır.

**حكر** : el-Leys: **الحَكْر**: zulüm ve eksiltme ve kötü geçinmedir. Denir ki: falan, falana **يَحْكِر**; onunla arkadaşlık etmesinde ve birlikte yaşamasında ona meşakkat ve zarar soktuğu zaman; sıfatı **حَكِر**’dir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الحَكْر**: inatçılıktır. Ve **الحَكْرُ**: gözetlemek için yiyeceği depolamaktır.

Ve el-Leys dedi: **الحَكْرُ**: yenecek şeylerden yiyecek ve benzerinden **احْتَكَرْت** ettiğin şeydir. Manası toplamadır. Sahibi **مُحْتَكِر**’dir; o da pahalılığı bekleyerek onu alıkoymaktır. Ve inşad etti:
نَعَّمَتْها أُمُّ صِدْق بَرَّةٌ
وأَبٌ يُكْرِمُها غَيْرُ حَكِرْ

İbn Şümeyl: Şüphesiz onlar satışlarında **لَيَتَحَكَّرُون**: bakarlar ve beklerler. Ve şüphesiz o **لَحَكِر**’dir; malını durmadan hapseder. Ve pazar, onun şiddetli **حَكْرِه**’inden, yani onun şiddetli alıkoymasından ve bekleyişinden dolayı, çokla satıncaya kadar dolu bir maddedir. Dedi: ve pazar dolu bir madde, yani erkeklerle ve satışlarla doludur. Ve pazar uzatıldı; uzatılır, uzatma ile.

**حرك** : el-Leys: dersin ki: şey **حَرَكَ** eder, **يحرُك** eder; **حَرَكاً** ve **حَرَكَة** ile; ve yine **يتحرَّك** eder. Ve dersin ki: yoruldu; onda **حَراكٌ** yoktur. Dedi. Ve dersin ki: kılıçla onun **مَحْركَه**’ini **حَرْكا** ile **حركْت** ettim. Ve **المَحْرَك**: baş eklemi yanında boynun sonudur. Ve **الحاركُ**: küreğin en üstüdür. Lebîd dedi:
مُغْبِطُ الحارِكِ مَحْبُوك الكَفَل

Ebû Zeyd: kılıçla onu **حَرْكاً** ile **حَرَكَه** etti; boynunu vurduğu zaman. Dedi: ve **المَحْرَكُ**: boynun üst tarafından köküdür.

Ve **الحَارك** için denir: **مَحْرَك** ( **الرَّاء**’ın fethiyle): o,
kürek ile boyun arasındaki eklemdir. Sonra kürek: o, **المَحْرَك** ile **المَلْحاء** arasındadır. Ve sırt: **المَحْرَك** ile kuyruk arasındadır.

Ve el-Leys dedi: **الحَرَاكِيكُ**; **الحَرَاقِفُ**’tur; onun teki **حَرْكَكَة**’dir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **حَرَكَ**; üzerindeki hakkı vermekten men ettiği zaman.

Ve **حَرِكَ**; kadınlardan aciz kaldığı zaman. Ve **الحَرِيكُ**: iktidarsızdır.

Ve el-Ferrâ dedi: onun **حَارِكَه**’ini **حَركْتُ**: onu kestim; o da **مَحْرُوك**tur. Ve Ebû Hureyre’den rivayet olundu ki o dedi: ( **آمَنْتُ بِمُحرِّف القُلُوبِ** ). Ve bazısı onu ( **آمَنْتُ بمُحَرِّك القُلُوبِ** ) diye rivayet etti. el-Ferrâ dedi: **المُحَرِّفُ**: giderendir; ve **المُحَرِّكُ**: çevirip döndürendir. Ve el-‘Abbâs dedi: ve **المُحَرِّكُ** daha iyidir; çünkü sünnet onu destekler: ( **يَا مُقَلِّب القُلُوب** ).

**ركح** : Ebû ‘Ubeyd, el-Umevî’den: **أركَحْتُ** ona; yani ona dayandım. Ve el-Ferrâ dedi: ona sığındım.

el-Leys: **الرُّكْحُ**: dağdan yüksek, sarp bir köşedir. Ve inşad etti:
كأنَّ فاهُ واللِّجَامُ شَاحِي
شَرْجَا غَبِيطٍ سَلِسٍ مِرْكاحِ
yani sanki o bir dağ **رُكْح**’udur. Dedim: ve **المِرْكاحُ**, el-Leys’in tefsir ettiğinden başka, semerlerdendir.

İyâdî bana, Ebû ‘Ubeyd için, el-Asma‘î’den okuttu; dedi: **المِرْكاح**: geriye kalan semerdir; böylece adamın bindiği yer, eyerin arka tarafında olur; ve bu doğrudur.

Şemmir, İbnü’l-A‘râbî’den: dağın **رُكْحُ**’u: onun yanı ve kenarıdır. Ve her şeyin **رُكْحُ**’u: onun yanıdır.

Ve denir: **أركحْتُ** sırtımı ona; yani sırtımı ona sığındırdım. Ebû Kebîr el-Hüzelî dedi:
ولقد نُقِيمُ إِذا الخُصوم تنَافَدُوا
أحلامَهم صَعَر الخَصيم المُجْنِفِ
حتى يظلَّ كأنَّه مُتَثَبِّت
بُركُوحِ أمْعَزَ ذي رُيودٍ مُشْرف
Dedi: manası; konuşup hata eder ve sürçer diye korkumdan, sanki bir dağın **رُكْح**’u ile yürüyormuş gibi kalır; o da onun yanı ve kenarıdır; böylece sürçmekten ve düşmekten korkar.

Ve Ebû Hayra dedi: **الرَّكْحاءُ**: sert, yüksek arazidir. Ve hadiste: ( **لا شُفعةَ في فناء ولا طَريق ولا رُكْح** ). Ebû ‘Ubeyd dedi: **الرُّكْحُ**: evin arka tarafından olan tarafıdır; bazen içinde bina olmayan bir boşluk olur. Ve el-Kutâmî dedi:
أما ترى ما غَشِيَ الأرْكاحَا
Ve İbn Meyyâde dedi:
ومُضَبَّر عَرِد الزِّجاجِ كأنَّه
إرَمٌ لِعَادَ مُلَزَّزُ الأرْكاح
Ve **إرَم**: üzerinde taşlar olan kabirdir. Ve **مُضَبَّر**; onun başını kasteder: sanki kabirdir. Ve **الأرْكاح**: temeller ve köşeler ve taraflardır.

Dedi: ve bazısı onu şöyle rivayet etti:
ألا تَرَى ما غَشِيَ الأكْراحا
Dedi: ve o, rahiplerin evleridir. Dedim: ona **الأُكْيَراحُ** da denir; ve ben onu Arapça görmüyorum.

Ebû ‘Ubeyd, Ebû ‘Ubeyde’den: **الرُّكْحة**: çanakta kalan tirîdin artığıdır. Ondan dolayı, tirîd ile yığıldığı zaman, çanağa **المُرْتَكِحة** denildi.

Ve denir: şüphesiz falanın bir avlusu vardır; onda **يَتَرَكَّحُ** eder; yani genişler.

Ve en-Nûdâr’da: falan geçimde **تَرَكَّح** etti; onda tasarruf ettiği zaman.

Ve mekânda **تَرَكَّح** etti; onda oyalanıp kaldı.

Ve sakî, kovaya **رَكَحَ** etti; çekişte ona dayandığı zaman. Ve **الرّكْحُ**: dayanmadır.

Ve el-Asma‘î inşad etti:
فصادفْتَ أهْيَفَ مثل القِدْحِ
أجْرَدَ بالدَّلْو شَديد الرّكْحِ

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الحاء والكاف وما يثلثهما)
  (حكل) الحاء والكاف واللام أصلٌ صحيح منقاس، وهو الشيءُ لا يُبينُ. يقال إنّ الحُكْل الشيءُ الذي لا نُطْقَ لـه من الحيوان، كالنمل وغيره. قال:
لو كنتُ قد أوتِيتُ عِلْمَ الحُكْل *** علمَ سليمانٍ كلامَ النّملِ([1])  ويقال في لسانه حُكْلَةٌ، أي عُجمة. ويقال أحْكَلَ عليَّ الأمرُ، إذا امتنَعَ وأشْكَل.
  وممّا شذّ عن الباب قولهم للرجل القصير حَنْكَل([2]).
  (حكم) الحاء والكاف والميم أصلٌ واحد، وهو المنْع. وأوّل ذلك الحُكْم، وهو المَنْع من الظُّلْم. وسمِّيَتْ حَكَمة الدابّة لأنها تمنعُها يقال حَكَمْت الدابةَ وأحْكَمتها. ويقال: حكَمت السَّفيهَ وأحكمتُه، إذا أخذتَ على يديه. قال جرير:
*أبَنِي حَنيفة أحْكِمُوا سُفهاءَكم *** إنّي أخاف عليكم أن أغْضَبَا([3])  والحِكمة هذا قياسُها، لأنها تمنع من الجهل. وتقول: حكَّمت فلاناً تحكيماً منعتُه عمّا يريد. وحُكِّم فلانٌ في كذا، إذا جُعل أمرُه إليه. والمحكَّم: المجرِّب المنسوب إلى الحكمة. قال طرفة:
ليت المحكَّمَ والموعوظَ صَوْتَكُما *** تحتَ التُّرَاب إذا ما الباطلُ انكشَفَا([4])  أراد بالمحكَّم الشيخَ المنسوبَ إلى الحكمة. وفي الحديث: "إنّ الجنة للمحكَّمين"([5]) وهم قومٌ حُكِّمُوا مخيَّرين بين القَتل والثّبات على الإسلام وبين الكفر، فاختارُوا الثّباتَ على الإسلام مع القتل، فسُمُّوا المحكمين.
  (حكي) الحاء والكاف وما بعدها معتلٌّ أصلٌ واحد، وفيه جنس من المهموز يقاربُ معنى المعتلّ والمهموز منه، هو إحكام الشيء بعَقْدٍ أو تقرير.
  يقال حَكَيْتُ الشيءَ أحْكيه، وذلك أن تفعلَ مثلَ فعل الأوّل. يقال في المهموز: أحْكَأْت العُقدة، إذا أحكمتَها. ويقال: أحكأتُ ظَهْرِي بإزاري، إذا شددتَه. قال عديّ:
أجْلَ أنّ الله قد فضّلكم *** فوق مَن أحكأ صُلْباً بإزارِ([6])وقال آخر:
وأحْكَأَ في كَفَّيَّ حَبْلي بِحبْلِهِ *** وأَحْكَأَ في نعلي لرجلٍ قِبَالَها([7])  (حكر) الحاء والكاف والراء أصلٌ واحد، وهو الحَبْس. والحُكْرة: حَبْسُ الطعام مَنتظراً لغَلائه، وهو الحُكْر، وأصله في كلام العرب الحَكَر، وهو الماء المجتمع، كأنّه احْتُكِر لقلَّته.
  (حكد) الحاء والكاف والدال حرفٌ من باب الإبدال. يقال للمَحْتِد المَحْكِد. وقد فسِّر في بابه.
--------------------------------------------------------
([1]) لرؤبة في ديوانه 128. ونسب في اللسان (حكل) للعجاج. وانظر الحيوان (4: 8).
([2]) في اللسان والمجمل:" الحوكل"، وهما صحيحان.
([3]) لجرير في ديوانه 50 واللسان (حكم).
([4]) ليس البيت في ديوان طرفة، وهو في المجمل واللسان (حكم). وذكروا أن المحكم؛ بكسر الكاف الذي حكم الحوادث وجربها، وبفتحها الذي حكمته وجربته: والمعنى واحد. وصوتكما، نصب لأنه أراد عاذلي كفا صوتكما.
([5]) ويروى أيضاً بكسر الكاف، أي الذين أنصفوا من أنفسهم.
([6]) يصف جارية، كما في اللسان (1: 51/2: 18/5: 74-75/ 13: 12/ 18: 208). وانظر أمالي ثعلب 240.
([7]) عجزه في المجمل.
ـ

##### Türkçe

(حâ, كâf ve ikisini üçleyen(ler) babı)
  (حكل) **الحاء** ve **الكاف** ve **اللام** ölçülü, sahih bir asıldır; o, (kendisi) açıklık göstermeyen şeydir. Denir ki: **الحُكْل** hayvandan, karınca ve başkası gibi, kendisi için konuşma olmayan şeydir. Dedi:
لو كنتُ قد أوتِيتُ عِلْمَ **الحُكْل** *** علمَ سليمانٍ كلامَ النّملِ([1])  Ve onun dilinde **حُكْلَةٌ** denir; yani kekemelik. Ve denir: **أحْكَلَ** عليَّ الأمرُ, iş (kendisine) imtina ettiğinde ve müşkil olduğunda.
  Ve babdan şâz olan şeylerden: kısa adama onların **حَنْكَل** demeleridir([2]).
  (حكم) **الحاء** ve **الكاف** ve **الميم** tek bir asıldır; o da men‘dir. Bunun ilki **الحُكْم**dür; o, zulümden men‘dir. Ve binitin **حَكَمة**si, onu men‘ ettiği için isimlendirilmiştir; denir: **حَكَمْت** الدابةَ ve **أحْكَمتها**. Ve denir: **حكَمت** السَّفيهَ ve **أحكمتُه**, elleri üzerine aldığında (yani onu engellediğinde). Cerîr dedi:
*أبَنِي حَنيفة **أحْكِمُوا** سُفهاءَكم *** إنّي أخاف عليكم أن أغْضَبَا([3])  Ve **الحِكمة** bunun kıyasıdır; çünkü cehaletten men‘ eder. Ve dersin: **حكَّمت** فلاناً **تحكيماً**; onu istediğinden men‘ ettim. Ve **حُكِّم** فلانٌ في كذا, işi ona kılındığında (yani ona havale edildiğinde). Ve **المحكَّم**: hikmete nisbet edilen tecrübeli (kimse)dir. Tarafe dedi:
ليت **المحكَّمَ** والموعوظَ صَوْتَكُما *** تحتَ التُّرَاب إذا ما الباطلُ انكشَفَا([4])  **المحكَّم** ile hikmete nisbet edilen şeyhi kastetti. Ve hadiste: "إنّ الجنة للمحكَّمين"([5]) (vardır); onlar, öldürülme ile İslâm üzere sebat arasında ve küfür arasında muhayyer kılınmış, sonra öldürülmeyle birlikte İslâm üzere sebatı seçmiş bir kavimdir; böylece **المحكمين** diye adlandırıldılar.
  (حكي) **الحاء** ve **الكاف** ve ondan sonrası illetli (harfli)dir; tek bir asıldır. Ve onda, illetli ve hemzeli olanın manasına yaklaşan, hemzeli (bir) cins vardır: o, bir bağ ile yahut tespit ile şeyin sağlamlaştırılmasıdır.
  Denir: **حَكَيْتُ** الشيءَ **أحْكيه**; bu, ilkin fiili gibi yapmandır. Hemzeli olanda denir: **أحْكَأْت** العُقدة, onu sağlamlaştırdığında. Ve denir: **أحكأتُ** ظَهْرِي بإزاري, onu sıktığında. Adiyy dedi:
أجْلَ أنّ الله قد فضّلكم *** فوق مَن **أحكأ** صُلْباً بإزارِ([6])Ve bir başkası dedi:
و**أحْكَأَ** في كَفَّيَّ حَبْلي بِحبْلِهِ *** و**أَحْكَأَ** في نعلي لرجلٍ قِبَالَها([7])  (حكر) **الحاء** ve **الكاف** ve **الراء** tek bir asıldır; o da hapsetmedir. Ve **الحُكْرة**: yiyeceği, pahalanmasını bekleyerek hapsetmektir; o da **الحُكْر**dür. Ve onun aslı, Arapların كلامında **الحَكَر**dir; o, toplanmış sudur; sanki azlığından dolayı ihtikâr edilmiş gibidir.
  (حكد) **الحاء** ve **الكاف** ve **الدال** ibdâl babından bir harftir. **المَحْتِد**e **المَحْكِد** denir. Ve babında tefsir edilmiştir.
--------------------------------------------------------
([1]) Rü’be’nindir; divanında 128. Lisân’da (حكل) A‘câc’a nisbet edildi. Ve bk. el-Hayavân (4: 8).
([2]) Lisân ve el-Mücmel’de: " الحوكل"; ikisi de sahihtir.
([3]) Cerîr’indir; divanında 50 ve Lisân (حكم).
([4]) Beyit Tarafe’nin divanında değildir; el-Mücmel ve Lisân’da (حكم) vardır. Ve zikrettiler ki **المحكم**; **الكاف**ın kesriyle, hadiseleri hükme bağlayan ve onları tecrübe eden; fethasıyla ise, onu hükme bağladığın ve tecrübe ettiğin: mana birdir. Ve **صوتكما**, nasbdır; çünkü “ey ayıplayanlarım, sesinizi kesin”i kastetti.
([5]) **الكاف**ın kesriyle de rivayet edilir; yani kendilerinden insaf edenler.
([6]) Lisân’da (1: 51/2: 18/5: 74-75/ 13: 12/ 18: 208) olduğu üzere bir cariyeyi vasfeder. Ve bk. Emâlî Sa‘leb 240.
([7]) Onun ikinci mısraı el-Mücmel’dedir.
ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ح ك ر
فلان حصـر حكـر وهـو المحتجـن للشـيء المستبـد بـه‏.‏
وفيـه حكـر أي عسـر والتـواء وسـوء معاشـرة‏.‏
وفيـه مناكـرة ومحاكرة أي مماراة‏.‏
واحتكر الطعام‏:‏ احتبسه للغلاء‏.‏
وفلان حرفته الحكرة وهي الاحتكار‏.‏

##### Türkçe

ح ك ر
Falanca **حصر حكر**; ve o, şeye muhtaç olan, onunla tek başına tasarruf edendir.
Ve onda **حكر**; yani zorluk, bükülme ve kötü geçinmedir.
Ve onda **مناكـرة** ve **محاكرة**; yani çekişmedir.
**واحتكر الطعام**: onu pahalılık için alıkoydu.
Ve falancanın mesleği **الحكرة**dır; ve o, **الاحتكار**dır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الحَكْرُ: ادِّخارُ الطعام للتَّرَبُّضِ، وصاحبُه مُحْتَكِرٌ. ابن سيده: الاحْتِكارُ جمع الطعام ونحوه مما يؤكل واحتباسُه انْتِظارِ وقت الغَلاء بِه؛ وأَنشد:
نَعَّمَتْها أُم صِدْقٍ بَرَّةٌ،
وأَبٌ يُكْرِمُها غَيْرُ حَكرْ
والحَكَرُ والحُكَرُ جميعاً: ما احْتُكِرَ. ابن شميل: إِنهم ليَتَحَكَّرونَ في بيعهم ينظرون ويتربصون، وإِنه لحَكِرٌ لا يزال يَحْبِسُ سِلْعَتَهُ والسُّوقُ مادَّةٌ حتى يبيع بالكثير من شِدَّة حَكْرِه أَي من شدة احتباسه وتَرَبُّصِه؛ قال: والسوق مادَّة أَي مَلأُى رجالاً وبُيوعاً، وقد مَدَّتِ السوقُ تَمُدُّ مدّاً. وفي الحديث: من احْتَكَرَ طعاماً فهو كذا؛ أَي اشتراه وحبسه ليَقِلَّ فَيَغْلُوَ، والحُكْرُ والحُكْرَةُ الاسم منه؛ ومنه الحديث: أَنه نهى عن الحُكْرَةِ؛ ومنه حديث عثمان: أَنه كان يشتري حُكْرَةً أَي جملة؛ وقيل: جِزافاً. وأَصل الحُكْرَةِ: الجمعُ والإِمساك. وحَكَرَهَ يَحْكِرهُ حَكْراً: ظلمه وتَنَقَّصَه وأَساء معاشرته؛ قال الأَزهري: الحَكْرُ الظلم والتنقُّضُ وسُوءُ العِشْرَةِ؛ ويقال: فلان يَحْكِرُ فلاناً إِذا أَدخل عليه مشقةً ومَضَرَّة في مُعاشَرَته ومُعايَشَتِه، والنَّعْتُ حَكِرٌ، ورجل حَكِرٌ على النَّسَب؛ قال الشاعر وأَورد البيت المتقدم:
وأَب يكرمها غير حكر
والحَكْرُ: اللَّجاجَةُ. وفي حديث أَبي هريرة قال في الكلاب: إِذا وردت الحَكَرَ القليلَ فلا تَطعَمُه؛ الحكر، بالتحريك: الماء القليل المجتمع، وكذلك القليل من الطعام واللبن، وهو فَعَلٌ بمعنى مفعول أَي مجموع، ولا تطعمه أَي لا تشربه.

##### Türkçe

**الحَكْرُ**: pusuya yatmak için yiyeceği biriktirmek; onun sahibi **مُحْتَكِرٌ**dur. İbn
Sîde: **الاحْتِكارُ**, yenilen şeylerden yiyeceği ve benzerini toplamak ve onu, onunla (fiyat) pahalılığı vaktini bekleyerek alıkoymaktır; ve inşad etti:
نَعَّمَتْها أُم صِدْقٍ بَرَّةٌ،
وأَبٌ يُكْرِمُها غَيْرُ حَكرْ
Ve **الحَكَرُ** ve **الحُكَرُ** ikisi birlikte: **ما احْتُكِرَ** (ihtikâr edilen şey). İbn Şümeyl: Şüphesiz onlar
satışlarında **يَتَحَكَّرونَ**; bakarlar ve pusuya yatarlar; ve şüphesiz o **حَكِرٌ**dür; durmadan
malını alıkoyar, hâlbuki pazar **مادَّةٌ**dir; ta ki çokla satsın; onun **حَكْرِه**inin şiddetinden, yani onun şiddetli
alıkoymasından ve pusuya yatmasından; dedi: ve pazar **مادَّةٌ**dir, yani erkeklerle ve satışlarla dolu; ve
pazar uzadı; uzar, uzamakla. Ve hadiste: “Kim **احْتَكَرَ** bir yiyeceği, o şöyledir”; yani onu satın aldı ve onu, azalsın da pahalılaşsın diye alıkoydu; **الحُكْرُ** ve **الحُكْرَةُ** ondan (türetilen) isimdir;
ve ondan hadistir: şüphesiz o **الحُكْرَةِ**den nehyetti; ve ondan Osman hadisi: şüphesiz o
**حُكْرَةً** satın alırdı, yani bir bütün (toplu) olarak; ve denildi: **جِزافاً** (tartısız/ölçüsüz). Ve **الحُكْرَةِ**nin aslı: toplamak ve tutmaktır.
Ve **حَكَرَهَ يَحْكِرهُ حَكْراً**: ona zulmetti, onu küçümsedi ve onunla geçinmeyi kötü yaptı; dedi
el-Ezherî: **الحَكْرُ** zulüm, eksiltme ve kötü geçinmedir; ve denilir: falan
falana **يَحْكِرُ**; onunla muâşeretinde ve birlikte yaşayışında ona meşakkat ve zarar soktuğu zaman,
ve sıfat **حَكِرٌ**dür; ve nesep bakımından **حَكِرٌ** bir adam; şair dedi ve önce geçen beyti nakletti:
وأَب يكرمها غير حكر
Ve **الحَكْرُ**: inatçılıktır. Ve Ebû Hureyre hadîsinde, köpekler hakkında dedi: “Eğer
az olan **الحَكَرَ**a varırlarsa onu yeme”; **الحكر**, harekeli olarak: toplanmış az sudur,
ve aynı şekilde yiyecek ve sütün azı; ve o, “toplanmış” yani “mecmû” mânasında “mef‘ûl” anlamıyla **فَعَلٌ**dür; ve “onu yeme” yani onu içme.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ح ك ر * * احتِكارُ * الطعام جمعه وحبسه يُتربص به الغلاء

##### Türkçe

* ح ك ر * * **احتِكارُ** * yiyeceği toplaması ve onu hapsetmesi; onunla pahalılığın gözetlenmesi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الحكر، بفتح فسكون: الظلم والتنقص وإساءة المعاشرة والعسر والالتواء، وهذان من الأساس والتكملة. والفعل كضرب، يقال: حكره يحكره حكرا: ظلمه وتنقصه وأساء عشرته. وقال الأزهري: الحكر: الظلم والتنقص وسوء العشرة. ويقال: فلان يحكر فلانا إذا أدخل عليه مشقة ومضرة في معاشرته ومعايشته، والنعت حكر. ورجل حكر، على النسب. الحكر: السمن بالعسل يلعقهما الصبي.و الحكر: القعب الصغير.و الحكر: الشيء القليل من الماء والطعام واللبن، ويحرك، ويضمان. الحكر، بالتحريك: ما احتكر من الطعام ونحوه مما يؤكل، أي احتبس انتظارا لغلائه، كالحكر، كصرد، والحكرة، وفاعله حكر، ككتف. يقال: إنه لحكر لا يزال يحبس سلعته والسوق مادة حتى يبيع بالكثير من شدة حكره، أي من شدة احتباسه وتربصه. ومعنى: والسوق مادة، أي ملأى رجالا وبيوعا. الحكر: اللجاجة والعسر، والاستبداد بالشيء، أي الاستقلال به. حكر، كفرح، فهو حكر. الحكر، بالتحريك: الماء القليل المجتمع. ومنه حديث أبي هريرة قال الكلاب  إذا أبي هريرة قال في الكلاب  إذا وردن الحكر القليل فلا تطعمه  ، أي لا تشربه، وكذلك القليل من الطعام واللبن وهو فعل بمعنى مفعول، أي مجموع. والتحكر: الاحتكارر. قال ابن شميل: إنهم ليتحكرون في بيعهم، أي ينظرون ويتربصون. وفي الحديث  من احتكر طعاما فهو كذذا  أي اشتراه وحبسه ليقل فيغلو. التحكر: التحسر، وإنه ليتحكر عليه، أي يتحسر. قال رؤبة:
  لا ينظر النحوي فيها نظري
  وإن لوى لحييه بالتحـكـر والمحاكرة: الملاحة والمماراة. والحكرة، بالضم: اسم من الاحتكار، وكذلك الحكر، ومنه الحديث  أنه نهى عن الحكرة  والحكرة: الجملة، وقيل الجزاف، وأصل الحكرة الجمع والإمساك، كما قاله الراغب وغيره. ومما يستدرك عليه: الحكر، بالكسر: ما يجعل على العقارات ويحبس، ومولدة. والحاكورة: قطعة أرض تحكر لزرع الأشجار قريبة من الدور والمنازل، شامية. الشيخ شمس الدين محمد بن أحمد بن الحكري المعروف بالخازن، محدث الديار المصرية ومقرئها، كأنه منسوب إلى منية حكر من قرى مصر بالسمنودية، روى عنه شيخ الإسلام زكريا الأنصاري وغيره. والحكرة، بالضم من مخاليف الطائف.

##### Türkçe

**الحكر**، فتح ile sonra sükûn ile: zulüm ve eksiltme ve kötü muamele ve güçlük ve eğrilik; ve bu ikisi **الأساس** ve **التكملة**’dendir. Fiil **ضرب** gibi; denir: **حكره يحكره حكرا**: ona zulmetti ve onu eksiltti ve onunla geçinmesini kötü yaptı. **الأزهري** dedi: **الحكر**: zulüm ve eksiltme ve kötü geçinmedir. Ve denir: falan, falana **يحكر** eder; onunla düşüp kalkmasında ve birlikte yaşamasında ona meşakkat ve zarar soktuğu zaman; sıfat **حكر**’dır. Ve nesebe göre: **رجل حكر**.

**الحكر**: bal ile yağ; çocuk ikisini yalar. Ve **الحكر**: küçük **قعب**. Ve **الحكر**: su ve yemek ve süt’ten az şey; ve **يحرك**; ve ikisi de dammelidir.

**الحكر**، tahrîk ile: yenilen şeylerden yiyecek ve benzeri olarak ihtikâr edilen şey; yani pahalanmasını bekleyerek hapsetti; **الحكر** gibi, **صرد** gibi; ve **الحكرة**; ve onun faili **حكر**’dır, **كتف** gibi. Denir: o, şiddetli **حكره**’sinden dolayı—yani onun şiddetli hapsetmesi ve gözetip beklemesinden dolayı—malını hapsetmeyi sürdürür ve pazar dolu iken çokla satar; “ve pazar dolu”nun manası: erkekler ve alışverişlerle doludur.

**الحكر**: inatçılık ve güçlük; ve şey üzerinde istibdat, yani onunla tek başına kalma.

**حكر**، **فرح** gibi; o hâlde o **حكر**’dır.

**الحكر**، tahrîk ile: toplanmış az su. Ondandır: **أبي هريرة** hadisi; **الكلاب** dedi: **أبي هريرة**’den, köpekler hakkında, dedi ki: “Köpekler az **الحكر**’a vardıkları zaman onu **تطعمه** etme”; yani onu içirme; ve yine yemek ve süt’ten az olan da böyledir. Ve o, mef‘ûl manasında fâ‘ildir; yani toplanmış.

**التحكر**: ihtikâr. **ابن شميل** dedi: onlar satışlarında mutlaka **يتحكرون** ederler; yani bakarlar ve gözetip beklerler. Ve hadiste: “Kim yiyeceği ihtikâr ederse o **كذذا**’dır”; yani onu satın aldı ve azalsın da pahalılaşsın diye hapsetti.

**التحكر**: hasret çekme; ve mutlaka ona karşı **يتحكر** eder; yani hasret çeker. **رؤبة** dedi:
  لا ينظر النحوي فيها نظري
  وإن لوى لحييه بالتحـكـر

Ve **المحاكرة**: tuzluluk ve münakaşa.

Ve **الحكرة**، damme ile: ihtikârdan bir isimdir; ve yine **الحكر** da böyledir. Ondandır hadîs: “O, **الحكرة**’dan nehyetti.” Ve **الحكرة**: cümle; ve “cezaf” denildi. Ve **الحكرة**’nın aslı toplama ve tutmadır; **الراغب** ve başkalarının dediği gibi.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الحكر**، kesre ile: akarlar üzerine konulan ve hapsedilen şey; ve müvelleddir. Ve **الحاكورة**: evlere ve meskenlere yakın, ağaç dikmek için **تحكر** edilen bir parça arazi; Şamlıdır.

**الشيخ شمس الدين محمد بن أحمد بن الحكري** المعروف بـ **الخازن**: Mısır diyarlarının muhaddisi ve onun kurrâsı; sanki Mısır köylerinden **منية حكر**’a nisbetlidir; **السمنودية**’dendir; ondan **شيخ الإسلام زكريا الأنصاري** ve başkaları rivayet etti.

Ve **الحكرة**، damme ile: **الطائف**’in **مخاليف**’indendir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حَكَرَ
1 حَكَرَ حكر i. q. احتكر, q. v. (A.) ― -b2- Also حَكَرَهُ, aor. حَكِرَ , inf. n. حَكْرٌ, He wronged him; acted wrongfully, or injuriously; towards him; (T, K, * TA;) and detracted from his reputation, or impugned his character; (T, TA;) acted, or behaved, towards him with bad fellowship, (T, K, * TA,) and with difficulty, or hardness, and perverseness: (TA:) and he brought upon him distress, or trouble, and harm, or injury, in his intercourse with him, and his ways of life. (T, TA.) The epithet applied to him who does so is ↓ حَكِرٌ, [not a reg. part. n., but] a kind of relative epithet. (T, TA.) You say, فِيهِ حَكْرٌ In him is difficulty, or hardness, and perverseness, and a quality of bad fellowship. (A.) -A2- حَكِرَ, aor. حَكَرَ , (TA,) inf. n. حَكَرٌ, (K, TA,) He was obstinate, or persistent, or persistent in contention, (K, * TA,) and difficult, or hard; (TA;) and kept a thing to himself, not allowing any one to share with him in it. (K, * TA.) The part. n. is ↓ حَكِرٌ. (TA.)

حكّر أَرْضَ فُلَانٍ
2 حكّر أَرْضَ فُلَانٍ ذ , inf. n. تَحْكِيرٌ, as used by the people of Egypt, [He made the land of such a one to be a حِكْر; i. e.] he [enclosed, and] debarred others from building upon, [or otherwise making use of,] the land of such a one. (ElMakreezee's Khitat, ii. 114.) [A post-classical phrase: see حِكْرٌ.]

حاكرهُ
3 حاكرهُ حاكره حاكرة , (TK,) inf. n. مُحَاكَرَةٌ, (A, K,) He contended, litigated, or wrangled, with him. (A, K, TK.)

5 تَحَكَّرَ see 8, in two places.

احتكر
8 احتكر احتكر أحتكر ٱحتكر He withheld, (A, Mgh, Msb, K,) or collected and withheld, (S, M,) wheat, (S, M, A, Mgh, Msb,) and the like, of what is eaten, (M, TA,) waiting for a time of dearness; (S, M, A, Mgh, Msb, K;) as also ↓ حَكَرَ, (A,) and ↓ تحكّر: (K:) he bought wheat and withheld it in order that it might become scarce and dear. (TA.) And فِى بَيْعِهِ ↓ تحكّر He waited, and watched, [for a time of dearness,] in his selling. (ISh.) [This last verb is perhaps not transitive.]

حَكْرٌ
حَكْرٌ حكر : see حُكْرَةٌ.

حِكْرٌ
حِكْرٌ حكر , as meaning مَا يُجْعَلُ عَلَى العَقَارَاتِ وَ يُحْبَسُ [app. a mistranscription for ما يُحَكَّرُ مِنَ العقارات ويحبس, which expresses the correct signification, in the dial. of Egypt, i. e. What is enclosed, of lands, or of lands and houses, or of lands and palm-trees &c., and debarred from others, so that they may not build upon it nor otherwise make use of it], is a post-classical term: (TA:) [pl. أَحْكَارٌ. See also حَاكُورَةٌ.]

حَكَرٌ
حَكَرٌ حكر and ↓ حُكَرٌ (K) and ↓ حُكْرَةٌ (TA) What is withheld, (K,) [or collected and withheld, (see 8,)] of wheat, and the like, of what is eaten, (TA,) in expectation of its becoming dear. (K.) ― -b2- See also the last of these words.

حَكِرٌ
حَكِرٌ حكر One who withholds a thing, and keeps it to himself: (A:) one who withholds (K, TA) [or collects and withholds] wheat, and the like, of what is eaten, (TA,) in expectation of dearness: (K, TA:) one who ceases not to withhold his merchandise when the market is full of people and of goods for sale, that it may be sold for much [بِالكَثِيرِ: in the L and K بالكسر, which is evidently a mistranscription]. (L, TA.) ― -b2- See also 1, in two places.

حُكَرٌ
حُكَرٌ حكر : see حَكَرٌ.

حُكْرَةٌ
حُكْرَةٌ حكر حكره حكرة Collection and retention: this is the primary signification. (Er-Rلghib.) ― -b2- The withholding, (A, Mgh, Msb, K,) or collecting and withholding, (S,) wheat, (S, A, Mgh, Msb,) and the like, of what is eaten, (TA,) waiting for a time of dearness; (S, A, Mgh, Msb, K;) a subst. from اِحْتِكَارٌ; (Msb, K;) as also ↓ حَكَرٌ and ↓ حَكْرٌ. (Msb.) You say that the trade of such a one is الحُكْرَةُ. (A.) ― -b3- Accord. to some, The selling a thing without knowing its measure or weight. (TA.) ― -b4- And A collection, or an aggregate. (TA.) ― -b5- See also حَكَرٌ.

حَاكُورَةٌ
حَاكُورَةٌ حاكوره حاكورة A piece of land retained and enclosed by its proprietor (تحكر [i. e. تُحَكَّرُ]) for sowing [and planting] trees [&c.], near to the houses and abodes: of the dial. of Syria. (TA.) [See also حِكْرٌ.]

##### Türkçe

**حَكَرَ**
1 **حَكَرَ** حكر i. q. **احتكر**, q. v. (A.) ― -b2- Ayrıca **حَكَرَهُ**, muzâri‘ı **حَكِرَ**, mastar ismi **حَكْرٌ**, Ona zulmetti; ona karşı haksız davrandı yahut zarar verici davrandı; (T, K, * TA;) ve onun şöhretinden eksiltti yahut onun karakterine dil uzattı; (T, TA;) ona karşı kötü arkadaşlıkla davrandı yahut muamele etti, (T, K, * TA,) ve zorlukla yahut sertlikle ve inatçılıkla: (TA:) ve onunla olan muamelesinde ve yaşayış tarzlarında ona sıkıntı yahut dert ve zarar yahut incinme getirdi. (T, TA.) Bunu yapan kimseye verilen sıfat ↓ **حَكِرٌ**’dür; [düzenli bir ism-i fâil değil, fakat] nisbet türünden bir sıfattır. (T, TA.) Şöyle dersin: **فِيهِ حَكْرٌ** “Onda zorluk yahut sertlik ve inatçılık ve kötü arkadaşlık niteliği vardır.” (A.) -A2- **حَكِرَ**, muzâri‘ı **حَكَرَ**, (TA,) mastar ismi **حَكَرٌ**, (K, TA,) İnatçı oldu yahut ısrarcı oldu yahut çekişmede ısrarcı oldu, (K, * TA,) ve zor yahut sert oldu; (TA;) ve bir şeyi kendine sakladı, onda kimsenin onunla ortak olmasına izin vermedi. (K, * TA.) İsm-i fâil ↓ **حَكِرٌ**’dür. (TA.)

**حكّر أَرْضَ فُلَانٍ**
2 **حكّر أَرْضَ فُلَانٍ** ذ , mastar ismi **تَحْكِيرٌ**, Mısır halkının kullandığı üzere, [Falancanın arazisini bir **حِكْر** yaptı; yani] falancanın arazisi üzerine bina yapmaktan [yahut başka suretle faydalanmaktan] başkalarını men etti [ve çevirdi]. (ElMakreezee's Khitat, ii. 114.) [Klasik sonrası bir ibare: **حِكْرٌ**’e bak.]

**حاكرهُ**
3 **حاكرهُ** حاكره حاكرة , (TK,) mastar ismi **مُحَاكَرَةٌ**, (A, K,) Onunla çekişti, dava etti yahut ağız dalaşı yaptı. (A, K, TK.)

5 **تَحَكَّرَ** iki yerde 8’e bak.

**احتكر**
8 **احتكر** احتكر أحتكر ٱحتكر Buğdayı, (A, Mgh, Msb, K,) yahut toplayıp alıkoydu, (S, M,) ve yenilen şeylerden benzerini, (M, TA,) pahalılık zamanı bekleyerek; (S, M, A, Mgh, Msb, K;) bunun gibi ayrıca ↓ **حَكَرَ**, (A,) ve ↓ **تحكّر**: (K:) buğday satın aldı ve kıtlaşıp pahalı olsun diye onu alıkoydu. (TA.) Ve **فِى بَيْعِهِ** ↓ **تحكّر** Satışında bekledi ve gözetledi, [pahalılık zamanı için]. (ISh.) [Bu son fiil belki müteaddî değildir.]

**حَكْرٌ**
**حَكْرٌ** حكر : **حُكْرَةٌ**’ye bak.

**حِكْرٌ**
**حِكْرٌ** حكر , **مَا يُجْعَلُ عَلَى العَقَارَاتِ وَ يُحْبَسُ** anlamında [görünüşe göre **ما يُحَكَّرُ مِنَ العقارات ويحبس** için yanlış yazımdır; bu, Mısır lehçesinde doğru anlamı ifade eder; yani arazilerden yahut araziler ve evlerden yahut araziler ve hurma ağaçları vb.den çevrilip başkalarından men edilen şey; öyle ki onun üzerine bina yapamasınlar ve başka suretle faydalanamasınlar], klasik sonrası bir terimdir: (TA:) [çoğulu **أَحْكَارٌ**. Ayrıca **حَاكُورَةٌ**’ye de bak.]

**حَكَرٌ**
**حَكَرٌ** حكر ve ↓ **حُكَرٌ** (K) ve ↓ **حُكْرَةٌ** (TA) Alıkonulan şey; (K,) [yahut toplanıp alıkonulan (8’e bak)], buğdaydan ve yenilen şeylerden benzerinden, (TA,) pahalılaşması beklentisiyle. (K.) ― -b2- Bu kelimelerin sonuncusuna da bak.

**حَكِرٌ**
**حَكِرٌ** حكر Bir şeyi alıkoyan ve onu kendine saklayan kimse: (A:) buğdayı ve yenilen şeylerden benzerini alıkoyan (K, TA) [yahut toplayıp alıkoyan], (TA,) pahalılık beklentisiyle: (K, TA:) pazar insanlarla ve satılık mallarla dolu iken, çok [**بِالكَثِيرِ**: L ve K’da **بالكسر** ile; bu açıkça yanlış yazımdır] karşılığında satılsın diye, ticaret malını alıkoymayı bırakmayan kimse. (L, TA.) ― -b2- Ayrıca 1’e, iki yerde, bak.

**حُكَرٌ**
**حُكَرٌ** حكر : **حَكَرٌ**’e bak.

**حُكْرَةٌ**
**حُكْرَةٌ** حكر حكره حكرة Toplama ve alıkoyma: bu, asli anlamdır. (Er-Rلghib.) ― -b2- Buğdayı, (A, Mgh, Msb, K,) yahut toplayıp alıkoyma, (S,) ve yenilen şeylerden benzerini, (TA,) pahalılık zamanı bekleyerek; (S, A, Mgh, Msb, K;) **اِحْتِكَارٌ**’dan bir isimdir; (Msb, K;) bunun gibi ayrıca ↓ **حَكَرٌ** ve ↓ **حَكْرٌ**. (Msb.) Şöyle dersin: falancanın ticareti **الحُكْرَةُ**’dir. (A.) ― -b3- Bazılarına göre, bir şeyi ölçüsünü yahut tartısını bilmeden satmaktır. (TA.) ― -b4- Ve bir toplama yahut bir yığın. (TA.) ― -b5- Ayrıca **حَكَرٌ**’e bak.

**حَاكُورَةٌ**
**حَاكُورَةٌ** حاكوره حاكورة Sahibince (تحكر [yani **تُحَكَّرُ**]) ekim [ve ağaç dikimi] için [&c.], evlerin ve meskenlerin yakınında, alıkonulup çevrilen bir arazi parçası: Şam lehçesindendir. (TA.) [Ayrıca **حِكْرٌ**’e de bak.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَكَرَ
حَكَرَ I ( n. ac. حَكْر 1 ),
a.  Wronged, injured.

b.  Bought up, monopolized, made a monopoly of.

حَكِرَ
حَكِرَ A ( n. ac. حَكَر 4 )
a.  [ Bi ], Appropriated, kept for himself, monopolized.

حَكَّرَ
حَكَّرَ II ,
a.  Enclosed, monopolized ( land ).

حَاْكَرَ
حَاْكَرَ III ,
a.  Quarreled, wrangled with.

تَحَكَّرَ
تَحَكَّرَ V ,  اِحْتَكَرَ VIII ,
a.  Bought up, made a monopoly of ( wheat & c. ).

حَكْر
حَكْر 1 ,
a.  Injustice; extortion.

b.  see 3 .

حِكْر
حِكْر 2 ,
a.  Land-grabbing.

حُكْر
حُكْر 3 ,
a.  Drinking-cup.

b.  Trifle.

حُكْرَة
حُكْرَة 3t ,
a.  Usurious corn-trade.

حَكَر
حَكَر 4 ,
a.  Monopoly.

حَكِر
حَكِر 5 ,
a.  Monopolist.

حُكَر
حُكَر 9 ,
a.  see 4 .

حَاْكُوْرَة
حَاْكُوْرَة 40t ,
a.  Plantation, enclosure.

##### Türkçe

**حَكَرَ**
**حَكَرَ** I ( n. ac. **حَكْر** 1 ),
a.  Zulmetti, zarar verdi.

b.  Satın alıp topladı, tekel yaptı, tekeline aldı.

**حَكِرَ**
**حَكِرَ** A ( n. ac. **حَكَر** 4 )
a.  [ Bi ], sahiplendi, kendisi için alıkoydu, tekeline aldı.

**حَكَّرَ**
**حَكَّرَ** II ,
a.  Çevreledi, (araziyi) tekeline aldı.

**حَاْكَرَ**
**حَاْكَرَ** III ,
a.  Çekişti, didişti.

**تَحَكَّرَ**
**تَحَكَّرَ** V ,  **اِحْتَكَرَ** VIII ,
a.  Satın alıp topladı, (buğday vb.) tekeline aldı.

**حَكْر**
**حَكْر** 1 ,
a.  Zulüm; haksız kazanç.

b.  3’e bak.

**حِكْر**
**حِكْر** 2 ,
a.  Arazi gasbı.

**حُكْر**
**حُكْر** 3 ,
a.  İçme kadehi.

b.  Önemsiz şey.

**حُكْرَة**
**حُكْرَة** 3t ,
a.  Tefeci tahıl ticareti.

**حَكَر**
**حَكَر** 4 ,
a.  Tekel.

**حَكِر**
**حَكِر** 5 ,
a.  Tekelci.

**حُكَر**
**حُكَر** 9 ,
a.  4’e bak.

**حَاْكُوْرَة**
**حَاْكُوْرَة** 40t ,
a.  Plantasyon, çevrili arazi.
