# حمل — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%85%D9%84/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: حمل

ح م ل
امرأة وشجرة ذات حمل‏.‏
وعلى ظهره حمل‏.‏
وامرأة حامل‏.‏
وحملـت الشـيء وحملنيـه غيـري فاحتملتـه وتحملتـه وهـذه حمـال محملـة‏.‏
وحاملـه الشـيء‏.‏
تقـول‏:‏ حاملنـي هذا العكم وقد تحاملاه‏.‏
وأحملني يا فلان‏:‏ أعني على الحمل‏.‏
وحمل على قرنه حملة صادقة‏.‏
ومرت الحمولة وهـي الإبـل التـي يحمـل عليهـا ‏"‏ ومـن الأنعـام حمولـة وفرشـاً ‏"‏‏.‏
ومرت وعليها حمول وحمولة أي أحمال والتاء كالتي في الحزونة والسهولة‏.‏
ومرت الحمول أي الهوادج كانت فيها نسـاء أو لـم تكـن‏.‏
واحتمـل الحـي وتحملـوا‏:‏ ارتحلـوا‏.‏
وحمـل حمالـة وتحملهـا وهـي الديـة وعليهـم حمالـات يؤدونها بالفتح‏.‏
وتقلد يحمل السيف وحمالته بالكسر وعليهم المحامل والحمالـات‏.‏
وركـب فـي المحمـل وهم في المحامل‏.‏
وفي حداء المكارين‏:‏ وتقول‏:‏ هذا محمل ما عليه محمل‏.‏
وحمل به حمالة نحو كفل به كفالة وهو حميل وهم حملاء‏.‏
والشيـخ يتحامـل فـي مشيـه‏.‏
وتحاملـت الشـيء‏:‏ احتملتـه علـى مشقـة‏.‏
وتحامـل علـيّ فلـان‏:‏ لـم يعـدل‏.‏
وهـو جميـل السيل‏:‏ لغثائه‏.‏
وفلان حميل‏:‏ دعي‏.‏
وأجازه بخلعة وحملان وهو الفرس يحمل عليه‏.‏
وأعـط الحمـال حمالتـه أي جعله وقلب حملاقيه وحماليقه وهو باطن الجفنين وقيل ما يغطّي الجفن من بياض المقلة‏.‏
قال‏:‏ قالـب حملاقيـه قـد كاد يجن وحملق إليّ إذا فتح عينيه بنظر شديد‏.‏
تقول‏:‏ كلمته فحملق وحولق وأظهر الأولق‏.‏
ومن المجاز‏:‏ حملت إدلاله عليّ واحتملته‏.‏
قال‏:‏ أدلت فلم أحمل وقالت فلم أجب لعمر أبيها إنني لظلوم واحتمل ما كان منه ولا تعاتبه‏.‏
وفلان حليم حمول‏.‏
وأنا أحمله على أمر فلا يتهحمل عليه‏.‏
وهذه الآية تحتمل وجهين‏.‏
والقرآن حمال ذو وجوه‏.‏
واستحمله الرسالة وحمله إياهـا وتحملهـا مغلغلـة‏.‏
وحملـت فلانـاً على صاحبه إذا أرشته عليه‏.‏
وحمل على نفسه في السير وفي غيره‏.‏
وحملت الحقد عليه إذا أضمرته‏.‏
قال‏:‏ ولا أحمل الحقـد القديـم عليهـم وليس رئيس القوم من يحمل الحقدا ألا هـل أتـى أمّ الصبييـن أنني على نأيها حمل على الحي مقعد وما عليه محمل أي معتمد ومعول‏.‏
قال كثير‏:‏ يزرن أمير المؤمنين وعنده لذي المدح شكر والصنيعة محمل واستحملـت فلاناً نفسي أي حملته حوائجي‏.‏
وتحملت بفلان على فلان في الشفاعة‏.‏
وقلت له كلمة فاحتمل منها أي استفز وغضب‏.‏
وفلان محتمل وليس بمحتمل‏.‏
ويقولون للرجل عند كلمة تسوءه‏:‏ محتملاً لها لا محتملاً منها أي احتملها ولا تستخفنك‏.‏
واحتمل لونه‏:‏ تغير‏.‏

### Türkçe

ح م ل
**امرأة** ve **شجرة** **ذات حمل**.
Ve sırtında **حمل**.
Ve **امرأة حامل**.
Ve **حملـت الشـيء** ve başkası onu bana **حملنيـه**; ben de onu **فاحتملتـه** ve **تحملتـه**; ve bu, yükletilmiş bir **حمـال محملـة**dır.
Ve onun yükleyeni: **وحاملـه الشـيء**.
Dersin ki: **حاملنـي هذا العكم**; ve ikisi onu **قد تحاملاه**.
Ve: **وأحملني يا فلان**: yani, yük taşımaya yardım et.
Ve boynuzunun üzerine onu, doğru bir hamle ile **وحمل على قرنه حملة صادقة**.
Ve **الحمولة** geçti; o, üzerine yük yüklenen develerdir: “ve davarlardan yük taşıyan ve sergi olan” (**"‏ ومـن الأنعـام حمولـة وفرشـاً ‏"‏**).
Ve geçti; ve üzerinde **حمول** ve **حمولة**; yani yükler; ve **التاء** (tâ) **الحزونة** ve **السهولة**’deki gibidir.
Ve **الحمول** geçti; yani **الهوادج**; içinde kadınlar olsa da olmasa da.
Ve kabile **واحتمـل الحـي** ve **تحملـوا**: göç ettiler.
Ve **حمـل حمالـة** ve onu **تحملهـا**; o, diyettir; ve onların üzerinde, fetha ile, ödedikleri **حمالـات** vardır.
Ve kılıcı **يحمل**; ve onun askısı **حمالته** kesra iledir; ve onların üzerinde **المحامل** ve **الحمالـات** vardır.
Ve **المحمـل** içinde bindi; ve onlar **المحامل** içindedirler.
Ve katırcıların **حداء**sında: ve dersin ki: **هذا محمل ما عليه محمل**.
Ve onunla bir kefalet gibi **حمل به حمالة**; **كفل به كفالة** gibi; ve o, **حميل**dir; ve onlar **حملاء**dır.
Ve şeyh, yürüyüşünde **يتحامـل** eder.
Ve **تحاملـت الشـيء**: onu zorluk üzerine **احتملتـه**.
Ve falan bana karşı **تحامـل علـيّ**: adaletli davranmadı.
Ve o, selin **جميـل**idir: onun köpüğü sebebiyle.
Ve falan **حميل**: yani, evlatlık.
Ve ona bir hil‘at ile ve **حملان** ile ihsanda bulundu; o, üzerine binilen attır.
Ve **أعـط الحمـال حمالتـه**: yani onu yaptı; ve **حملاقيه** ve **حماليقه**’sini çevirdi; o, iki göz kapağının içidir; ve “göz bebeğinin beyazından göz kapağının örttüğü şey” denilmiştir.
Dedi ki: **قالـب حملاقيـه قـد كاد يجن**; ve bana **حملق** etti: şiddetli bir bakışla gözlerini açtığı zaman.
Dersin ki: onunla konuştum da **فحملق** etti ve **حولق** etti ve **الأولق**’ı ortaya çıkardı.
Ve mecazdan: onun nazını bana **حملت** ettim ve onu **احتملته**.
Dedi ki: **أدلت فلم أحمل وقالت فلم أجب لعمر أبيها إنني لظلوم**; ve ondan olanı yüklen; ve onu azarlama.
Ve falan **حليم حمول**dur.
Ve ben onu bir iş üzerine **أحمله** ederim; fakat o, onun üzerine **يتهحمل** etmez.
Ve bu âyet iki vechi **تحتمل** eder.
Ve Kur’ân, vechler sahibi bir **حمال**dır.
Ve ondan risaleyi **استحمله** etti; ve onu ona **حمله إياهـا**; ve onu **تحملهـا مغلغلـة** (içine işlemiş) olarak yüklendi.
Ve falanı, arkadaşına karşı **حملـت فلانـاً على صاحبه**: onu ona karşı kışkırttığın zaman.
Ve yürüyüşte ve başkasında, kendi nefsine karşı **حمل على نفسه** etti.
Ve ona karşı kini **حملت الحقد عليه**: onu içimde sakladığım zaman.
Dedi ki: **ولا أحمل الحقـد القديـم عليهـم وليس رئيس القوم من يحمل الحقدا ألا هـل أتـى أمّ الصبييـن أنني على نأيها حمل على الحي مقعد**; ve onun üzerinde **محمل** yoktur: yani dayanak ve güvenilecek şey.
Kesîr dedi ki: **يزرن أمير المؤمنين وعنده لذي المدح شكر والصنيعة محمل**.
Ve nefsimi falana **استحملـت فلاناً نفسي**: yani ihtiyaçlarımı ona yükledim.
Ve şefaatte falan ile falana karşı **تحملت بفلان على فلان**.
Ve ona bir söz söyledim de ondan **فاحتمل منها**: yani tahrik oldu ve öfkelendi.
Ve falan **محتمل**dir; ve **بمحتمل** değildir.
Ve erkeğe, onu kötüleyecek bir söz yanında derler ki: **محتملاً لها لا محتملاً منها**; yani onu yüklen, seni hafife aldırmasın.
Ve onun rengi **واحتمل لونه**: değişti.
