# حكي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%83%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حكي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حكي

: ( ى *!كحَكَيْتُه .
( *!أحْكيهِ ) *!حِكايَةً .
( *!وحَكَيْتُ فلاناً *!وحاكَيْتُه ) *!مُحاكاةً ؛ ( شابَهْتُه ) .
يقالُ : فلانٌ *!يَحْكي الشَّمسَ حُسْناً *!ويُحاكِيها بمعْنىً .
( و ) أَيْضاً : ( فَعَلْتُ فِعْلَهُ ) ؛ كما في الصِّحاحِ .
( أَو ) قُلْتَ مثْلَ ( قَوْلِه سواءً ) لم تُجاوزْهُ .
وفي الحدِيثِ : ( ما سَرَّني أنِّي *!حَكَيْتُ فلاناً وأنَّ لي كذا وكذا ) ، أَي فَعَلْت مثْلَ فِعْلِهِ .
يقالُ : *!حَكَاهُ *!وحاكَاهُ ، وأَكْثَر ما يُسْتَعْمل في القبيحِ *!المُحاكاةُ .
( وعنه الكلامَ حِكايَةً : نَقَلْتُه .
( و ) حَكَيْتُ ( العُقْدَةَ ؛ شَدَدْتُها ) وقَوَّيْتُها ؛ عن ابنِ القطَّاعِ ، ( *!كأَحْكَيْتُها ) وأحْكَأْتُها .
ورَوَى ثعْلَبُ بيتَ عديِّ بنِ زيْدٍ :

أَجْلِ أَنَّ اللَّهَ قد فَضَّلَكُم
فوقَ مَن *!أَحْكَى بصُلْبٍ وإزارْأَي فوْقَ مَنْ شَدَّ إزارَه عليه .
قالَ : ويُرْوَى : فَوْقَ ما *!أَحْكِي ؛ أَي فوْقَ ما أَقولُ مِن *!الحِكَايَةِ ويُرْوى :
فوْقَ مَنْ أَحْكَا صُلْبا بإزار وهذه الرِّوايَةُ تقدَّمَتْ في الهَمْزةِ .
( وامْرأَةٌ *!حَكِيٌّ ، كغَنِيَ : نَمَّامَةٌ ) *!تَحْكِي كَلامَ الناسِ وتَنمُّ به ؛ قالَ الشَّنْفَرَى :
لعمرك ما إن أم عمروٍ برادةٍ
حكيَ ولا سبَابة قَبْلُ سُبّتِ ( *!واحْتَكى أَمْرِي : اسْتَحْكَم .
( *!وأَحْكَى عليهم : أبَرَّ ) ، نَقَلَه الصَّاغانيُّ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!احْتَكى ذلِكَ في صَدْرِي : وَقَعَ فيه ؛ عن الفرَّاء .
*!والحُكَاةُ ، بالضمِّ مَقْصوراً : العَظايَةُ الضَخْمَةُ ، والجَمعُ *!حُكىً ، كهَدىً ، وهي لُغَةٌ في الحُكَاءَةِ بالضمِّ مَمْدُودَة كما تقدَّمَ في مَوْضِعِه .
*!والحاكِيَةُ : الشِّدَّةُ : يقالُ : *!حَكَتْ أَي شَدَّتْ ، عن الفرَّاء .
ورجُلٌ *!حَكَوِيٌّ ، بالتحْرِيكِ : صاحِبُ *!حِكَاياتٍ ونوادِرَ ، عاميَّةٌ .

### Türkçe

: (**حَكَيْتُه**.
(**أحْكيهِ**) **حِكايَةً**.
(**وحَكَيْتُ فلاناً** **وحاكَيْتُه**) **مُحاكاةً**؛ (ona benzedim).
Denir ki: falan kimse güzellikçe **يَحْكي الشَّمسَ** ve mânaca **يُحاكِيها**.
(ve) ayrıca: (onun fiilini yaptım); Sıhâh’ta olduğu gibi.
(veya) onun (sözünün aynısını, eşit olarak) söyledin; onu aşmadın.
Hadiste: (Beni sevindirmez ki ben **حَكَيْتُ فلاناً** ve benim için şöyle şöyle olsun), yani onun fiilinin benzerini yaptım.
Denir ki: **حَكَاهُ** ve **حاكَاهُ**; ve daha çok çirkin olanda **المُحاكاةُ** kullanılır.
(ve ondan sözü **حِكايَةً**: onu naklettim.
(ve) **حَكَيْتُ** (düğümü; onu sıktım) ve onu kuvvetlendirdim; İbnü’l-Kattâ‘dan; (**كأَحْكَيْتُها**) ve **أحْكَأْتُها**.
Sa‘leb, ‘Adiyy b. Zeyd’in beytini rivayet etti:

أَجْلِ أَنَّ اللَّهَ قد فَضَّلَكُم
فوقَ مَن **أَحْكَى** بصُلْبٍ وإزارْ

Yani: izârını onun üzerine sıkan kimsenin üstünde.
Dedi ki: ve şöyle rivayet olunur: فَوْقَ ما **أَحْكِي**; yani **الحِكَايَةِ**den söylediğim şeyin üstünde. Ve rivayet olunur:
فوْقَ مَنْ أَحْكَا صُلْبا بإزار; ve bu rivayet hemzede daha önce geçti.
(ve bir kadın **حَكِيٌّ**, **غَنِيَ** gibi: koğucu) insanların sözünü **تَحْكِي** eder ve onunla koğuculuk eder; Şenferâ dedi ki:

لعمرك ما إن أم عمروٍ برادةٍ
حكيَ ولا سبَابة قَبْلُ سُبّتِ

(**واحْتَكى أَمْرِي**: sağlamlaştı.
(**وأَحْكَى عليهم**: daha berr oldu), onu Sâgânî nakletti.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**احْتَكى** ذلك في صَدْرِي: onun içine düştü; Ferrâ’dan.
**والحُكَاةُ**، zamme ile, maksûr olarak: büyük kertenkele; çoğulu **حُكىً**, **هَدىً** gibi; ve o, zamme ile memdûde olan **الحُكَاءَةِ**de bir lugattır; daha önce yerinde geçtiği gibi.
**والحاكِيَةُ**: şiddet; denir ki: **حَكَتْ** yani sıktı; Ferrâ’dan.
Ve bir adam **حَكَوِيٌّ**, harekeli olarak: **حِكَاياتٍ** ve nâdir şeyler sahibi; avâmîdir.
