# حلقم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حلقم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حلقم

الحُلْقُوم: الحَلْقُ. ابن سيده: الحُلْقُومُ مَجْرى النَّفَس والسُّعال من الجوف، وهو أَطْباقُ غَراضِيفَ، ليس دونه من ظاهر باطن العُنُقِ إلاَّ جِلْدٌ، وطرفُه الأسفل في الرئةِ، وطَرَفُهُ الأعلى في أَصل عكَدَةِ اللسان، ومنه مخرج النَّفَس والريح والبُصاق والصوت، وجمعه حَلاقِمُ وحَلاقيم. التهذيب قال: في الحُلْقُوم والحُنجور مَخْرَجُ النَّفَس لا يجري فيه الطعامُ والشراب المريء
(* قوله «لا يجري فيه الطعام والشراب
المريء» كذا هو بالأصل، وعبارة التهذيب: لا يجري فيه الطعام والشراب يقال له المريء)، وتمام الذكاة قطع الحُلْقُوم والمَريء والوَدَجَيْنِ، وقولهم: نزلنا في مثل حُلْقُوم النَّعامة، إنما يريدون به الضيق. والحَلْقَمةُ: قطع الحُلْقُوم. وحَلْقَمَه: ذبحه فقطع حُلْقومَهُ. وحَلْقَمَ التمرُ: كَحَلْقَن، وزعم بعقوب أنه بدل. الجوهري: الحُلُقوم الحلْقُ. وفي حديث الحسن: قيل له إن الحجاج يأْمر بالجمعة في الأَهْواز فقال: يمنع الناسَ في أَمصارهم ويأْمر بها في حَلاقيم البلادِ أي في أَواخرها وأَطرافها، كما أَن حُلْقُومَ الرجل وهو حَلْقُه في طَرَفه، والميمُ أصلية، وقيل: هو مأْخوذ من الحَلْقِ، وهي والواوُ زائدتان. وحَلاقيمُ البلاد: نواحيها، واحدُها حُلْقُوم على القياس. الأَزهري: رُطَبٌ مُحَلْقِمٌ ومُحَلْقِنٌ وهي الحُلْقامةُ والحُلقانة، وهي التي بدا فيها النضج من قِبَلِ قِمَعها، فإذا أرطبت من قِبَلِ الذَّنَبِ، فهي التَّذْنوبةُ. وروي عن أَبي هريرة أَنه قال: لما نزل تحريمُ الخمر كنا نَعْمِدُ إلى الحُلْقامة، وهي التَّذْنُوبةُ، فنقطع ما ذَنَّبَ منها حتى نَخْلُص إلى البُسْرِ ثم نَفْتَضِخُه. أبو عبيد: يقال للبُسر إذا بدا فيه الإِرْطابُ من قِبَلِ ذنبه مُذَنِّبٌ فإذا بلغ الإِِرطابُ نصفَهُ فهو مُجَزِّعٌ، فإذا بلغ ثلثيه فهو حُلْقان ومُحَلْقِنٌ.

### Türkçe

**الحُلْقُوم**: **الحَلْقُ**. İbn Sîde: **الحُلْقُومُ** içten (gövdenin içinden) nefesin ve öksürüğün geçtiği yoldur; o, kıkırdakların tabakalarıdır; boynun iç yüzünün dış tarafından onun altında deriden başka bir şey yoktur; onun alt ucu akciğerdedir, üst ucu dil düğümünün kökündedir; ondan nefesin, rüzgârın, tükürüğün ve sesin çıkışı olur; çoğulu **حَلاقِمُ** ve **حَلاقيم**’dir. **التهذيب** dedi ki: **الحُلْقُوم** ve **الحُنجور**’da nefesin çıkışı vardır; onda yemek ve içecek, **المريء** akmaz.
(* Onun “onda yemek ve içecek **المريء** akmaz” sözü: asılda böyle(ce)dir; **التهذيب**’in ibaresi: onda yemek ve içecek akmaz; ona **المريء** denir), ve boğazlamanın tamamı **الحُلْقُوم**’u, **المَريء**’i ve **الوَدَجَيْنِ**’i kesmektir; onların sözü: “devekuşunun **حُلْقُوم**’u gibi bir yerde indik”; bununla ancak darlığı kastederler. Ve **الحَلْقَمةُ**: **الحُلْقُوم**’u kesmektir. Ve **حَلْقَمَه**: onu boğazladı da **حُلْقومَهُ**’unu kesti. Ve **حَلْقَمَ التمرُ**: **كَحَلْقَن** gibidir; ve Ya‘kūb onun بدل olduğunu iddia etti. el-Cevherî: **الحُلُقوم** **الحلْقُ**’tur. Ve Hasan’ın hadisinde: ona “Haccâc **الأَهْواز**’da cumayı emrediyor” denildi de şöyle dedi: “insanları kendi şehirlerinde men eder ve onu beldelerin **حَلاقيم**’inde emreder”; yani onların sonlarında ve uçlarında; nitekim erkeğin **حُلْقُوم**’u, o da onun **حَلْقُ**’udur, onun ucundadır; ve **الميمُ** aslîdir; ve denildi ki: o **الحَلْقِ**’ten alınmıştır; ve o ile **الواوُ** ziyadedir. Ve **حَلاقيمُ البلاد**: onun taraflarıdır; bir teki kıyasa göre **حُلْقُوم**’dur. el-Ezherî: **رُطَبٌ مُحَلْقِمٌ** ve **مُحَلْقِنٌ**; ve o **الحُلْقامةُ** ve **الحُلقانة**’dır; ve o, olgunluğun onun **قِمَع**’ı tarafından göründüğü şeydir; artık eğer **الذَّنَبِ** tarafından olgunlaşırsa, o **التَّذْنوبةُ**’dur. Ve Ebû Hureyre’den rivayet olundu ki o dedi: “Şarabın haram kılınması inince biz **الحُلْقامة**’ya, o da **التَّذْنُوبةُ**’dur, yönelirdik; ondan **ذَنَّبَ** olanı keserdik; ta ki **البُسْرِ**’e ulaşıncaya kadar; sonra onu ezer(cesine sıkar)ız.” Ebû Ubeyd: **البُسر**’e, onda **الإِرْطابُ** onun kuyruğu tarafından görününce **مُذَنِّبٌ** denir; artık **الإِِرطابُ** onun yarısına ulaşınca o **مُجَزِّعٌ**’dır; artık onun üçte ikisine ulaşınca o **حُلْقان** ve **مُحَلْقِنٌ**’dir.
