# حمي — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%8A/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%85%D9%8A/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%8A.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: حمى

- الحمي: الحرارة المتولدة من الجواهر المحمية، كالنار والشمس، ومن القوة الحارة في البدن، قال تعالى: ﴿في عين حامية﴾ (سورة الكهف: آية 86، وهي قراءة ابن عامر وحمزة والكسائي وخلف وشعبة وأبي جعفر)، أي: حارة، وقرئ: ﴿حمئة﴾ (وهي قراءة نافع وابن كثير وأبي عمرو وحفص ويعقوب. انظر: الإتحاف 294)، وقال عز وجل: ﴿يوم يحمى عليها في نار جهنم﴾ [التوبة/35]، وحمي النهار (انظر: الأفعال 1/373)، وأحميت الحديدة إحماء, وحميا الكأس (انظر: المجمل 1/250) : سورتها وحرارتها، وعبر عن القوة الغضبية إذا ثارت وكثرت بالحمية، فقيل: حميت على فلان، أي: غضبت عليه، قال تعالى: ﴿حمية الجاهلية﴾ [الفتح/26]، وعن ذلك استعير قولهم: حميت المكان حمى، وروي: (لا حمى إلا لله ورسوله) (الحديث أخرجه البخاري في كتاب الجهاد، باب أهل الدار يبيتون فيصاب الولدان والذراري 6/146؛ وأحمد في مسنده 4/73؛ وأبو داود في باب الأرض يحميها الرجل. انظر: معالم السنن 3/49).
وحميت أنفي محمية (انظر: أساس البلاغة ص 97)، وحميت المريض حميا، وقوله عز وجل: ﴿ولا حام﴾ [المائدة/103]، قيل: هو الفحل إذا ضرب عشرة أبطن كأن يقال: حمى ظهره فلا يركب (راجع: الدر المنثور في التفسير بالمأثور 3/212)، وأحماء المرأة: كل من كان من قبل زوجها (قال ابن فارس: الحمو: أبو الزوج، وأبو امرأة الرجل. انظر: المجمل 1/249.
وقال ابن الأثير: الأحماء: أقارب الزوج، وفيه (لا يخلون رجل بمغيبة وإن قيل حموها، ألا حموها الموت).
انظر: النهاية 1/448)، وذلك لكونهم حماة لها، وقيل: حماها وحموها وحميها، وقد همز في بعض اللغات فقيل: حمء، نحو: كمء (وهذا منقول عن الأصمعي، انظر: المجمل 1/249)، والحمأة والحمأ: طين أسود منتن، قال تعالى: ﴿من حمأ مسنون﴾ [الحجر/26]، ويقال: حمأت البئر: أخرجت حمأتها، وأحمأتها: جعلت فيها حمأ، وقرئ: ﴿في عين حمئة﴾ (سورة الكهف: آية 86، وقد مرت في الصفحة السابقة) : ذات حمأ.

### Türkçe

- **الحمي**: korunmuş cevherlerden doğan hararet; ateş ve güneş gibi; ve bedendeki sıcak kuvvetten (doğan). Yüce Allah dedi ki: ﴿في عين حامية﴾ (Kehf sûresi: âyet 86; ve bu, İbn Âmir’in ve **حمزة**’nin ve **الكسائي**’nin ve **خلف**’ın ve **شعبة**’nin ve Ebû Ca‘fer’in kıraatidir), yani: sıcak. Ve şöyle okunmuştur: ﴿حمئة﴾ (ve bu, Nâfi‘in ve İbn Kesîr’in ve Ebû ‘Amr’ın ve Hafs’ın ve Ya‘kūb’un kıraatidir. Bak: el-İtḥâf 294). Ve Azîz ve Celîl dedi ki: ﴿يوم يحمى عليها في نار جهنم﴾ [Tevbe/35]. Ve **حمي النهار** (bak: el-Ef‘âl 1/373). Ve **أحميت الحديدة إحماء**. Ve **حميا الكأس** (bak: el-Mücmel 1/250): onun şiddeti ve harareti. Ve öfke kuvveti, kabarıp çoğaldığı zaman **الحمية** ile ifade edildi; böylece denildi: **حميت على فلان**; yani: ona öfkelendim. Yüce Allah dedi ki: ﴿حمية الجاهلية﴾ [Fetih/26]. Ve bundan, onların şu sözü ödünç alındı: **حميت المكان حمى**. Ve rivayet olundu: (لا حمى إلا لله ورسوله) (hadisi Buhârî, Cihâd kitabında, “Ev halkı geceleyin (evde) kalır da çocuklar ve zürriyet isabet alır” bâbında 6/146; Ahmed, Müsned’inde 4/73; Ebû Dâvûd, “Adamın koruduğu arazi” bâbında çıkarmıştır. Bak: Me‘âlimü’s-sünen 3/49).

Ve **حميت أنفي محمية** (bak: Esâsü’l-belâğa s. 97). Ve **حميت المريض حميا**. Ve Azîz ve Celîl’in sözü: ﴿ولا حام﴾ [Mâide/103]. Denildi ki: o, on karın dölleyen erkek devedir; sanki denilir: **حمى ظهره**; artık binilmez (müracaat: ed-Dürrü’l-mensûr fi’t-tefsîr bi’l-me’sûr 3/212). Ve **أحماء المرأة**: kocasının tarafından olan herkes (İbn Fâris dedi ki: **الحمو**: kocanın babası ve erkeğin karısının babası. Bak: el-Mücmel 1/249.

Ve İbnü’l-Esîr dedi ki: **الأحماء**: kocanın akrabalarıdır; ve onda: (لا يخلون رجل بمغيبة وإن قيل حموها، ألا حموها الموت).

Bak: en-Nihâye 1/448). Ve bu, onlar onun koruyucuları oldukları içindir. Ve denildi ki: **حماها** ve **حموها** ve **حميها**. Ve bazı lehçelerde hemzelenmiştir; böylece denildi: **حمء**; **كمء** gibi (bu, el-Asma‘î’den nakledilmiştir; bak: el-Mücmel 1/249). Ve **الحمأة** ve **الحمأ**: pis kokulu siyah çamur. Yüce Allah dedi ki: ﴿من حمأ مسنون﴾ [Hicr/26]. Ve denilir: **حمأت البئر**: onun **حمأتها**sını çıkardım. Ve **أحمأتها**: içine **حمأ** koydum. Ve şöyle okunmuştur: ﴿في عين حمئة﴾ (Kehf sûresi: âyet 86; ve önceki sayfada geçti): **حمأ** sahibi.
