# حلت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%84%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حلت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حلت

الحَلِيتُ: الجَلِيدُ والصَّقِيعُ، بلغة طيِّئٍ. والحِلْتِيتُ: عِقِّير معروف. قال ابن سيده، وقال أَبو حنيفة: الحِلْتِيتُ عربي، أَو مُعَرَّب، قال: ولم يَبْلُغْني أَنه يَنْبُتُ ببلاد العرَب، ولكن يَنْبُتُ بين بُسْتَ وبين بلادِ القَيْقانِ؛ قال: وهو نبات يَسْلَنْطِحُ، ثم يخرج من وسطه قَصَبةٌ، تَسْمُو في رأْسها كُعْبُرةٌ؛ قال: والحِلْتِيتُ أَيضاً صمغ يخرج في أُصول ورق تلك القَصَبة؛ قال: وأَهلُ تلك البلاد يَطْبُخُون بَقْلَة الحِلْتِيتِ، ويأْكلونها، وليست مما يبقى على الشتاء. الجوهري: الحِلْتِيتُ صمغ الأَنْجُذانِ؛ قال: ولا تقل: حِلْثِيتٌ، بالثاء؛ وربما قالوا: حِلِّيتٌ، بتشديد اللام. الأَزهري: الحِلْتِيتُ الأَنْجَرُذُ؛ وأَنشد:عليكَ بقُنْأَةٍ، وبِسَنْدَرُوسٍ،
وحِلْتِيتٍ، وشيْءٍ من كَنَعْدِ
قال الأَزهري: أَظن أَنَّ هذا البيت مصنوع، ولا يحتج به؛ قال: والذي حفظته عن البَحْرانيين: الخِلْتِيتُ، بالخاء، الأَنْجَرُذُ، قال: ولا أُراه عربيّاً محضاً. ورُوِيَ عن ابن الأَعرابي، قال: يومٌ ذو حِلِّيتٍ إِذا كان شديدَ البَرْد، والأَزِيزُ مِثْلُه.
قال: والحَلْتُ لُزُومُ ظَهْر الخيل.
وحَلَتُّ رأْسي: حَلَقْتُه. وحَلَتُّ دَيْني: قَضَيتُه. وحَلَتُّ الصوفَ: مَرَقْتُه. الأَزهري عن اللحياني: حَلأْتُ الصُّوفَ عن الشاة حَلأً، وَحَلَتُّه حَلْتاً، وهي الحُلاتةُ، والحُلاءَةُ: النُّتافةُ. وحَلَتُّ فلاناً: أَعطيته. قال الأَصمعي: حَلَتُّه مائةَ سَوْطٍ: جَلَدْتُه؛ وحَلَتُّه: ضَرَبْتُه، وقيل: حَلأْتُه. وحِلِّيتُ: موضع، وكذلك الحَلِّيتُ.

### Türkçe

**الحَلِيتُ**: buz ve kırağı; طيِّئ lehçesinde. Ve **الحِلْتِيتُ**: bilinen bir عقِّير. İbn Sîdeh dedi, ve Ebû Hanîfe dedi: **الحِلْتِيتُ** Arapçadır, yahut muʿarrebdir; dedi: Arap beldelerinde bittiği bana ulaşmadı, fakat بُسْتَ ile القَيْقان beldeleri arasında biter; dedi: o, yayılan bir bitkidir, sonra ortasından bir kamış çıkar; başında bir **كُعْبُرةٌ** yükselir; dedi: **الحِلْتِيتُ** ayrıca, o kamışın yaprağının diplerinde çıkan bir zamktır; dedi: o beldelerin halkı **بَقْلَة الحِلْتِيتِ**’i pişirir ve onu yerler; kışa kalan şeylerden değildir. Cevherî: **الحِلْتِيتُ** **الأَنْجُذانِ**’ın zamkıdır; dedi: **حِلْثِيتٌ** deme, **الثاء** ile; bazen de **حِلِّيتٌ** derler, **اللام**’ı şeddeli yaparak. Ezherî: **الحِلْتِيتُ** **الأَنْجَرُذُ**’dur; ve inşad etti:

عليكَ بقُنْأَةٍ، وبِسَنْدَرُوسٍ،
وحِلْتِيتٍ، وشيْءٍ من كَنَعْدِ

Ezherî dedi: zannederim ki bu beyit uydurmadır, onunla hüccet getirilmez; dedi: Bahrânîlerden ezberlediğim: **الخِلْتِيتُ**, **الخاء** ile, **الأَنْجَرُذُ**’dur; dedi: onu saf Arapça görmüyorum. İbnü’l-Aʿrâbî’den rivayet edildi, dedi: **يومٌ ذو حِلِّيتٍ**; eğer şiddetli soğuk olursa; ve **الأَزِيزُ** onun gibidir.
Dedi: ve **الحَلْتُ** atların sırtına yapışıp kalmadır.

Ve **حَلَتُّ رأْسي**: onu tıraş ettim. Ve **حَلَتُّ دَيْني**: onu ödedim. Ve **حَلَتُّ الصوفَ**: onu yolup çıkardım. Ezherî, Lihyânî’den: **حَلأْتُ الصُّوفَ** koyundan, **حَلأً**; ve **حَلَتُّه** **حَلْتاً**; o da **الحُلاتةُ**’dır; ve **الحُلاءَةُ**: yoluntu. Ve **حَلَتُّ فلاناً**: ona verdim. Asmaʿî dedi: **حَلَتُّه مائةَ سَوْطٍ**: onu yüz kırbaçla dövdüm; ve **حَلَتُّه**: onu vurdum; ve denildi ki: **حَلأْتُه**. Ve **حِلِّيتُ**: bir yer adıdır; aynı şekilde **الحَلِّيتُ**.
