# حكي — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%8A/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%83%D9%8A/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حكي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%8A.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حكى

حَكَيْتُ الحَدِيثَ
1 حَكَيْتُ الحَدِيثَ حكيت الحديث , aor. حَكِىَ , (K,) inf. n. حِكَايَةٌ; (TA;) and حَكَوْتُهُ, aor. حَكُىَ ; (K;) [I related, recited, rehearsed, narrated, or told, the narrative, story, tradition, &c.:] both signify the same. (K.) And حَكَيْتُ عَنْهُ الكَلَامَ, inf. n. as above; (S, K;) and حَكَوْتُهُ; (AO, S;) i. q. نَقَلْتُهُ [meaning I transmitted, quoted, or transcribed, from him, the speech, discourse, saying, sentence, or the like; reported, related, recited, rehearsed, narrated, told, or mentioned, the speech, &c., as from him]. (K.) ― -b2- حَكَيْتُ الشَّىْءَ, aor. and inf. n. as above, I did the like of the thing; as, for instance, another person's art: I imitated it; or emulated it: as also حَكَوْتُهُ, aor. حَكُىَ . (Msb.) One is related to have said, لَا أَحْكُو كَلَامَ رَبِّى, meaning I will not imitate, or emulate, the words of my Lord. (ISk, Msb.) And you say, حَكَيْتُ فُلَانًا; and ↓ حَاكَيْتُهُ, (K,) inf. n. مُحَاكَاةٌ; (TA;) [I imitated such a one;] I did the deed of such a one: (K:) or I said the like of the saying of such a one, exactly; (K, * TA;) not exceeding it: (TA:) and حَكَيْتُ فِعْلَهُ, and ↓ حَاكَيْتُهُ, I did the like of his deed: (S:) but in relation to what is had, foul, or unseemly, the latter verb is most used. (TA.) ― -b3- And حَكَيْتُهُ and ↓ حَاكَيْتُهُ I resembled him, (K,) and it. (TA.) You say, فُلَانٌ يَحْكِى الشَّمْسَ حُسْنًا; and ↓ يُحَاكِيهَا, inf. n. as above; Such a one resembles the sun in beauty. (S.) -A2- حَكَى and ↓ احكى He tightened a knot; (S, K;) and made it strong: (IKtt, TA:) dial. vars. of حَكَأَ and أَحْكَأَ. (S.)

3 حَاْكَىَ see 1, in four places.

4 أَحْكَىَ see 1, last sentence. -A2- احكى عَلَيْهِمْ i. q. أَبَرَّ [He overcame them; &c.]. (Sgh, K.)

احتكى أَمْرِى
8 احتكى أَمْرِى ذ My affair was, or became, in a firm, solid, sound, or good, state. (K.) ― -b2- احتكى ذٰلِكَ فِى صَدْرِى That came into my mind. (Fr, TA.) [See also اِحْتَكَأَ; and see اِحْتَكَّ in the first paragraph of art. حك.]

اِمْرَأَةٌ حَكِىٌّ
اِمْرَأَةٌ حَكِىٌّ ذ A calumnious woman; (K;) one who repeats the sayings of others in a calumnious manner. (TA.)

حِكَايَةٌ
حِكَايَةٌ حكايه حكاية inf. n. of 1. (S, Msb, K.) ― -b2- [Used as a simple subst., it signifies A narrative, story, or tale:] pl. حَكَايَاتٌ. (TA.) ― -b3- As a conventional term in grammar, [meaning Imitation, or conforming, in language,] it is of two kinds: حِكَايَةُ جُمْلَةٍ [The imitation of a proposition, or phrase], and حِكَايَةُ مُفْرَدٍ [The imitation of a single word]: the former is of two sorts; one of which is termed حِكَايَةُ مَلْفُوظٍ [The imitation of a thing uttered], whereof قَالُوا الحَمْدُ للّٰهِ [They said, “ Praise be to God, ” (Kur vii. 41,)] is an ex.; and the other, حِكَايَةُ مَكْتُوبٍ [The imitation of a thing written], whereof قَرَأْتُ عَلَى فَصِّهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ [I read upon his ring-stone, “ Mohammad is the Apostle of God, ”] is an ex.: and the latter kind, also, (that of a single word,) is of two sorts; one of which is with the interrogative أَىٌّ or مَنْ, as when, to one who says, رَأَيْتُ رَجُلًا [pronounced رَجُلَا, I saw a man], you say, أَيَّا [What (man)?], or مَنَا [Whom?], and the like, which sort is agreeable with a common rule; the other sort being without an interrogative, as the saying of one of the Arabs, to one who said, هَاتَانِ تَمْرَتَانِ [These are two dates], دَعْنَا مِنْ تَمْرَتَانِ [Abstain thou from troubling us about two dates], which sort is anomalous. (El-Ashmoonee's Expos. of the Alfeeyeh of Ibn-Mلlik.) [حِكَايَةُ صَوْتٍ signifies A word imitative of a sound; an onomatopœia: see اِسْمُ صَوْتٍ in art. سمو.]

### Türkçe

**حَكَيْتُ الحَدِيثَ**
1 **حَكَيْتُ الحَدِيثَ** , muzâri‘ **حَكِىَ** , (K,) mastar ismi **حِكَايَةٌ**; (TA;) ve **حَكَوْتُهُ**, muzâri‘ **حَكُىَ** ; (K;) [rivayeti, kıssayı, hadisi vb. naklettim, okudum, tekrar ettim, anlattım:] ikisi de aynı mânaya gelir. (K.) Ve **حَكَيْتُ عَنْهُ الكَلَامَ**, mastar ismi yukarıdaki gibi; (S, K;) ve **حَكَوْتُهُ**; (AO, S;) **نَقَلْتُهُ** ile aynı mânadadır [ondan sözü, konuşmayı, sözü-söyleyişi, cümleyi veya benzerini naklettim, aktardım, alıntıladım yahut yazıya geçirdim; ondan olarak sözü vb. haber verdim, naklettim, okudum, tekrar ettim, rivayet ettim, anlattım veya zikrettim]. (K.) ― -b2- **حَكَيْتُ الشَّىْءَ**, muzâri‘ ve mastar ismi yukarıdaki gibi, şeyin benzerini yaptım; meselâ bir başkasının sanatını: onu taklit ettim; yahut ona öykündüm: bunun gibi **حَكَوْتُهُ**, muzâri‘ **حَكُىَ**. (Msb.) Birinin şöyle dediği rivayet olunur: **لَا أَحْكُو كَلَامَ رَبِّى**, mânası: Rabbimin sözlerini taklit etmeyeceğim yahut ona öykünmeyeceğim. (ISk, Msb.) Ve dersin ki: **حَكَيْتُ فُلَانًا**; ve ↓ **حَاكَيْتُهُ**, (K,) mastar ismi **مُحَاكَاةٌ**; (TA;) [falancayı taklit ettim;] falancanın fiilini yaptım: (K:) yahut falancanın sözünün aynısını, tam olarak söyledim; (K, * TA;) onu aşmadan: (TA:) ve **حَكَيْتُ فِعْلَهُ**, ve ↓ **حَاكَيْتُهُ**, onun fiilinin benzerini yaptım: (S:) fakat çirkin, kötü yahut yakışıksız olanla ilgili olarak ikinci fiil daha çok kullanılır. (TA.) ― -b3- Ve **حَكَيْتُهُ** ve ↓ **حَاكَيْتُهُ** ona benzedim, (K,) ve ona (şeye) de. (TA.) Dersin ki: **فُلَانٌ يَحْكِى الشَّمْسَ حُسْنًا**; ve ↓ **يُحَاكِيهَا**, mastar ismi yukarıdaki gibi; falanca güzellikte güneşe benzer. (S.) -A2- **حَكَى** ve ↓ **احكى** bir düğümü sıktı; (S, K;) ve onu sağlam yaptı: (IKtt, TA:) **حَكَأَ** ve **أَحْكَأَ**’nın lehçe varyantlarıdır. (S.)

3 **حَاْكَىَ** 1’e bak, dört yerde.

4 **أَحْكَىَ** 1’e bak, son cümle. -A2- **احكى عَلَيْهِمْ** **أَبَرَّ** ile aynı mânadadır [onlara galip geldi; vb.]. (Sgh, K.)

**احتكى أَمْرِى**
8 **احتكى أَمْرِى** ذ İşim sağlam, katı, sahih yahut iyi bir hâlde idi veya oldu. (K.) ― -b2- **احتكى ذٰلِكَ فِى صَدْرِى** O, zihnime geldi. (Fr, TA.) [Ayrıca **اِحْتَكَأَ**’ya bak; ve حك maddesinin ilk paragrafında **اِحْتَكَّ**’e bak.]

**اِمْرَأَةٌ حَكِىٌّ**
**اِمْرَأَةٌ حَكِىٌّ** ذ İftiracı bir kadın; (K;) başkalarının sözlerini iftiracı bir tarzda tekrar eden. (TA.)

**حِكَايَةٌ**
**حِكَايَةٌ** حكايه حكاية 1’in mastar ismidir. (S, Msb, K.) ― -b2- [Basit bir isim olarak kullanıldığında, mânası: bir anlatı, hikâye yahut masal:] çoğulu **حَكَايَاتٌ**. (TA.) ― -b3- Nahivde ıstılah olarak, [mânası: dilde taklit yahut uygun düşürme,] iki kısımdır: **حِكَايَةُ جُمْلَةٍ** [bir önermenin yahut ibarenin taklidi], ve **حِكَايَةُ مُفْرَدٍ** [tek bir kelimenin taklidi]: birincisi iki çeşittir; bunlardan birine **حِكَايَةُ مَلْفُوظٍ** [söylenmiş bir şeyin taklidi] denir; bunun örneği **قَالُوا الحَمْدُ للّٰهِ** [“Allah’a hamd olsun” dediler, (Kur vii. 41,)]’dir; diğeri ise **حِكَايَةُ مَكْتُوبٍ** [yazılmış bir şeyin taklidi] olup bunun örneği **قَرَأْتُ عَلَى فَصِّهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ** [yüzüğünün taşında “Muhammed Allah’ın elçisidir” yazısını okudum]’dur: ve ikinci kısım da (tek kelimeninki) iki çeşittir; bunlardan biri soru edatı **أَىٌّ** veya **مَنْ** ile olandır; meselâ **رَأَيْتُ رَجُلًا** [**رَجُلَا** diye okunarak: bir adam gördüm] diyene sen **أَيَّا** [hangi (adam)?] veya **مَنَا** [kimi?] ve benzerini dersin; bu çeşit genel bir kaideye uygundur; diğer çeşit ise soru edatı olmaksızın olandır; Araplardan birinin, **هَاتَانِ تَمْرَتَانِ** [bunlar iki hurmadır] diyene **دَعْنَا مِنْ تَمْرَتَانِ** [bizi iki hurma ile meşgul etmeyi bırak] demesi gibi; bu çeşit ise kıyas dışıdır. (İbn-Mلlik’in Elfeiyye’sinin El-Ashmoonee şerhi.) [**حِكَايَةُ صَوْتٍ** mânası: bir sesin taklidi olan bir kelime; bir onomatopoia: سمو maddesinde **اِسْمُ صَوْتٍ**’e bak.]
