# حملق (ح-م-ل-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - م - ل - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الحملاق:
الحِمْلاقُ: ما غطّت الجُفونُ من بياض المُقْلة.
وحَمْلَقَ الرَّجُل إذا فتح عينيه، ونَظَرَ نَظرَاً شديدا. قال:
واللّيثُ إن أَوْعَدَ يوماً حَمْلَقا

##### Türkçe

**الحملاق**:
**الحِمْلاقُ**: göz kapaklarının göz bebeğinin beyazından örttüğü şey.
Ve adam **حَمْلَقَ** ettiğinde: iki gözünü açtı ve şiddetli bir bakışla baktı. Dedi ki:
Ve aslan, bir gün tehdit ettiğinde **حَمْلَقا** etti.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

حُمْلاقَ العين: باطن أجفانها الذي يسوِّده الكُحل. يقال: جاء فلان متلثِّماً لا يظهر من حُسْن وجهه إلاّ حَماليقُ حدقَتيه. ويقال: هو ما غطّته الأجفان من بياض المُقلة. قال عَبيدُ:
والعينُ حِمْلاقُها مَقْلوبُ
وقد حَمْلَقَ الرجل: فَتَح عينيه ونظر نظراً شديداً.

##### Türkçe

**حُمْلاقَ العين**: sürmenin kararttığı, göz kapaklarının iç tarafı. Denir ki: falan kimse peçeli geldi; yüzünün güzelliğinden, iki gözbebeğinin **حَماليقُ**’undan başka bir şey görünmez. Ve denir ki: göz küresinin beyazından, göz kapaklarının örttüğü şeydir. **عَبيدُ** dedi ki:
Ve göz; onun **حِمْلاقُ**’ı ters çevrilmiştir.

Ve adam **حَمْلَقَ** etti: iki gözünü açtı ve şiddetli bir bakışla baktı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الحِمْلاقُ والحُمْلاقُ والحُمْلوقُ: ما غَطَّت الجُفُونُ من بَياضِ المُقْلةِ؛ قال:
قالِبُ حِمْلاقَيْهِ قد كادَ يُجَنْ
وقال عَبِيدٌ:
يَدِبُّ مِنْ خَوْفِها دَبِيباً،
والعينُ حِمْلاقُها مَقْلوب
والحِملاق: ما لَزِقَ بالعين من موضع الكُحْل من باطن، وقيل: الحملاقُ باطن الجفن الأَحمر الذي إِذا قُلب للكَحْل بدَتْ حُمرته. وحَمَلَقَ الرَّجل إِذا فتح عينيه، وقيل: الحَمالِيقُ من الأَجفان ما يَلي المُقلة من لحمها، وقيل: هو ما في المقلة من نَواحِيها، وقيل: الحملاق ما وَلِي المقلةَ من جِلْدِ الجَفن. الجوهري: حملاقُ العبن باطن أَجفانها الذي يُسوِّده الكُحْل. يقال: جاء فلان مُتَلَثِّماً لا يظهر من حسن وجهه إِلا حَمالِيقُ حَدَقتيه. وحَمْلَق الرجل إِذا انقلب حملاق عينيه من الفزَع؛ وأَنشد:رأَتْ رجُلاً أَهْوَى إِليها، فحَمْلَقَت
إِليه بماقي عَيْنِها المُتَقَلِّب
والمُحَمْلِقُ من الأََعين: التي حَولَ
مُقْلَتَيْها بياض لم يُخالِطها سواد، وعين مُحَمْلِقة من ذلك، وقيل: حَمالِيقُ العين بياضها أَجمعُ ما خلا السوادَ. وحَمْلَق إِليه: نظر، وقيل: نظرَ نظراً شديداً؛ قال الراجز:
والليْثُ إِن أَوْعَدَ يَوماً، حَمْلَقا
بمُقْلةٍ تُوقِدُ فَصّاًّ أَزْرقا
التهذيب: حَمالِيقُ المرأَة ما انْضَمَّ عليه شُفْرا عَوْرَتِها؛ وقال الراجز:
وَيْحَكِ يا عراب لا تُبَرْبِري،
هلْ لكِ في ذا العَزَبِ المُخَصَّرِ؟
يَمشِي بعَرْدٍ كالوَظِيفِ الأَعْجَرِ،
وفَيْشةٍ متى تَراها تشْفرِي،
تَقْلِبُ أَحيْاناً حَمالِيقَ الحِرِ

##### Türkçe

**الحِمْلاقُ** ve **الحُمْلاقُ** ve **الحُمْلوقُ**: göz kapaklarının göz bebeğinin beyazlığından örttüğü şey; dedi ki:

**قالِبُ حِمْلاقَيْهِ قد كادَ يُجَنْ**

Ve **عَبِيدٌ** dedi:

**يَدِبُّ مِنْ خَوْفِها دَبِيباً،
والعينُ حِمْلاقُها مَقْلوب**

Ve **الحِملاق**: iç taraftan sürme yerinin bulunduğu mevkiden göze yapışan şeydir; ve denildi ki: **الحملاقُ** sürme için çevrildiğinde kızıllığı görünen, göz kapağının kırmızı iç tarafıdır. Ve **حَمَلَقَ** adam, iki gözünü açtığı zaman; ve denildi ki: **الحَمالِيقُ** göz kapaklarından, etinden göz bebeğine bitişik olan şeydir; ve denildi ki: o, göz bebeğinde onun yanlarından olan şeydir; ve denildi ki: **الحملاق** göz bebeğine bitişik olan, göz kapağının derisinden olan şeydir. **الجوهري**: **حملاقُ العبن** onun göz kapaklarının iç tarafıdır ki sürme onu karartır. Denilir: falan kimse **مُتَلَثِّماً** geldi; güzel yüzünden ancak iki göz bebeğinin **حَمالِيقُ**’i görünür. Ve **حَمْلَق** adam, korkudan iki gözünün **حملاق**’ı ters döndüğü zaman; ve inşad etti:

**رأَتْ رجُلاً أَهْوَى إِليها، فحَمْلَقَت
إِليه بماقي عَيْنِها المُتَقَلِّب**

Ve gözlerden **المُحَمْلِقُ**: iki göz bebeğinin çevresinde, ona siyahlık karışmamış bir beyazlık bulunan (göz)dür; ve bundan, **مُحَمْلِقة** bir göz (vardır). Ve denildi ki: gözün **حَمالِيقُ**’i, siyahlık hariç, onun beyazlığının tamamıdır. Ve **حَمْلَق إِليه**: baktı; ve denildi ki: şiddetli bir bakışla baktı; **الراجز** dedi:

**والليْثُ إِن أَوْعَدَ يَوماً، حَمْلَقا
بمُقْلةٍ تُوقِدُ فَصّاًّ أَزْرقا**

**التهذيب**: kadının **حَمالِيقُ**’i, onun avretinin iki dudağının üzerine kapanıp birleştiği şeydir; ve **الراجز** dedi:

**وَيْحَكِ يا عراب لا تُبَرْبِري،
هلْ لكِ في ذا العَزَبِ المُخَصَّرِ؟
يَمشِي بعَرْدٍ كالوَظِيفِ الأَعْجَرِ،
وفَيْشةٍ متى تَراها تشْفرِي،
تَقْلِبُ أَحيْاناً حَمالِيقَ الحِرِ**

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ح م ل ق * * حِمْلاَقُ * العين باطن أجفانها الذي يُسوده الكحل وقيل هو ما غطته الأجفان من بياض المقلة و * حَمْلَقَ * الرجل فتح عينه ونظر نظرا شديدا

##### Türkçe

* ح م ل ق * * **حِمْلاَقُ** *: gözün, sürmenin kararttığı göz kapaklarının iç kısmıdır; ve denildi ki: göz kapaklarının göz bebeğinin beyazından örttüğü şeydir. Ve * **حَمْلَقَ** * adam: gözünü açtı ve şiddetli bir bakışla baktı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

حملاق العين، بالكسر وعليه اقتصر الجوهري والصاغاني، زاد ابن سبيويه: والحملاق بالضم، والحملوق كعصفور: باطن أجفانها الذي يسود بالكحلة يقال: جاء مثلثما، لا يظهر منه إلا حماليق حدقته. أو هو: ما غطته الأجفان من بياض المقلة وأنشد الجوهري لعبيد بن الأبرص:
  ودب من حولها دبـيبـا                      والعين حملاقها مقلوب أو هو: باطن الجفن الأحمر الذي إذا قلب للكحل رأيت حمرته وفي نسخة : بدت حمرته، وهو نص اللسان. أو هو: ما لزق بالعين من موضع الكحل من باطن كما في المحكم. ج: حماليق وقيل: الحماليق من الأجفان: ما يلي المقلة من لحمها، وقيل: هو ما في المقلة من نواحيها، وقيل: ما ولي المقلة من جلد الجفن، كل ذلك أقوال متقاربة. وحملق الرجل: فتح عينيه. وحملق إليه: نظر وقيل: نظر نظرا شديدا قال رؤبة.

  والكلب لا ينبح إلا فرقـا
  نبح الكلب الليث لما حملقا
  بمقلة توقد فصا أزرقـا ومما يستدرك عليه: المحملق من الأعين التي حول مقلتيها بياض لم يخالطها سواد، وعين محملقة من ذلك. وفي التهذيب حماليق المرأة ما انضم شفرا عورتها وقال الراجز:
  وفيشة متى تريها تشغرى
  تقلب أحيانا حماليق الحر

##### Türkçe

**حملاق العين**: kesre ile; Cevherî ve Sâğânî bununla yetinmiştir. İbn Sîbeveyh artırdı: ve **الحملاق** damme ile; ve **الحملوق** “عصفور” gibi: sürme ile kararan, göz kapaklarının iç tarafı; “müselles” olarak geldiği söylenir: ondan, göz bebeğinin **حماليق**’inden başka bir şey görünmez. Yahut o: göz kapaklarının göz küresinin beyazından örttüğü şeydir. Cevherî, Ubeyd b. el-Ebras’tan şu beyti rivayet etti:

  Ve onun çevresinden sürünerek süründü
  ve göz, **حملاق**’ı ters çevrilmiş (hâldedir).

Yahut o: göz kapağının iç tarafındaki kırmızı kısımdır; sürme için çevrildiğinde onun kızıllığını görürsün. Bir nüshada: “kızıllığı göründü”; bu, Lisân’ın nassıdır. Yahut o: Muhkem’de olduğu üzere, iç taraftan sürme yerinin bulunduğu mevkiden göze yapışan şeydir. Çoğulu: **حماليق**. Ve denildi ki: göz kapaklarından **الحماليق**: onun etinden göz küresine bitişik olan şeydir. Ve denildi ki: o, göz küresinde onun yanlarından olan şeydir. Ve denildi ki: o, göz kapağının derisinden göz küresine bitişik olan şeydir; bunların hepsi birbirine yakın sözlerdir.

Ve **حملق** adam: iki gözünü açtı. Ve **حملق إليه**: baktı; ve denildi ki: şiddetli bir bakışla baktı. Ru’be dedi:

  Köpek ancak korkudan havlar
  Köpek, aslan **حملق** edince havladı
  Mavi bir kıvılcım yakan bir göz bebeğiyle.

Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **المحملق**; gözlerden, iki göz bebeğinin çevresinde siyahlıkla karışmamış bir beyazlık bulunan (göz). Ve bundan: **عين محملقة**.

Tehzîb’de: kadının **حماليق**’i, avretinin iki dudağının birleştiği şeydir. Ve râciz dedi:
  Ve bir “فيشة”; ne zaman onu görsen “تشغرى”
  Bazen “الحر”ın **حماليق**’ini çevirir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حَمْلَقَ
Q. 1 حَمْلَقَ حملق , (S, K,) inf. n. حَمْلَقَةٌ, (Har p. 273,) said of a man, (S, TA,) and of a lion, (TA,) He opened his eyes, and looked hard: (S, K:) or he opened his eyes: and حملق اـِلَيْهِ He looked at him, or it: or he looked hard at him, or it. (TA.)

حِمْلَاقُ العَيْنِ
حِمْلَاقُ العَيْنِ حملاق العين (S, M, Sgh, K) and حُمْلَاقُهَا and ↓ حُمْلُوقُهَا (M, K) The inner part of the eyelids, that is blackened by the collyrium: or the portions of the white of the globe of the eye that are covered by the eyelids: (S, K:) or the red inner part of the eyelid, the redness of which is seen when it is turned out for the application of the collyrium: (L, K:) or what cleaves to the eye, of the place of the collyrium, internally: (M, K:) or the sides of the globe of the eye: or the part of the skin of the eyelid that is next to the globe of the eye: (TA:) pl. حَمَالِيقُ; (S, K;) which some explain as signifying the portions of the flesh of the eyelids that are next to the globe of the eye. (TA.) One says, جَآءَ فُلَانٌ مُتَلَثِّمًا لَايَظْهَرُ مِنْ حُسْنِ وَجْهِه اـِلَّا حَمَالِيقُ حَدَقَتَيْهِ [Such a one came wearing a لِثَامَ; nothing appearing of the beauty of his face except the inner edges of his eyelids, &c.]. (S.) ― -b2- حَمَالِيقُ المَرأَةِ signifies The part, or parts, upon which close the two edges, or borders, of the labia majora of the vulva of the woman. (T, TA.)

حُمْلُوقٌ
حُمْلُوقٌ حملوق : see the next preceding paragraph.

مُحَمْلِقٌ
مُحَمْلِقٌ محملق Eyes having around their globes a whiteness unmixed with blackness: [it would seem to be a mistranscription for مُحَمْلِقَةٌ; but perhaps it is an epithet applied to a man having eyes of this description; for it is immediately added,] whence عَيْنٌ مُحَمْلِقَةٌ [app. meaning an eye having around it such a whiteness]. (TA.)

##### Türkçe

**حَمْلَقَ**
Q. 1 **حَمْلَقَ** **حملق**, (S, K,) mastar ismi **حَمْلَقَةٌ**, (Har p. 273,) bir adam hakkında (S, TA) ve bir aslan hakkında (TA) söylenir: Gözlerini açtı ve sertçe baktı: (S, K:) yahut gözlerini açtı: ve **حملق اـِلَيْهِ** Ona, yahut ona (şeye) baktı: yahut ona, yahut ona (şeye) sertçe baktı. (TA.)

**حِمْلَاقُ العَيْنِ**
**حِمْلَاقُ العَيْنِ** **حملاق العين** (S, M, Sgh, K) ve **حُمْلَاقُهَا** ve ↓ **حُمْلُوقُهَا** (M, K) Sürme ile karartılan göz kapaklarının iç kısmı: yahut göz küresinin beyazından, göz kapaklarının örttüğü kısımlar: (S, K:) yahut göz kapağının kırmızı iç kısmı; sürme sürmek için dışa çevrildiğinde kızarıklığı görünen: (L, K:) yahut içeriden, sürme yerinden, göze yapışan şey: (M, K:) yahut göz küresinin yanları: yahut göz kapağı derisinin, göz küresine bitişik olan kısmı: (TA:) çoğulu **حَمَالِيقُ**; (S, K;) ki bazıları bunu, göz kapaklarının göz küresine bitişik olan et kısımları diye açıklar. (TA.) Şöyle denir: **جَآءَ فُلَانٌ مُتَلَثِّمًا لَايَظْهَرُ مِنْ حُسْنِ وَجْهِه اـِلَّا حَمَالِيقُ حَدَقَتَيْهِ** [Falanca **لِثَامَ** takınmış olarak geldi; yüzünün güzelliğinden, iki göz bebeğinin göz kapaklarının iç kenarları vb. dışında hiçbir şey görünmüyordu]. (S.) ― -b2- **حَمَالِيقُ المَرأَةِ** Kadının ferci büyük dudaklarının iki kenarının, yahut sınırlarının, üzerine kapandığı kısım, yahut kısımlar demektir. (T, TA.)

**حُمْلُوقٌ**
**حُمْلُوقٌ** **حملوق**: bir önceki paragrafı gör.

**مُحَمْلِقٌ**
**مُحَمْلِقٌ** **محملق** Göz kürelerinin çevresinde siyahlıkla karışmamış bir beyazlık bulunan gözler: [**مُحَمْلِقَةٌ** için yanlış yazım gibi görünür; fakat belki bu vasıf, bu nitelikte gözleri olan bir adama uygulanmış bir sıfattır; zira hemen ardından eklenmiştir,] buradan **عَيْنٌ مُحَمْلِقَةٌ** [görünüşe göre, çevresinde böyle bir beyazlık bulunan bir göz anlamında]. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَمْلَقَ
حَمْلَقَ
a.  Opened his eye wide, looked hard, stared.

حِمْلَاْق
حِمْلَاْق 49 , ( pl. حَمَاْلِيْقُ 67 ),
a.  Inner side of the eyelids.

##### Türkçe

حَمْلَقَ
حَمْلَقَ
a. Gözünü genişçe açtı, sertçe baktı, dik dik baktı.

حِمْلَاْق
حِمْلَاْق 49 , ( çoğ. **حَمَاْلِيْقُ** 67 ),
a. Göz kapaklarının iç tarafı.
