# حلأ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D8%A3/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%84%D8%A3/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حلأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D8%A3.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حلأ

حَلَأَهُ
1 حَلَأَهُ ذ , aor. حَلَاَ ; and ↓ أَحْلَأَهُ; He applied the collyrium called حُلَآءَة and حَلُوْء to his eyes: (K:) or, accord. to AZ, ↓ أَحْلَأَهُ, inf. n. اـِحْلَآءٌ, signifies, he rubbed for him powder from two stones, and applied their powder as a collyrium to his eyes when they were diseased: (TA:) and accord. to ISk, حَلَأَ لَهُ حَلُوْءًا signifies he rubbed for him a stone upon another stone, then put the powder [thus obtained] upon the palm of his hand, and rubbed off with it the rust of a mirror, [see صَدَأَ and صَدَّأَ, the mirror being of bronze, or other metallic substance,] then applied it as a collyrium to his eyes. (K, * S.) -A2- حَلَأَهُ, inf. n. حَلْءٌ, He flogged him with a whip. (S.) ― -b2- And, as also ↓ حَلَّأَهُ, He struck him with a sword, (S, K,) or a staff or stick. (TA.) ― -b3- حَلَأَ بِهِ الأَرْضَ He threw him down on the ground, prostrate: (K:) like جَلَأَ به الارض, which, accord. to Az, is a dial. var. of حلأ. (TA.) ― -b4- حَلَأَهَا (tropical:) He lay with her; or compressed her. (K, TA.) -A3- حَلَأَهُ, (S, K,) and ↓ حلّأهُ, (K,) and ↓ احلأهُ, (TA,) He gave him money. (AZ, S, K.) [Hence,] مَا حُلِئْتُ مِنْهُ بِطَائِلٍ [I gained not, or derived not, any great profit from him, or it]. (T.) [See also 1 in art. حلى.] -A4- حَلَأَ الجِلْدَ, aor. حَلَاَ , inf. n. حَلْ ءٌ and حَلْأَةٌ, He (a currier) shaved the hide; (S, K;) i. e., removed what remained of the flesh. (K.) ― -b2- Hence the prov., حَلَأَتْ حَالِئَةٌ عِنْ كُوعِهَا [A woman shaving a hide grazed the shin of the extremity of the bone of her fore arm next the thumb: see also حَزَّ]: for the dexterous woman sometimes hurries, and so grazes the skin of her wrist-bone. (S.) The prov., however, is differently explained: see حَالِئَةٌ. (TA.) ― -b3- حَلَأْتُ الصُّوفَ, inf. n. حَلْءٌ; as also حَلَتُّهُ; I tore the wool from the sheep. (Lh, TA in art. حلت) -A5- حَلِىءَ الأَدِيمُ, inf. n. حَلَاـٌ, The hide had in it what is called تِحْلِىءٌ. (S.) ― -b2- حَلِىءَ He had pustules (حَلَاـٌ, for which is put in the K تِحْلِىءٌ) upon his lips after a fever. (TA.) And حَلئَت الشَّفَةُ The lip broke out with pustules after an illness; (S, K;) as also حَلِيَت. (T.)

2 حَلَّاَ see 1, in two places. -A2- حلّأ, inf. n. تَحْلِىْءٌ and تَحْلِئَةٌ, He drove away, and debarred, (camels or other animals, S, or people, TA,) from the water. (S, K.) حَلَّيْتُمْ occurs in a trad. for حَلَّأْتُمْ, like قَرَيْتُ for قَرَأْتُ, contr. to analogy; it being a rule not to change hemzeh into ى unless the next preceding letter is meksoor. (TA.) -A3- حلّأ السَّوِيقَ, inf. n. تَحْلِئَةٌ; as also ↓ احلأ; He sweetened the سويق [or mess made of the meal of parched barley]: but hemzeh does not properly belong to this verb; for it is from الحَلْوَآء. (Fr, S, K.) [See 2 in art. حلو.]

4 أَحْلَاَ see 1, in three places: -A2- and see also 2.

حَلَأٌ
حَلَأٌ ذ Pustules breaking out upon the lips after a fever. (S, K.) [See also حَلًا, in art. حلى.]

حَلُوْءٌ
حَلُوْءٌ حل حلوء : see حُلَآءَةٌ.

حَلَآءَةٌ
حَلَآءَةٌ حلآءه حلآءة A land abounding with trees: (K:) or the name of a certain place, (K,) intensely cold; (TA;) as also حِلَآءة. (K.)

حُلَآءَةٌ
حُلَآءَةٌ حلآءه حلآءة and ↓ حَلُوْءٌ What is rubbed between two stones, to be applied as a collyrium (S, K) for a pain in the eyes: (TA:) [but see the verb, in the explanations of which this collyrium seems to be more correctly described:] or حَلُوْءٌ is a stone which a person with diseased eyes uses as a remedy: (K:) or, accord. to ISk, a stone that is rubbed upon, and then used as a collyrium; [i. e., its powder is so used.] (TA.) تُحَكُّ ↓ حَلُوْءَةٌ بِالذَّرَارِيحِ [A powder for the eyes, that is rubbed together with cantharides,] is a prov., applied to him whose words are fair, and whose actions are foul. (TA.) ― -b2- حُلَآءَةٌ also signifies That which a currier shaves off from the inner side of a hide. (S, K.)

حَلُوْءَةٌ
حَلُوْءَةٌ حله حلة حلوءه حلوءة : see the next preceding paragraph.

حَالِئَةٌ
حَالِئَةٌ ذ A malignant serpent, (Sh, K,) the action of which, in poisoning him whom it bites, is like that of the oculist who rubs powder [form two stones] for him who has diseased eyes, and applies it to them. (Sh.) [Hence, accord. to some, the prov. above mentioned, as is stated (but without explanation) in the TA.]

تِحْلِىءٌ
تِحْلِىءٌ تحلىء تحليء تحلئ and ↓ تِحْلِئَةٌ The hair on the surface of a hide, and its dirt, and blackness: (K:) or what is pared off from the back of a hide. (Lh, TA in art. بشر.) ― -b2- Also What the knife spoils, of a hide, in the process of shaving it. (S, K.) ― -b3- رَجُلٌ تِحْلِئَةٌ (tropical:) A heavy, or dull, or troublesome, man, (TA,) who sticks to another [like dirt], and vexes him. (K.)

تِحْلِئَةٌ
تِحْلِئَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

مِحْلَأٌ
مِحْلَأٌ ذ : see what next follows.

مِحْلَأَةٌ
مِحْلَأَةٌ ذ A currier's knife, used for shaving the inner surface of the hide: (K:) and ↓ محْلَأٌ the iron instrument, or stone, with which one shaves off the تِحْلِىء of a hide, and with which one skins. (TA voce مِحْمَرٌ, q. v.)

### Türkçe

**حَلَأَهُ**
1 **حَلَأَهُ** ذ , muzâri‘ **حَلَاَ** ; ve ↓ **أَحْلَأَهُ**; Gözlerine **حُلَآءَة** ve **حَلُوْء** denilen sürmeyi sürdü: (K:) yahut, AZ’ye göre, ↓ **أَحْلَأَهُ**, mastar adı **اـِحْلَآءٌ**, şu mânâya gelir: iki taştan onun için toz ovaladı ve gözleri hastalıklı iken onların tozunu gözlerine sürme olarak sürdü: (TA:) ve ISk’ye göre, **حَلَأَ لَهُ حَلُوْءًا** şu mânâya gelir: onun için bir taşı başka bir taş üzerine ovaladı, sonra [böyle elde edilen] tozu elinin ayasına koydu, onunla bir aynanın pasını sildi, [bk. **صَدَأَ** ve **صَدَّأَ**, ayna tunçtan yahut başka bir metalî maddeden olmak üzere,] sonra onu gözlerine sürme olarak sürdü. (K, * S.) -A2- **حَلَأَهُ**, mastar adı **حَلْءٌ**, Onu kamçıyla kırbaçladı. (S.) ― -b2- Ve, yine ↓ **حَلَّأَهُ** olarak da, Onu kılıçla vurdu, (S, K,) yahut bir değnek veya sopa ile. (TA.) ― -b3- **حَلَأَ بِهِ الأَرْضَ** Onu yere yüzükoyun attı: (K:) **جَلَأَ به الارض** gibi; ki bu, Az’a göre, **حلأ**’nın bir lehçe varyantıdır. (TA.) ― -b4- **حَلَأَهَا** (mecaz:) Onunla yattı; yahut onu sıktı. (K, TA.) -A3- **حَلَأَهُ**, (S, K,) ve ↓ **حلّأهُ**, (K,) ve ↓ **احلأهُ**, (TA,) Ona para verdi. (AZ, S, K.) [Bundan dolayı,] **مَا حُلِئْتُ مِنْهُ بِطَائِلٍ** [Ondan (yahut ondan dolayı) büyük bir fayda elde etmedim]. (T.) [Ayrıca bk. **حلى** maddesinde 1.] -A4- **حَلَأَ الجِلْدَ**, muzâri‘ **حَلَاَ** , mastar adı **حَلْ ءٌ** ve **حَلْأَةٌ**, O (derici) deriyi kazıdı; (S, K;) yani, etten kalan şeyi giderdi. (K.) ― -b2- Bundan dolayı darbımesel: **حَلَأَتْ حَالِئَةٌ عِنْ كُوعِهَا** [Bir deri kazıyan kadın, başparmak yanındaki önkol kemiğinin ucunun incik kısmını sıyırdı: ayrıca bk. **حَزَّ**]: çünkü maharetli kadın bazen acele eder, böylece bilek kemiğinin derisini sıyırır. (S.) Ancak darbımesel başka türlü açıklanmıştır: bk. **حَالِئَةٌ**. (TA.) ― -b3- **حَلَأْتُ الصُّوفَ**, mastar adı **حَلْءٌ**; yine **حَلَتُّهُ** olarak da; Koyundan yünü kopardım. (Lh, TA, **حلت** maddesinde) -A5- **حَلِىءَ الأَدِيمُ**, mastar adı **حَلَاـٌ**, Deride **تِحْلِىءٌ** denilen şey vardı. (S.) ― -b2- **حَلِىءَ** Ateşli bir hastalıktan sonra dudaklarında çıbanlar (**حَلَاـٌ**, bunun yerine K’da **تِحْلِىءٌ** konmuştur) çıktı. (TA.) Ve **حَلئَت الشَّفَةُ** Dudak, bir hastalıktan sonra çıbanlarla kabardı; (S, K;) yine **حَلِيَت** olarak da. (T.)

2 **حَلَّاَ** bk. 1, iki yerde. -A2- **حلّأ**, mastar adı **تَحْلِىْءٌ** ve **تَحْلِئَةٌ**, (develeri veya başka hayvanları, S, yahut insanları, TA,) sudan sürdü ve men etti. (S, K.) **حَلَّيْتُمْ** bir rivayette **حَلَّأْتُمْ** yerine vârid olmuştur; kıyasa aykırı olarak, **قَرَيْتُ**’un **قَرَأْتُ** yerine olması gibi; zira hemzeyi, kendisinden önceki harf meksûr olmadıkça, ى’ye çevirmemek bir kaidedir. (TA.) -A3- **حلّأ السَّوِيقَ**, mastar adı **تَحْلِئَةٌ**; yine ↓ **احلأ** olarak da; **سويق**’i [kavrulmuş arpa unundan yapılan bulamacı] tatlandırdı: fakat hemze bu fiile aslında ait değildir; çünkü o **الحَلْوَآء**’dandır. (Fr, S, K.) [Bk. **حلو** maddesinde 2.]

4 **أَحْلَاَ** bk. 1, üç yerde: -A2- ve ayrıca bk. 2.

**حَلَأٌ**
**حَلَأٌ** ذ Ateşli bir hastalıktan sonra dudaklarda çıkan çıbanlar. (S, K.) [Ayrıca bk. **حَلًا**, **حلى** maddesinde.]

**حَلُوْءٌ**
**حَلُوْءٌ** حل حلوء : bk. **حُلَآءَةٌ**.

**حَلَآءَةٌ**
**حَلَآءَةٌ** حلآءه حلآءة Ağaçça bol bir arazi: (K:) yahut belirli bir yerin adı, (K,) pek şiddetli soğuk; (TA;) yine **حِلَآءة** olarak da. (K.)

**حُلَآءَةٌ**
**حُلَآءَةٌ** حلآءه حلآءة ve ↓ **حَلُوْءٌ** Göz ağrısı için gözlere sürme olarak sürülmek üzere iki taş arasında ovulan şey: (S, K) (TA:) [fakat fiile bak; onun açıklamalarında bu sürme daha doğru olarak tasvir edilmiş görünmektedir:] yahut **حَلُوْءٌ**, gözleri hastalıklı olan kimsenin tedavi olarak kullandığı bir taştır: (K:) yahut ISk’ye göre, üzerine ovalanan, sonra sürme olarak kullanılan bir taş; [yani, onun tozu böyle kullanılır.] (TA.) **تُحَكُّ** ↓ **حَلُوْءَةٌ بِالذَّرَارِيحِ** [kantaridlerle birlikte ovulan bir göz tozu] bir darbımeseldir; sözü güzel, fiili çirkin olana uygulanır. (TA.) ― -b2- **حُلَآءَةٌ** ayrıca, dericinin derinin iç yüzünden kazıyıp çıkardığı şey mânâsına gelir. (S, K.)

**حَلُوْءَةٌ**
**حَلُوْءَةٌ** حله حلة حلوءه حلوءة : bk. bir önceki paragraf.

**حَالِئَةٌ**
**حَالِئَةٌ** ذ Habis bir yılan, (Sh, K,) ki onun, ısırdığı kimseyi zehirlemedeki fiili, gözleri hastalıklı olana iki taştan toz ovalayıp onu gözlerine süren göz hekimi gibidir. (Sh.) [Bundan dolayı, bazılarına göre, yukarıda zikredilen darbımesel; TA’da (fakat açıklamasız olarak) zikredildiği üzere.]

**تِحْلِىءٌ**
**تِحْلِىءٌ** تحلىء تحليء تحلئ ve ↓ **تِحْلِئَةٌ** Derinin yüzeyindeki kıl, ve onun kiri, ve karalığı: (K:) yahut derinin sırtından yontulup çıkarılan şey. (Lh, TA, **بشر** maddesinde.) ― -b2- Ayrıca, deriyi kazıma işleminde bıçağın bozduğu şey. (S, K.) ― -b3- **رَجُلٌ تِحْلِئَةٌ** (mecaz:) Ağır, yahut anlayışı kıt, yahut eziyet verici bir adam, (TA,) başkasına [kir gibi] yapışan ve onu bezdiren. (K.)

**تِحْلِئَةٌ**
**تِحْلِئَةٌ** ذ : bk. bir önceki paragraf.

**مِحْلَأٌ**
**مِحْلَأٌ** ذ : bk. bundan sonra gelen.

**مِحْلَأَةٌ**
**مِحْلَأَةٌ** ذ Derinin iç yüzünü kazımakta kullanılan derici bıçağı: (K:) ve ↓ **محْلَأٌ** derinin **تِحْلِىءٌ**’ünü kazıyıp çıkardıkları ve onunla yüzdükleri demir alet, yahut taş. (TA, **مِحْمَرٌ** maddesinde, bk.)
