# حمت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%85%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حمت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حمت

يومٌ حَمْتٌ، بالتسكين: شديد الحرّ، وليلة حَمْتَةٌ، ويومٌ مَحْتٌ، وليلة مَحْتَةٌ.
وقد حَمُتَ يومُنا، بالضم، إِذا اشتدّ حرّه. وقد حَمُتَ ومَحُتَ: كلُّ هذا في شدة الحرّ؛ وأَنشد شمر:
من سافِعاتٍ، وهَجيرٍ حَمْتِ
أَبو عمرو: الماحِتُ اليومُ الحارُّ. أَبو عمرو: الحامِتُ التمرُ الشديد الحلاوة. والحَمِيتُ من كل شيء: المَتِينُ، حتى إِنهم ليقولون تَمْر حَمِيتٌ، وعَسل حَمِيتٌ، وما أَكلتُ تمراً أَحْمَتَ حلاوةً من اليَعْضُوضِ أَي أَمْتن. ابن شميل: حَمَتَكَ اللهُ عليه أَي صَبَّكَ الله عليه بحَمْتِكَ. وغَضَبٌ حَمِيت: شديد؛ قال رؤبة:
حتى يَبُوخَ الغضَبُ الحَمِيتُ
يعني الشديد أَي يَنْكَسِرَ ويَسْكُنَ. والحَمِيتُ: وعاء السَّمْن، كالعُكَّةِ، وقيل: وِعاءُ السَّمْنِ الذي مُتِّنَ بالرُّبِّ، وهو من ذلك؛ وقيل: الحَمِيتُ أَصغر منَ النَّحْيِ؛ وقيل: هو الزِّقّ الصغير، والجمع من كل ذلك حُمُتٌ. وفي حديث عمر، رضي اللَّه عنه: أَنه قال لرجل أَتاه سائلاً فقال: هَلَكْتُ فقال له: أَهَلَكْتَ، وأَنتَ تَنِثُّ نَثِيثَ الحَمِيتِ؟ قال الأَحمر: الحَمِيتُ الزِّقُّ المُشْعَرُ الذي يجعل فيه السمن والعسل والزيت. الجوهري: الحَمِيتُ الزِّقُّ الذي لا شَعْرَ عليه، وهو للسَّمْن. قال ابن السكيت: فإِذا جُعِلَ في نِحْيِ السَّمْن الرُّبُّ، فهو الحَميتُ، وإِنما سمي حَمِيتاً، لأَِنه مُتِّنَ بالرُّبِّ. وفي حديث أَبي بكر، رضي اللَّه عنه: فإِذا حَمِيتٌ من سمن؛ قال: هو النِّحْيُ والزِّقُّ. وفي حديث وَحْشِيٍّ: كأَنه حَمِيتٌ أَي زِقٌّ. وفي حديث هندٍ لمَّا أَخبرها أَبو سفيان بدخول النبي، صلى اللَّه عليه وسلم، مكةَ، قالت: اقتلوا الحَمِيتَ الأَسْوَدَ؛ تعنيه استعظاماً لقوله، حديث واجهها بذلك. وحَمِتَ الجَوْزُ ونحوه: فَسَدَ وتَغَيَّر.
والتَّحْمُوتُ: كالحَمِيتِ؛ عن السيرافي.
وتَمْرٌ حَمْتٌ، وحَمِيتٌ، وتَحْمُوتٌ: شديدُ الحَلاوة.
وهذه التمرة أَحْمَتُ حَلاوةً من هذه أَي أَصْدَقُ حلاوَةً، وأَشدُّ، وأَمْتَنُ.

### Türkçe

**يومٌ حَمْتٌ**، sükûn ile: şiddetli sıcak; ve **ليلة حَمْتَةٌ**; ve **يومٌ مَحْتٌ**,
ve **ليلة مَحْتَةٌ**.

Ve **حَمُتَ يومُنا**, zamme ile, onun sıcağı şiddetlendiği zaman. Ve **حَمُتَ** ve **مَحُتَ**: bütün
bu, sıcağın şiddetinde(dir); ve Şemmer inşad etti:
من سافِعاتٍ، وهَجيرٍ حَمْتِ

Ebû Amr: **الماحِتُ** sıcak gün(dür). Ebû Amr: **الحامِتُ** şiddetli
tatlılık(ta olan) hurma(dır). Ve her şeyden **الحَمِيتُ**: sağlam/katı olan(dır); hatta
onlar derler ki: **تَمْر حَمِيتٌ** ve **عَسل حَمِيتٌ**; ve ben **اليَعْضُوضِ**’dan daha tatlılıkça **أَحْمَتَ** bir hurma yemedim,
yani daha sağlam. İbn Şümeyl: **حَمَتَكَ اللهُ عليه** yani Allah seni onun üzerine
**بحَمْتِكَ** ile döktü. Ve **غَضَبٌ حَمِيت**: şiddetli; Rü’be dedi:
حتى يَبُوخَ الغضَبُ الحَمِيتُ
yani şiddetli olan; yani kırılsın ve sükûnet bulsun. Ve **الحَمِيتُ**: içyağı kabı,
**العُكَّةِ** gibi; ve denildi: **وِعاءُ السَّمْنِ** ki **بالرُّبِّ** ile sağlamlaştırıldı; ve o, bundandır;
ve denildi: **الحَمِيتُ** **النَّحْيِ**’den daha küçüktür; ve denildi: o küçük **الزِّقّ**’tır; ve bunların
hepsinin çoğulu **حُمُتٌ**’tur. Ve Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: bir adam kendisine dilenerek geldiğinde ona dediği rivayet edilmiştir,
ve dedi: “Helâk oldum”; ona dedi ki: “Helâk mı oldun, hâlbuki sen
**نَثِيثَ الحَمِيتِ** gibi sızdırıyorsun?” el-Ahmer dedi: **الحَمِيتُ** içyağı
bal ve yağ konulan, kıllı **الزِّقّ**’tır. el-Cevherî: **الحَمِيتُ** üzerinde kıl olmayan **الزِّقّ**’tır ve o
içyağı içindir. İbnü’s-Sikkît dedi: içyağı **نِحْيِ**’sine **الرُّبُّ** konulduğu zaman, o
**الحَميتُ**’tir; ve ancak **حَمِيتاً** diye adlandırıldı, çünkü o **بالرُّبِّ** ile sağlamlaştırıldı. Ebû Bekir’in hadîsinde,
Allah ondan razı olsun: “İçyağından bir **حَمِيتٌ**”; dedi: o **النِّحْيُ** ve **الزِّقُّ**’tur.
Ve Vahşî’nin hadîsinde: sanki o bir **حَمِيتٌ**; yani bir **زِقٌّ**. Ve Hind’in hadîsinde, Ebû Süfyân ona Peygamber’in, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun,
Mekke’ye girişini haber verdiğinde, dedi: “Öldürün
**الحَمِيتَ الأَسْوَدَ**’ı”; bunu, onun sözüne büyük görerek kastediyor; onu bununla yüz yüze getiren bir hadîs.

Ve **حَمِتَ الجَوْزُ** ve benzeri: bozuldu ve değişti.

Ve **التَّحْمُوتُ**: **الحَمِيتِ** gibi; es-Sîrâfî’den.

Ve **تَمْرٌ حَمْتٌ** ve **حَمِيتٌ** ve **تَحْمُوتٌ**: şiddetli tatlılık(ta olan).

Ve bu hurma, tatlılıkça şundan daha **أَحْمَتُ**’tır; yani tatlılıkça daha doğru, daha şiddetli,
ve daha sağlam.
