# حكل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%83%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حكل

الحكل، بالضم من الحيوان: ما لا يسمع صوته كالذر والنمل. وقيل: العجم من الطيور والبهائم. قال الليث: الحكل في رجز رؤبة: اسم لسليمان عليه الصلاة والسلام وهو قوله:
  لو أنني أوتيت علم الحكـل
  علمت منه مستسر الدخـل
  علم سليمان كلام النـمـل
  ما رد أروى أبدا عن عذلي

  الحكل في الفرس: امساح نساه، ورخاوة في كعبيه كذا في المحكم، إلا أنه مضبوط: الحكل، بالتحريك. الحكلة بهاء: العجمة في الكلام يقال: في لسانه حكلة: أي عجمة لا يبين بها الكلام. وحكل علي الخبر: أشكل وكذلك احتكل: إذا التبس واشتبه كأحكل، قاله الزجاج، وكذلك: عكل وأعكل. قال ابن عباد: حكل الرمح حكلا: أقامه على إحدى رجليه. حكل بالعصا حكلا: ضرب هذلية، قال بعض هذيل: لئن أظفرني الله بك لأحكلنك بالعصا حكلا: أي لأضربنك بها. والحوكل: القصير، يقال: البخيل. الحوكلة بهاء: ضرب من المشي عن ابن عباد. واحتكل عليه الأمر: اشتكل والتبس واشتبه. احتكل: تعلم العجمية بعد العربية قاله الفراء. قال ابن الأعرابي: الحاكل: المخمن نقله الأزهري. وأحكل عليهم: أثار عليهم شرا ونص المحكم: وأحكل عليهم شرا: أبر، قال:
  أبوا علي الناس أبوا فأحكلوا
  تأبى لهم أرومة وأول
  يبلى الحديد قبلها والجندل والتحكل: اللجاج بالجهل عن ابن عباد.
 ومما يستدرك عليه: حكلت في المشي: تثاقلت وتباطأت، نقله الصاغاني. والحكيلة، كسفينة: اللثغة. وقال الحافظ: الحكلئي، بالضم: لقب العجاج لقوله:
  لو كنت قد أوتيت علم الحكل وعبد الله بن حكل الأزدي: تابعي شامي، روى عنه خالد بن معدان.

### Türkçe

**الحكل**، (ötre ile) hayvandan: sesi işitilmeyen şey; **كالذر والنمل**. Ve denildi: kuşlar ve dört ayaklı hayvanlardan acemler. **قال الليث**: **الحكل** Rü’be’nin recezinde: Süleyman’a—ona salât ve selâm olsun—bir isimdir; ve o, onun sözüdür:
  Eğer bana **الحكـل** ilmi verilmiş olsaydı
  Ondan gizli olan içeri girişi bilirdim
  Süleyman **النـمـل**’in sözünü bildi
  Ervâ, kınamamdan ebediyen geri dönmedi

**الحكل** atta: testislerinin silinmesi; ve iki topuğunda gevşeklik; **كذا في المحكم**; ancak o, ضبط edilmiştir: **الحكل** (harekeleme ile). **الحكلة** (هاء ile): sözde acemlik; denilir: dilinde **حكلة** vardır; yani onunla söz açıklanmaz bir acemlik. Ve **حكل علي الخبر**: müşkil oldu; ve كذلك **احتكل**: karışıp kapandığı ve şüpheli olduğu zaman; **كأحكل**; onu **الزجاج** söyledi; ve كذلك: **عكل** ve **أعكل**. **قال ابن عباد**: **حكل الرمح حكلا**: onu iki ayağından birinin üzerine dikti. **حكل بالعصا حكلا**: Hüzeylî bir vuruştur; Hüzeyl’den bazıları dedi: Allah beni sana muzaffer kılarsa, seni değnekle **حكلا** ile mutlaka **لأحكلنك**: yani onunla mutlaka döverim. Ve **الحوكل**: kısa boylu; denilir: cimri. **الحوكلة** (هاء ile): yürüyüşten bir tür; İbn Abbâd’dan. Ve **احتكل عليه الأمر**: şekillendi; karışıp kapandı ve şüpheli oldu. **احتكل**: Arapçadan sonra Acemceyi öğrendi; onu **الفراء** söyledi. **قال ابن الأعرابي**: **الحاكل**: tahmin eden; onu Ezherî nakletti. Ve **أحكل عليهم**: onların üzerine bir şer çıkardı; ve **نص المحكم**: **وأحكل عليهم شرا**: iyilik etti; dedi ki:
  İnsanlar bana karşı direndiler, direndiler de **فأحكلوا**
  Onlara bir kök ve bir asıl karşı koyar
  Ondan önce demir ve kaya aşınır; ve **التحكل**: İbn Abbâd’dan, cehaletle inatçılık.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **حكلت في المشي**: ağırlaştım ve yavaşladım; onu Sâgânî nakletti. Ve **الحكيلة**، **كسفينة**: pelteklik. Ve Hâfız dedi: **الحكلئي**، (ötre ile): A‘câc’ın lakabıdır; onun sözü sebebiyle:
  Eğer **الحكل** ilmi verilmiş olsaydı
Ve Ezd’den **عبد الله بن حكل**: Şamlı tâbiî; ondan Hâlid b. Ma‘dân rivayet etti.
