# حمد — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AF/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%85%D8%AF/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AF.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: حمد

ح م د
وألقيت في العبسيّ فضلاً ونعمةً ومحمدةً من باقيات المحامد وأحمد إليك الله‏.‏
وأحمدت فلاناً‏:‏ وجدته محموداً‏.‏
وأحمد الرجل‏:‏ جاء بما يحمد عليه ضد أذم‏.‏
واللـه محمـود وحميـد‏.‏
ورجـل حمـدة‏:‏ كثير الحمد‏.‏
وحمدت الله ومجدته‏.‏
وهو أهل التحميد والتحاميـد‏.‏
وتحمـد فلـان‏:‏ تكلـف الحمـد‏.‏
تقـول‏:‏ وجدتـه متحمـداً متشكـراً‏.‏
‏"‏ ومن أنفق ماله على نفسه فلا يتحمد به على الناس ‏"‏‏.‏
واستحمد الله إلى خلقه بإحسانه إليهم وإنعامه عليهم‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أحمدت صنيعه‏.‏
وأحمدت الأرض‏:‏ رضيت سكناها‏.‏
والرعاة يتحامدون الكلأ‏.‏
قال قراد بن حنش‏:‏ لهفي عليك إذا الرعاة تحامدوا بحزيز أرضهم الدرين الأسودا وجاورته فأحمـدت جـواره‏.‏
وأفعالـه حميـدة‏.‏
وهـذا طعـام ليسـت عنـده محمـدة أي لا يحمـده آكله‏.‏

### Türkçe

ح م د
Ve Abesî’de bir fazilet, bir nimet ve **محمدة** (övgüye değer bir şey) bıraktım; **المحامد**’in (övgülerin) kalıcılarından; ve Allah’ı sana **أحمد** ederim (hamd ederim).
Ve **أحمدت فلاناً**: Onu **محموداً** (övülmüş) buldum.
Ve **أحمد الرجل**: Üzerine hamd edilecek şeyle geldi; **أذم**’ün (yererim) zıddıdır.
Ve Allah **محمود** ve **حميد**’dir.
Ve **رجل حمـدة**: Hamdi çok olan.
Ve Allah’ı hamd ettim ve O’nu yücelttim.
Ve O, **التحميد**’in (hamd etmenin) ve **التحاميد**’in (hamdlerin) ehlidir.
Ve **تحمـد فلـان**: Hamdi zorla/yapmacık olarak üstlendi.
Dersin ki: Onu **متحمداً** (hamd eder hâlde) **متشكراً** (şükreder hâlde) buldum.
"Ve kim malını kendi nefsi üzerine harcarsa, onunla insanlar üzerine **يتحمد** etmez (hamd ettirmez/hamd beklemez)."
Ve Allah, onlara ihsanı ve üzerlerine in‘âmı ile, mahlûkatına karşı **استحمد** etti (kendini hamd ettirdi).
Ve mecazdandır: **أحمدت صنيعه** (onun işini/fiilini övdüm).
Ve **أحمدت الأرض**: Onun iskânını (orada oturmayı) razı oldum.
Ve çobanlar otu **يتحامدون** ederler (birbirlerine hamd ederler/övüşürler).
قراد بن حنش dedi ki:
Sana yazıklar olsun; çobanlar **تحامدوا** ettikleri zaman,
Topraklarının sert yerinde, siyah **الدرين**’i (kuru ot kırıntısını)
Ve onunla komşu oldum da, komşuluğunu **فأحمـدت** (övdüm/razı oldum).
Ve fiilleri **حميـدة**’dir (övülmüş/övgüye değer).
Ve bu, yanında **محمـدة** olmayan bir yemektir; yani onu yiyen onu hamd etmez (övmez).
