# حلط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%84%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حلط

حَلَطَ حَلْطاً وأَحْلَطَ واحْتَلَطَ: حَلَفَ ولَجَّ وغَضِبَ واجتهد. الجوهري: أَحْلَطَ الرجلُ في اليمين إِذا اجتهد؛ قال ابن أَحمر: وكُنّا وهُمْ كابْنيْ سُباتٍ تَفَرَّقا
سِوًى، ثم كانا مُنْجِداً وتِهامِيا
فأَلقَى التِّهامي منهما بلَطاتِه،
وأَحْلطَ هذا: لا أَعُودُ ورائِيا
(* قوله «لا أَعود ورائيا» في الأَصل بازاء البيت: لا أريم مكانيا أ هـ. وهي رواية الجوهري.)
لَطاتُه: ثِقَلُه؛ يقول: إِذا كانت هذه حالَهما فلا يجتمعان أَبداً. والسباتُ: الدهر. الأَزهري: قال ابن الأَعرابي في قول ابن أَحمر وأَحْلَط هذا أَي أَقام، قال: ويجوز حَلَفَ.
قال الأَزهري: والاحْتِلاطُ الاجتهادُ في مَحْلٍ ولَجاجةٍ. الجوهري: الاحْتِلاطُ الغضَب والضجَر؛ ومنه حديث عبيد بن عمير: إِنما قال رسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم: كشاتَيْنِ بين غَنَمَينِ فاحْتلَط عُبَيْدٌ وغَضِب. وفي كلام عَلْقَمةَ بن عُلاثة: إِن أَوَّل العِيِّ الاحْتِلاطُ وأَسْوَأ القوْلِ الإِفْراطُ. قال الشيخ ابن بري: يقال حَلَطَ في الخير وخَلَطَ في الشرّ. ابن سيده: وحَلِطَ عليَّ حَلَطاً واحْتَلَطَ غَضِب، وأَحْلَطَه هو أَغضَبه. الأَزهري عن ابن الأَعرابي: الحَلْطُ الغَضَبُ من الحَلْطِ القسَمِ. والحَلْطُ: الإِقامة بالمكان، قال: والحِلاطُ الغَضَب الشديد، قال: وقال في موضعٍ الحُلُطُ المُقْسِمون على الشيء، والحُلُط المُقِيمون في المكان، والحُلُطُ الغَضابَى من الناس، والحُلُط الهائمون في الصَّحارِي عِشقاً. ابن سيده: وأَحْلَطَ الرجل نزل بدار مَهْلكةٍ. وفي التهذيب: حَلَط فلان، بغير أَلف، وأَحْلَط بالمكان أَقام. وأَحْلَط الرجلُ البعيرَ: أَدخل قضيبه في حَياءِ الناقة، والمعروف بالخاء معجمة.

### Türkçe

**حَلَطَ** **حَلْطاً** ve **أَحْلَطَ** ve **احْتَلَطَ**: yemin etti ve inat etti ve öfkelendi ve gayret etti. el-Cevherî: adam yeminde **أَحْلَطَ** ettiğinde, yani gayret ettiğinde; İbn Aḥmer dedi ki:
Ve biz ve onlar, Sübât’ın iki oğlu gibi idik; ayrıldılar
eşit olarak; sonra ikisi Necdli ve Tihâmî oldu
Böylece Tihâmî, ikisinden **بَلَطاتِه**’sini attı,
ve bu **أَحْلَطَ** etti: “geri dönmeyeceğim ve arayıcı olarak”
(* “لا أَعود ورائيا” sözü aslında beytin karşısında: “لا أَريم مكانيا” (a.h.). Ve bu, el-Cevherî’nin rivayetidir.)

**لَطاتُه**: ağırlığıdır; diyor ki: ikisinin hâli böyle olunca, asla bir araya gelmezler. Ve **السباتُ**: dehrdir. el-Ezherî: İbnü’l-A‘râbî, İbn Aḥmer’in “ve bu **أَحْلَطَ**” sözünde dedi ki: yani ikamet etti; dedi ki: ve **حَلَفَ** (yemin etti) de câiz olur.

el-Ezherî dedi ki: **الاحْتِلاطُ** bir mahalde gayret ve inatçılıktır. el-Cevherî: **الاحْتِلاطُ** öfke ve bıkkınlıktır; ondan, Ubeyd b. Umeyr hadisi: Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, ancak şöyle dedi: “iki koyun gibi iki sürü arasında”; derken Ubeyd **فاحْتلَط** etti ve öfkelendi. Ve Alkame b. Ulâse’nin sözünde: “**الاحْتِلاطُ** aczin ilkidir; sözün en kötüsü **الإِفْراطُ**tır.” Şeyh İbn Berrî dedi ki: hayırda **حَلَطَ** denir, şerde **خَلَطَ** denir. İbn Sîde: ve bana **حَلِطَ** etti **حَلَطاً** ve **احْتَلَطَ**: öfkelendi; ve onu **أَحْلَطَه**: onu öfkelendirdi. el-Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den: **الحَلْطُ** öfkedir; **الحَلْطِ** (yani) **القسَمِ**’dendir. Ve **الحَلْطُ**: mekânda ikamettir; dedi ki: ve **الحِلاطُ** şiddetli öfkedir; dedi ki: ve bir yerde dedi ki: **الحُلُطُ** bir şey üzerine yemin edenlerdir; ve **الحُلُط** mekânda ikamet edenlerdir; ve **الحُلُطُ** insanlardan öfkeli olanlardır; ve **الحُلُط** çöllerde aşk sebebiyle şaşkın dolaşanlardır. İbn Sîde: ve adam **أَحْلَطَ** etti: helâk yurduna indi. Ve et-Tehzîb’de: falan **حَلَط** etti, elifsiz; ve mekânda **أَحْلَطَ**: ikamet etti. Ve adam deveyi **أَحْلَطَ** etti: kamışını dişi devenin **حَياءِ**’sine soktu; bilinen ise **الخاء** mu‘ceme iledir.
