# حمت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%85%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حمت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حمت

يوم حمت، بالتسكين: شديد الحر، وليلة حمتة، ويوم محت، وليلة محتة، وقد حمت يومنا، ككرم: إذا اشتد حره، كمحت. كل هذا في شدة الحر؛ وأنشد شمر:
  من سافعات، وهجير حمت

  والحميت: المتين من كل شيء حتى إنهم ليقولون: تمر حميت، وعسل حميت. وما أكلت تمرا أحمت حلاوة من التعضوض، أي: أمتن، ويأتي قريبا. الحميت: وعاء السمن كالعكة، وقيل: وعاء السمن الذي متن بالرب، وهو من ذلك كالتحموت، بالفتح، عن السيرافي، والتاء زائدة، وهو في لسان العرب، ونقله الصاغاني عن ابن دريد. ولما لم يطلع عليه شيخنا استغربه. قيل: الحميت: الزق الصغير. وفي حديث عمر، رضي الله عنه، قال لرجل أتاه سائلا، فقال: هلكت، فقال له:  أهلكت، وأنت تنث نثيث الحميت  قال الأحمر: الحميت: الزق المشعر الذي يجعل فيه السمن والعسل والزيت، أو الزق بلا شعر قال الجوهري، وهو للسمن. قال ابن السكيت: فإذا جعل في نحي السمن الرب، فهو الحميت، وإنما سمي حميتا، لأنه متن بالرب. وفي حديث أبي بكر، رضي الله عنه  فإذا حميت من سمن  قال: هو النحي والزق. وفي حديث وحشي:  كأنه حميت  ، أي زق. وفي حديث هند لما أخبرها أبو سفيان بدخول النبي، صلى الله عليه وسلم، مكة، قالت:  اقتلوا الحميت الأسود  تعنيه استعظاما لقوله، حيث واجهها بذلك. وتمر حمت بالتسكين، وحمت ككتف، وحامت، وحميت، وتحموت: كل ذلك بمعنى شديد الحلاوة. وهذه التمرة أحمت حلاوة من هذه، أي: أصدق حلاوة، وأشد، وأمتن. وحمت الجوز وغيره. وفي بعض الأمهات: ونحوه، كفرح: إذا تغير وفسد. وتحمت لونه: صار خالصا، نقله الصاغاني. عن ابن شميل: حمتك الله تعالى عليه يحمتك أي صبك الله عليه. ومما يستدرك عليه: غضب حميت: شديد؛ قال رؤبة:
  حتى يبوخ الغضب الحميت يعني الشديد، أي ينكسر ويسكن، كذا في الصحاح.

### Türkçe

**يوم حمت**, sükûn ile: şiddetli sıcak; ve **ليلة حمتة**; ve **يوم محت**; ve **ليلة محتة**; ve “Günümüz **حمت** oldu”, **كرم** gibi: sıcağı şiddetlendiği zaman; **كمحت** gibi. Bütün bunlar sıcağın şiddetinde(dir); ve Şemmer inşad etti:
  “**من سافعات، وهجير حمت**”

Ve **الحميت**: her şeyden sağlam olan; hatta onlar “**تمر حميت**” ve “**عسل حميت**” derler. “**وما أكلت تمرا أحمت حلاوة من التعضوض**”: yani, daha sağlam; ve yakında gelir. **الحميت**: **العكة** gibi içyağı kabı; ve denildi: **الرب** ile sağlamlaştırılmış içyağı kabı; ve o, bundan (türemiş)tir; **كالتحموت** (fetha ile); Sîrâfî’den; ve **التاء** ziyadedir; ve o, **لسان العرب**’dadır; ve Sâgânî onu İbn Düreyd’den nakletti. Şeyhimiz ona muttali olmayınca onu garipsedi. Denildi: **الحميت**: küçük tulum. Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: kendisine dilenerek gelen bir adama dedi; o da “Helâk oldum” dedi; ona dedi ki: “Sen helâk ettin; hâlbuki sen **نث نثيث الحميت** (olarak) akıtıyorsun.” El-Ahmer dedi: **الحميت**: içine içyağı, bal ve zeytinyağı konulan kıllı tulum; yahut kılsız tulum; Cevherî dedi; ve o, içyağı içindir. İbnü’s-Sikkît dedi: İçyağı kırbasına **الرب** konulursa, o **الحميت**’tir; ancak ona **حميتا** adı verildi; çünkü **الرب** ile sağlamlaştırıldı. Ebû Bekir’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “**فإذا حميت من سمن**”; dedi ki: o, kırba ve tulumdur. Vahşî’nin hadîsinde: “**كأنه حميت**”, yani tulum. Hind’in hadîsinde, Ebû Süfyân ona Peygamber’in, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Mekke’ye girişini haber verince, dedi ki: “**اقتلوا الحميت الأسود**”; bununla, ona bunu yüzüne karşı söylemesi sebebiyle, sözünü büyütmeyi kasteder. Ve **تمر حمت** sükûn ile; ve **حمت** **كتف** gibi; ve **حامت**; ve **حميت**; ve **تحموت**: bütün bunlar “şiddetli tatlılık” mânâsındadır. “Bu hurma, bundan daha çok **أحمت** tatlılıktadır”; yani tatlılıkça daha doğru, daha şiddetli ve daha sağlam. Ve **حمت الجوز** ve başkası. Bazı ana kaynaklarda: ve benzeri; **كفرح** gibi: değiştiği ve bozulduğu zaman. **تحمت لونه**: rengi hâlis oldu; Sâgânî nakletti. İbn Şümeyl’den: “Allah Teâlâ seni onun üzerine **حمتك** eder, seni **يحمتك** eder”: yani Allah seni onun üzerine döker. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **غضب حميت**: şiddetli; Ru’be dedi:
  “**حتى يبوخ الغضب الحميت**”
yani şiddetli; yani kırılır ve sakinleşir; **الصحاح**’ta böyle(ce).
