# حم — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%85/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حم

حَمَّ
1 حَمَّ حم , (S, K,) see. pers. حَمِمْتَ, aor. حَمَ٣َ , inf. n. حَمٌّ, (TA,) [or perhaps this should be حَمَمٌ,] It (water) became hot. (S, K, TA.) ― -b2- حَمِمْتُ, aor. حَمَ٣َ , (K,) inf. n. حَمَمٌ, (S, K,) I was, or became, أَحَمّ, signifying black; (S, K; [accord. to the latter of which, and accord. to El-Hejeree, this epithet also signifies white; but it appears from the TA that the former only is here meant; and the verb seems primarily to signify I became rendered black by heat;]) as also ↓ اِحْمَوْمَيْتُ [originally اِحْمَوْمَمْتُ, or from حَمَى, q. v.], and ↓ تحمّمت, (K, [omitted in the TA,]) and ↓ تَحَمْحَمْتُ. (K, TA: the last, in the CK, written تَحْمَمْتُ.) ― -b3- حَمَّ الجَمْرُ, see. pers. حَمِمْتَ, aor. حَمَ٣َ , inf. n. حَمَمٌ, The live coals became black, after their flaming had ceased, or after they had become extinguished: (Msb:) or حَمَّتِ الجَمْرَةُ, (S, K,) sec. pers. as above, (TA,) aor. حَمَ٣َ , the live coal became a piece of charcoal, (S, K,) or of ashes. (S.) -A2- , حَمَّهُ (S, K,) aor. حَمُ٣َ , (S,) inf. n. حَمٌّ, (TA,) He heated it, namely, water, (S, K, TA,) with fire; (TA;) as also ↓ احمّهُ, (S, K,) and ↓ حمّمهُ. (K.) You say, لَنَا المَآءَ ↓ أَحِمُّوا, (TA,) or مِنَ المَآءِ (S,) Heat ye for us the water, or some of the water. (S, TA.) ― -b2- He heated it; kindled fire in it; filled it with firewood, to heat it; or heated it fully with fuel; namely, an oven. (K, * TA.) ― -b3- حَمَّ الأَلْيَةَ, (S,) or الشَّحْمَةَ, (K,) aor. حَمُ٣َ , (S,) inf. n. حَمٌّ, (TA,) He melted [the fat of a sheep's tail, or the piece of fat]. (S, K.) ― -b4- حَمَّ نَفْسَهُ: see 4 ― -b5- حُمَّ He (a man, S) was, or became, fevered, or affected with fever; or he had, or was sick of, a fever: (S, Mgh, Msb, K:) or one says [of himself], حُمِمْتُ حُمَّى, (K, TA, [in the CK, erroneously, حَمَمْتُ,]) حُمَّى being held by ISd to be an inf. n. like بُشْرَى and رُجْعَى; (TA;) and the simple subst. [also] is حُمَّى: (K:) [or the inf. n. is حَمٌّ; for] you say, حُمِمْتُ حَمًّا; and the simple subst. is حُمَّى. (L.) And حُمَّ عَلَى طَعَامٍ He had a fever from eating [certain] food. (K, * TA.) And حمّ, [app. حُمَّ,] inf. n. حُمَامٌ said of a camel, He had a fever. (TA. [See حُمَامٌ, below.]) ― -b6- حَمَّهُ said of an affair, an event, or a case: see 4. ― -b7- حَمَّ ارْتِحَالَ, البَعِيرِ, (Fr, S, K,) aor. حَمُ٣َ , (S,) He hastened the going, or departure, of the camel. (Fr, S, K.) -A3- حَمَّ لَهُ كَذَا, and ↓ احمّ, He (God) decreed, or appointed, to him, or for him, such a thing. (K, TA.) And حُمَّ, (S, K,) inf. n. حَمٌّ, (K,) or حُمُومٌ, (Har p. 347,) It (a thing, S, or an event, K) was decreed, or appointed; (Sudot;, K;) as also ↓ أُحِمٌ. (S.) And حُمَّ لَهُ ذٰلِكَ That was decreed, or appointed, to him, or for him. (K.) -A4- حَمَّ حَمَّهُ, (S, K,) aor. حَمُ٣َ , (S,) i. q. قَصَدَ قَصْدَهُ [like أَبَّ أَبَّهُ, q. v.; حَمَّ in this sense being a dial. var. of أَمَّ, as also أَبَّ]. (S, K.) ― -b2- See also 4 as an in trans. v.

حمّمهُ
2 حمّمهُ حمم حممه حممة : see 1. ― -b2- Also, (S, Msb, K, *) inf. n. تَحْمِيمٌ, (Msb,) He blackened (S Msb, K) his (a man's, S) face, (S, K,) or it, one's face, (Msb,) with charcoal. (Sudot;, Msb, K.) [Hence,] حُمِّمَ وَجْهُ الزَّانِى The face of the fornicator, or adulterer, was blackened [with charcoal]. (Mgh. [See 2 in art. جبه.]) ― -b3- [Using the verb intransitively,] you say also, حَمَّمَ رَأْسُهُ His head became black after shaving: (S, Mgh, TA:) [i. e.] the hair of his head grew [again] after it had been shaven. (K.) And hence, حمّم بِالمَآءِ, said of the hair, It was rendered black by the water: because the hair, when shaggy, or dishevelled, in consequence of its being seldom dressed or anointed, becomes dusty; and when it is washed with water, its blackness appears. (TA.) And حمّم الغُلَامُ The boy's, or young man's, beard appeared. (K.) And حمّم الفَرْخُ The young bird's plumage came forth: (S, K:) or its down. (TA.) And حَمَّمَتِ الأَرْضُ The herbage of the land appeared, of a green hue inclining to black. (K.) -A2- حمّم امْرَأَتَهُ, (S, K,) inf. n. تَحْمِيمٌ (Mgh, TA) [and تَحِمَّةٌ], He gave a present to his wife after divorce: (S, M, K: *) the explanation in the K, مَتَّعَهَا بِالطَّلَاقِ, should be, as in the [S and] M, متّعها بِشَىْءٍ بَعْدَ الطَّلَاقِ. (TA.) The verb is doubly trans., as meaning أَعْطَى: so in the phrase, حَمَّمَهَاخَادِمًا سَوْدَآءَ He gave her, after divorce, a black female slave: or this may be for حَمَّمَهَابِهَا. (TA.) [Hence,] ثِيَابُ التَّحِمَّة The clothing with which a man attires his wife when he gives her a gift after divorce. (K, TA.)

حامّهُ
3 حامّهُ حام حامه حامة , inf. n. مُحَامَّةٌ, i. q. قَارَبَهُ [app. as meaning He approached, or drew near to, him, or it]. (K.) And حَامَمْتُهُ, (inf. n. as above, K,) I desired, or sought, to obtain from him, or I demanded of him, something. (El-Umawee, S, K.)

احمّهُ
4 احمّهُ احمه احمة أحم أحمى أحمه حام حم حمى حمي وحم as syn. with حَمَّهُ and حَمَّمَهُ: see 1, in two places. ― -b2- Also He washed him (namely, another man,) with حَمِيم [i.e. hot water]. (S.) And احمّ نَفْسَهُ He washed himself with cold water, (K,) accord. to IAar: but accord. to others, with hot water; as also نَفْسَهُ ↓ حَمَّ: and حُمُومٌ [is an inf. n. of حَمَّ, and] signifies the washing oneself; but is of a vulgar dialect. (TA. [See also 10.]) ― -b3- He (God) caused him to have, or be sick of, a fever. (S, Msb, K.) ― -b4- It (an affair, an event, or a case,) rendered him anxious, disquieted him, or grieved him; syn. أَهَمَّهُ; (S, K;) as also ↓ حَمَّهُ. (K.) And أُحِمَّ He (a man) was affected with confusion, perplexity, fear, impatience, disquietude, or agitation, and anxiety, or grief. (TA.) -A2- He (God) rendered him, or caused him to be, أَحَمّ, (S, K,) i. e. black. (S.) -A3- He caused it to draw near, or approach. (Msb.) -A4- أَحَيَّتِ الأَرْضُ The land had fever in it: (S, K:) or had much fever in it. (TA.) -A5- احمّ It drew near, or approached; (S, Msb, K;) as also ↓ حَمَّ, [in the Ham p. 350, written حُمَّ,] aor. حَمِ٣َ , inf. n. حَمٌّ: (Msb:) it was, or became, present: (K:) its time drew near, or came; as also اجمّ: so says Ks; and thus this last verb is explained by As; but he knew not احمّ in this sense. (S, TA.) You say, أَحَمَّتِ الحَاجَةُ and اجمّت The object of want became near; (ISk, TA;) and both are mentioned by Fr. (S.) And احمّ قُدُومُهُمْ and اجمّ Their coming drew near. (Fr, TA.) The Kilلbeeyeh says, احمّ رَحِيلُنَا فَنَحْنُ سَائِرُونَ غَدًا [Our departure has drawn near, and we are going tomorrow]: and اجمّ رحيلنا فنحن سائرون اليَوْمَ [Our departure is determined upon, and we are going to-day]; meaning we have determined upon our going to-day. (TA.) -A6- أَحَمَّ لَهُ كَذَا; and أُحِمَّ: see 1, near the end of the paragraph.

5 تَحَمَّ٣َ see 1: -A2- and see also 10.

احتمّ
8 احتمّ احتم أحتم حتم ٱحتمى He was, or became, anxious, disquieted, or grieved, syn. اهتمّ, (S, TA,) لَهث for him; as though for one near and dear to him: (TA: [see حَمِيمٌ:]) or he was, or became, anxious, disquieted, or grieved, and sleepless: (Ham p. 90:) or he was, or became, anxious, disquieted, or grieved, by night: (K, and Ham ibid.:) اِهْتِمَام differing from اِحْتَمَام in being [often] by day: (Ham p. 433:) and he slept not by reason of anxiety, disquietude, or grief. (K.) And احْتَمَّتِ العَيْنُ The eye was, or became, sleepless, without pain. (K.) Also احتمّ لِفُلَانٍ He was, or became, sharp, hasty, or irascible, towards such a one. (TA.)

استحمّ
10 استحمّ أستحم استحم ٱستحم He washed himself with hot water: (S, Msb, K: or accord. to some copies of the K, استحمّ بِالحَمِيمِ has this meaning:) this is the primary signification: (S:) then applied, (S, Msb,) by reason of frequency of usage, (Msb,) to mean he washed himself with any water. (S, Msb. [See also 4.]) ― -b2- He entered the حَمَّام [or hot bath]: (Mgh, TA:) ↓ تحمّم [in this sense] is not of established authority. (Mgh.) ― -b3- He sweated: (S, K:) said of a man, (TA,) and of a horse (S, TA) or similar beast. (TA.)

12 اـِحْمَوْمَ٣َ see 1, second sentence.

حَمْحَمَ
R. Q. 1 حَمْحَمَ حمحم , [inf. n. حَمْحَمَةٌ,] He (a horse) uttered his cry, [or neighed,] when desiring fodder; as also ↓ تَحَمْحَمَ: (S:) accord. to Az, حَمْحَمَةٌ is app. a word imitative of the cry of the horse when he desires fodder; or when he sees his master to whom he has been accustomed, and behaves familiarly towards him: (TA:) or it signifies a horse's uttering a cry with a kind of yearning sound, in order that his master may feel tenderness for him; as also ↓ تَحَمْحُمٌ: (EM p. 250:) or, of a بِرْذَوْن [or hack, or the like,] the uttering of a cry [or neighing] such as is not loud; and of a horse [of good breed], the uttering of a cry not so loud as the صَهِيل [or usual neighing]: (Lth, TA:) or, of the برذون, the uttering of a cry when desiring the barley: (K, * TA:) and the عِرّ, or عِزّ, [accord. to different copies of the K, but each is app. a mistranscription, for عِىّ as meaning faltering of the voice or cry.] of the horse, when falling, or stopping, short in neighing, and seeking self-help [to finish it]; as also ↓ تَحَمْحُمٌ: (K:) and the bull's uttering a cry with the desire of leaping the cow. (Az, K.)

تَحَمْحَمَ
R. Q. 2 تَحَمْحَمَ حمحم تحمحم : see 1, second sentence: -A2- and see also R. Q. 1, in three places.

حٰم
حٰم حٰم : see حَامِيم, throughout.

حَمٌ
حَمٌ حذم : see art. حمو.

حَمٌّ
حَمٌّ حم , [in the CK, erroneously, حُمّ,] The vehemence, or intenseness, of the heat of the ظَهِيرَة [or midday in summer]. (K, TA.) You say, أَتيْتُهُ حَمَّ الظَّهِيرَةِ [I came to him during the vehemence of the heat of the midday in summer]. (TA.) ― -b2- The main, or chief, part of a thing; (K;) and so ↓ حُمَّةٌ in the phrase حُمَّةُ الحَرِّ [the main, or chief, part of the heat]. (S, TA.) ― -b3- See also حَمِيمَةٌ. ― -b4- The remains of the أَلْيَة [or tail of a sheep] after the melting [of the fat]: n. un. with ة: and what is melted thereof: (S:) or the part of the الية of which one has melted the grease, (As, T, K,) when no grease remains in it; (As, T, TA;) and of fat: n. un. with ة: or what remains of melted fat: (K:) accord. to Az, the correct explanation is that of As: but he adds, I have heard the Arabs call thus what is melted of the hump of a camel: and they called the hump الشَّحْمُ. (TA.) ― -b5- Property, or cattle and the like; and goods, commodities, or householdfurniture and utensils. (Sh, TA.) -A2- مَا لَهُ سَمٌّ وَلَا حَمٌّ غَيْرُكَ, (S,) or ماله حَمٌّ ولا سَمٌّ, (K,) and ↓ ولا حُمٌّ, (S,) or حُمٌّ ولا سُمٌّ, (K,) and حَمٌّ ولا رَمٌّ, and ولا رُمٌّ ↓ حُمٌّ, (TA,) He has no object in his mind except thee; syn. هَمٌّ: (S, K, * TA: [see also art. سمّ:]) or ما له حمّ ولا سمّ, (K,) or حمّ ولا رمّ, (TA,) means he has neither little nor much. (K, TA.) ― -b2- And مَالِى مِنْهُ حَمٌّ, (S,) or عَنْهُ, (K,) and ↓ حُمٌّ, (S, K,) and رَمٌّ, and رُمٌّ, (TA,) I have not any means, or way, of separating myself from it, or of avoiding it. (S, K, * TA.)

حُمٌّ
حُمٌّ حم : see حَمٌّ, in three places.

حَمَّةٌ
حَمَّةٌ حم حمه حمة A hot spring, (IDrd, S, Mgh, K,) by means of which the diseased seek to cure themselves. (IDrd, S, K.) In a trad., (S, TA,) the learned man (العَالِم) is said to be like the حَمَّة, (S, Mgh, TA,) to which the distant resort, and which the near neglect. (TA.)

حُمُّةٌ
حُمُّةٌ حم حمه حمة : see حُمُّى: ― -b2- and see also حَمٌّ. ― -b3- Also The vehemence, and main force, of the movements of two armies meeting each other. (TA from a trad.) ― -b4- The sharpness of a spear-head. (TA.) ― -b5- The venom, or poison, of the scorpion: (TA:) a dial. var. of حُمَةٌ, (K,) accord. to IAar; but others allow not the teshdeed, [and among them J,] and assert the word to be originally حُمَوٌ. (TA.) ― -b6- A decreed, or predestined, case of separation: (S, K:) and of death; (TA;) as also ↓ حِمَامٌ: (S, K:) you say حِمَامُ المَوْتِ, and الحِمَامُ alone as in a verse cited voce عَتَبَ [q. v.]: (TA:) the pl. of حُمَّةٌ is حُمَمٌ and حِمَامٌ. (K.) -A2- Blackness; (S, TA;) the colour denoted by the epithet أَحَمُّ [q. v.]: (S, K:) a colour between دُهْمَة [or blackness] and كمْتَة [or a blackish red], inferior [in depth, or brightness,] to what is termed حُوَّة [app. as meaning redness inclining to blackness]. (M, K.) ― -b2- The black sediment of clarified butter, and the like, in the bottom of the skin. (TA.) -A3- Also i. q. حُبَّةٌ: so in the phrases فُلَانٌ حُمَّة نَفْسِى [Such a one is the beloved of my soul] (Az, TA) and هُوَ مِنْ حُمَّةِ نَفْسِى [He is of the beloved of my soul]: and the م is said to be a substitute for ب. (TA.) [See also أَحَمُّ, which is used as syn. with أَحَبُّ.]

حِمَّةٌ
حِمَّةٌ حم حمه حمة : see حَمِيمٌ, in two places. -A2- Also Death; or the decreed term of life: (K:) pl. حِمَمٌ. (TA.)

حُمَمٌ
حُمَمٌ حمم Charcoal: (S, Mgh, K:) or cold charcoal: (TA:) or burnt wood and the like: (Msb:) or charcoal that does not hold together: (Msb in explanation of the n. un. in art. قبس:) and ashes: and anything burnt by fire: (S, TA:) n. un. with ة: (S, Msb, K:) which is tropically applied to (tropical:) live coals [or a live coal]. (Msb.) [Hence] the n. un. is also used as meaning (assumed tropical:) Blackness of complexion. (TA from a trad. of Lukmلn Ibn- 'ءd.) And جَارِيَةٌ حُمَمَةٌ means (assumed tropical:) A black girl or female slave. (TA. [See also أَحَمُّ.])

حَمَامٌ
حَمَامٌ حمام [The pigeon, both wild and domestic, but more properly the former; and sometimes not strictly confined to denote the pigeon-kind:] a certain wild bird, that does not keep to the houses; well-known: (ISd, K:) or any collared, or ringed, bird; (S, Msb, K;) so with the Arabs; such as the فَوَاخِت and the قَمَارِىّ and سَاقُ حُرّ and the قَطَا and the وَرَاشِين and the like, (S, Msb,) and the domestic [pigeons] (الدَّوَاجِن), also, (El-Umawee, S, Msb,) that are taken into houses for the purpose of producing their young ones; (El-Umawee, S;) to which last alone the term is applied by the vulgar: accord. to Ks, it is the wild [species]; and the يَمَام is that which keeps to the houses: accord. to As, the latter is the حَمَام وَحْشِىّ [or wild pigeon]; a species of the birds of the desert: (S, Msb:) or, accord. to Esh-Shلfi'ee, حَمَامٌ signifies any kind of bird that drinks in the manner denoted by the verb عَبَّ, [i. e. continuously,] and cooes; including the قَمَارِىّ and وَرَاشِين and فَوَاخِت; whether it be, or be not, collared, or ringed; domestic or wild: (Az, TA:) the flesh thereof strengthens the venereal faculty, and increases the seminal fluid and the blood; the putting it, cut open while alive, upon the place stung by a scorpion, is a proved cure; and the blood stops bleeding from the nose: (K:) the n. un. is with ة; (S, Msb;) which is applied to the male and the female: (S Msb, K:) and in like manner, حَمَامٌ, because the ة is added to restrict to unity, not to make fem.: (S:) but to distinguish the masc., you may say, رَأَيْتُ حَمَامًا عَلَى حَمَامَةٍ, i. e. I saw a male [pigeon] upon a female [pigeon]: (Zj, Msb:) accord. to ISd and the K, however, حَمَامٌ should not be applied to the [single] male: (TA:) in a verse of Homeyd Ibn-Thowr, cited voce حُرٌّ, by the n. un. is meant a قُمْرِيَّة: the pl. of حمامة is حَمَامٌ, (S,) [or rather this is the coll. gen. n.,] and حَمَائِمُ (S, K) and حَمَامَاتٌ: (S:) and sometimes حَمَامٌ is used as a sing.: [so in an ex. above: and] Jirلn-el-'Owd says,
وَذَكَّرَنِى الصِّبَا بَعْدَ التَّنَائِى
حَمَامَةُ أَيْكَةٍ تَدْعُو حَمَامَا
[And a female pigeon of a thicket, calling a male pigeon, reminded me of youth, after estrangement]: a poet also says,
حَمَامَا قَقْرَةٍ وَقَعَا فَطَارَا
[Two pigeons of a desert tract alighted and flew away]: and El-Umawee cites, as an ex. of حَمَام applied to the domestic [pigeons],
قَوَاطِنًا مَكَّةَ مِنْ وُرْقِ الحَمَى
[Inhabiting Mekkeh, of the pigeons of a white colour inclining to black]; by الحمى [or rather it should be written الحَمَا] meaning الحَمَام. (S.)

حُمَامٌ
حُمَامٌ حمام The fever (حُمَّى) of camels; (S;) as also ↓ حُمَّآءُ: (TA:) or of all beasts, (K, TA,) including camels: (TA:) accord. to ISh, when camels eat date-stones, [which are often given to them as food,] they are [sometimes] affected with حُمَام and قُمَاح; the former of which is a heat affecting the skin, until the body is smeared with mud, or clay, in consequence of which they forsake the abundant herbage, and their fat goes away; and it continues in them a month, and then passes away. (Az, TA.) ― -b2- حُمَامُ قُرٍّ The disease termed مُوم, which affects men. (TA.) ― -b3- See also حَمِيمٌ. -A2- A noble chief, or lord: (K:) thought by Az to be originally هُمَامٌ. (TA.)

حِمَامٌ
حِمَامٌ حمام : see its syn. حُمَّةٌ; of which it is also a pl. (K.)

حَمِيمٌ
حَمِيمٌ حميم The قَيْظ [or summer: or the most vehement heat of summer, from the auroral rising of the Pleiades (at the epoch of the Flight about the 13th of May O. S.) to the auroral rising of Canopus (at the same period about the 4th of August O. S.): or vehemence of heat]: (S, K:) or a period of about twenty nights, commencing at the [auroral] rising of الدَّبَرَان [at the epoch of the Flight about the 26th of May O. S.]. (AZ, T voce نَوْءٌ.) ― -b2- Live coals with which one fumigates. (IAar, Sh.) ― -b3- Hot water; (T, S, ISd, Mgh, Msb, K;) as also ↓ حَمِيمَةٌ: (S, ISd, K:) or so مَآءٌ حَمِيمٌ: (Msb:) pl. حَمَائِمُ; (K;) i. e. pl. of حَمِيمٌ, accord. to IAar; but accord. to ISd, of حَمِيمَةٌ. (TA.) ― -b4- And Cold water: (K:) or cold, applied to water: so, accord. to IAar, in the saying of a poet,
وَسَاغَ لِىَ الشَّرَابُ وَكُنْتُ قِدْمًا
أَكَادُ أَغَصُّ بِالمَآءِ الحَمِيمِ
[And wine has become easy to swallow to me, whereas I used, in old time, nearly to be choked with cold water]: (Az, TA:) thus bearing two contr. significations. (Az, K.) ― -b5- The rain that comes in the time of vehement heat; (S;) or after the heat has become vehement, (M, K,) because it is hot; (M;) or in the صَيْف [or summer], when the ground is hot. (TA.) ― -b6- (tropical:) Sweat; (Az, S, A, K;) as also ↓ حِمَّةٌ: (Az, A, K:) and ↓ حُمَامٌ is said to signify the sweat of horses. (Ham p. 92.) One says, (to a person who has been in the bath, A, TA,) طَابَ حَمِيمُكَ and ↓ طَابَتْ حِمَّتُكَ, meaning May thy sweat be good, or pleasant; (Az, A, K;) and consequently, may God make thy body sound, or healthy: (A, TA:) or the former may mean as above, or may thy bathing be good, or pleasant: (IB:) one should not say, ↓ طَابَ حَمَّامُكَ, (K, TA,) though MF defends it. (TA.) -A2- A relation, (Lth, S, K,) for whose case one is anxious or solicitous, (S,) or whom one loves and by whom one is beloved: (Lth, K:) or an affectionate, or a compassionate, relation, who is sharp, or hasty, to protect his kinsfolk: or an object of love; a person beloved: (TA:) or a man's brother; his friend, or true friend; because anxious, or solicitous, for him: (Ham p. 90:) and ↓ مُحِمٌّ signifies the same: the pl. [of حميم] is أَحِمَّآءُ: and sometimes حَمِيمٌ is used as a pl., and as fem.; (K;) as well as sing. and masc. (TA.) ― -b2- الحَمِيمُ بِالحَاجَةِ He who devotes himself to obtain the object of want; who is solicitous for it. (TA.) A poet says,
وَلَا يُدْرِكُ الحَاجَاتِ اـِلَّا حَمِيمُهَا
[And none will attain the objects of want but he who devotes himself to obtain them; who is solicitous for them]. (IAar, TA.)

حَمَامَةٌ
حَمَامَةٌ حمام حمامه حمامة n. un. of حَمَامٌ [q. v.]. (S, Msb.) ― -b2- [Hence, app.,] (assumed tropical:) A woman: or a beautiful woman. (K, TA. [In the CK, only the latter.]) -A2- The middle of the breast or chest. (K, TA.) The قَصّ [or breast, or head of the breast, or pit at the head of the breast, or middle of the breast, or the sternum,] of a horse. (K.) The callous protuberance upon the breast of a camel. (K.) ― -b2- The sheave of the pulley of a bucket. (K.) ― -b3- The ring of a door. (K.) ― -b4- The clean court of a قَصْر [or palace, &c.]. (K.) -A3- See also the next paragraph.

حَمِيمَةٌ
حَمِيمَةٌ حميم حميمه حميمة : see حَمِيمٌ. ― -b2- Also Heated milk. (K.) -A2- Also, (S, K,) as well as ↓ حَمٌّ, (K, TA, [in the CK, erroneously, حُمّ,]) sing. of حَمَائِمُ signifying (tropical:) Such as are held in high estimation, precious, or excellent, or the choice, or best, (S, K, TA,) of cattle or other property, (S,) or of camels: (K:) and accord. to Kr, the sing. is used as a pl. in this sense: (ISd, TA:) ↓ حَمَامَةٌ, likewise, signifies the choice, or best, of cattle or other property; and so ↓ حَامَّةٌ, of camels: (K:) or you say اـِبِلٌ حَامَّةٌ, meaning excellent, or choice, camels. (S.)

حُمَيْمَةٌ
حُمَيْمَةٌ حميم حميمه حميمة ; accord. to the K, حُمَيْمَاتٌ, but this is the pl.; (TA;) A live coal; syn. جَمْرَةٌ: (K, TA:) or redness; syn. حُمْرَةٌ: (CK, and so in a MS. copy of the K:) [in Freytag's Lex., the pl. is explained as meaning redness of the skin; and so ↓ حُمَامَى.]

حُمَامَى
حُمَامَى حمام حمامى حمامي : see what next precedes.

حَمَامِىٌّ
حَمَامِىٌّ حمام حمامى حمامي One who flies pigeons (حَمَام), and sends them [as carriers of letters] to various towns or countries. (TA.)

حُمّى
حُمّى حم حمى حمة حمي , (S, K, &c.,) a subst. from حُمّ, (Lh, L, K,) imperfectly decl., because of the fem. alif [which terminates it], (Msb,) A fever; a disease by which the body becomes hot: from الحَمِيمُ: said to be so called because of the excessive heat; whence the trad., الحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ [Fever is from the exhalation of Hell]: or because of the sweat that occurs in it: or because it is of the signs of الحِمَام [i. e. the decreed, or predestined, case of death]; for they say, الحُمَّى رَائِدُ المَوْتِ [Fever is the messenger that precedes death], or بَرِيدُ المَوْتِ [the messenger of death], or بَابُ المَوْتِ [the gate of death]: (TA:) and ↓ حُمَّةٌ signifies the same: (K, TA:) pl. of the former حُمَّيَاتٌ. (Msb.)

حُمَّآءُ
حُمَّآءُ حمآء : see حُمَامٌ.

حَمَّامٌ
حَمَّامٌ حمام [A hot bath;] a certain structure, (S,) well known; (Msb;) so called because it occasions sweating, or because of the hot water that is in it; accord. to ISd, derived from الحَمِيمُ; (TA;) i. q. دَيْمَاسٌ: (K:) of the masc. gender, (Mgh, K,) and fem. also, (Mgh,) generally the latter; (Msb;) but some say that it is a mistake to make it fem., (MF, TA,) though IB cites a verse in which a fem. pronoun is asserted to refer to a حمّام: (TA:) pl. حَمَّامَاتٌ; (S, Mgh, K;) accord. to Sb, [not because the sing. is fem., but] because, though masc., it has no broken pl. (TA.) See also حَمِيمٌ.

حَمَّامِىٌّ
حَمَّامِىٌّ حمام حمامى حمامي The owner [or keeper] of a حَمَّام [or hot bath]. (Mgh.)

حُمْحُمٌ
حُمْحُمٌ حمحم : see أَحَمُّ.

حِمْحِمٌ
حِمْحِمٌ حمحم : see أَحَمُّ, in two places.

حَامَّةٌ
حَامَّةٌ حام حامه حامة The خَاصَّة [or particular, or special, friends, or familiars], (S, K,) consisting of the family and children (K) and relations, (TA,) of a man. (K.) You say, كَيْفَ الحَامَّةُ وَالعَامَّةُ [How are the particular, or special, friends, &c., and the common people?]. (S.) And هٰؤُلَآءِ حَامَّةُ الرَّجُلِ These are the relations of the man. (Lth, S.) [See حُمَّةٌ, and أَحمُّ.] ― -b2- See also حَمِيمَةٌ. ― -b3- Also i. q. عَامَّةٌ. (K.) [It would seem that this signification might have been assigned to it in consequence of a misunderstanding of the words in the S, وَالحَامَّةُ الخَاصَّةُ يُقَالُ كَيْفَ الحَامَّةُ وَالعَامَّةُ: but accord. to the TK, one says, جَاؤُوا حَامَّةً, meaning عَامَّةً, i. e. They came generally, or universally.]

آلُ حَامِيمَ
آلُ حَامِيمَ آل حاميم and ذَوَاتُ حَامِيمَ, (K,) or ↓ آلُ حٰم and ذَوَاتُ حٰم, (S,) آل being prefixed in this case in like manner as in آلُ فُلَانٍ, (Fr, S,) Certain chapters of the Kur-لn (S, K) commencing with حاميم [or حٰم], (K,) [namely, the fortieth and six following chapters,] called by Ibn-Mes'ood دِيبَاجُ القُرْآنِ: (S:) one should not say حَوَامِيم: (K:) this is vulgar: (S:) but it occurs in poetry. (S, K.) ― -b2- Also, (K,) accord. to I'Ab, ↓ حٰم is One of the names of God; (Mgh;) or it is the most great name of God; (K;) occurring in a trad., in which it is said, اـِنْ بُيِّتُّمْ فَقُولُوا حٰم لَا يَنْصَرُونَ, meaning If ye be attacked by night, say ye حٰم; and when ye say this, they shall not be made victorious: (Mgh:) or the meaning is, [say ye] O God, they shall not be made victorious; not being an imprecation; for were it so, it would be لَا يُنْصَرُوا: (IAth, TA:) or it is an oath; (Mgh, K;) and the meaning of the trad. is, [say ye] By God, they shall not be made victorious: but حٰم is not among the numbered names of God: it has therefore been deemed preferable to understand it as here meaning the seven chapters of the Kur-لn commencing therewith: (Mgh:) or it is an abbreviation of الرَّحْمٰنُ, wanting the letters الرن to complete it: (Zj, K:) or, as some say, it means [حُمَّ مَا هُوَ كَائِنٌ, i. e.] قُضِىَ مَاهُوَ كَائِنٌ [What is taking place has been decreed]. (Az, TA.) It is imperfectly decl. because determinate and of the fem. gender; or because it is of a foreign measure, like قَابِيلُ and هَابِيلُ, (Ksh, Bd,) and determinate. (Ksh.)

أَحَمُّ
أَحَمُّ ذ Black; (S, K;) applied to anything; as also ↓ يَحْمُومٌ, (K,) and ↓ حمِحِمٌ, (As, K,) or this signifies intensely black, (S,) and ↓ حُمْحُمٌ, (K,) which IB explains as a black hue of dye: (TA:) [the fem. of the first is حَمَّآءُ: and the pl. حُمٌّ: and] the pl. of ↓ the second is يَحَامِيمُ, and by poetic license يَحَامِمُ. (Sb, TA.) You say, رَجُلٌ أَحَمُّ A black man. (S.) And رَجُلٌ أَحَمُّ المُقْلَتَيْنِ A man having black eyes. (TA.) And كُمَيْتٌ أَحَمُّ [A blackish bay horse]: pl. كُمْتٌ حُمٌّ; which are the strongest of horses in skin and hoofs. (S.) And ↓ شَاةٌ حِمْحِمٌ A black sheep or goat. (TA.) And لَيْلٌ أَحَمُّ Black night. (TA.) ― -b2- [Hence,] الحَمَّآءُ The anus (سَافِلَة, S, or اِسْت, K) of a human being: (S:) pl. حُمٌّ. (S, K.) ― -b3- And أَحَمُّ An arrow before it has been furnished with feathers and a head; syn. قِدْحٌ. (K.) ― -b4- حَمَّآءُ applied to a lip (شَفَةٌ) and to a gum (لِثَةٌ) means Of a colour between دُهْمَةٌ and كُمْتَةٌ. (M, TA. [See حُمَّةٌ.]) ― -b5- Accord. to some, (TA,) أَحَمُّ also signifies White: thus having two contr. meanings. (K, TA.) -A2- Also A more, or most, particular, or special, and beloved, friend or the like. (Az, TA. [See حُمَّةٌ, and حَمِيمٌ, and حَامَّةٌ.])

مُحِمٌّ
مُحِمٌّ محم : see مَحَمَّةٌ: -A2- and see also حَمِيمٌ.

مِحَمٌّ
مِحَمٌّ محم i. q. قُمْقُمَةٌ: (Mgh, Msb;) i. e. A vessel of copper [or brass], in which water is heated, (KL, and Msb in art. قم,) having a long and narrow neck: (KL:) or a small قُمْقُم [here meaning the same as قُمْقُمَة], in which water is heated. (S.)

مَحَمَّةٌ
مَحَمَّةٌ محم محمه محمة , applied to food [&c.], (TA,) Any cause of fever; or a thing from the eating of which one is affected with fever: (K, * TA:) such, for instance, the eating of fresh ripe dates is said to be. (TA.) And أَرْضٌ مَحَمَّةٌ (S, M, K) and ↓ مُحِمَّةٌ, (M, K,) mentioned by AAF, but not known by the lexicologists except as agreeable with analogy, [see its verb, 4,] (M, TA,) A land in which is fever: (S, K:) or in which is much fever. (K.)

مَحْمُومٌ
مَحْمُومٌ محموم Fevered, or affected with fever, or sick of a fever. (S, Mgh, Msb, K.) -A2- Applied to water, like مَثْمُودٌ [q. v.]. (Az, TA.) -A3- Decreed, or appointed. (S, TA.)

مُحَامٌّ
مُحَامٌّ محام محامي Keeping constantly, firmly, steadily, steadfastly, or fixedly, عَلَى أَمْرٍ to an affair. (AZ, K. *)

مُسْتَحَمٌّ
مُسْتَحَمٌّ مستحم , (TA,) or مُسْتَحَمَّةٌ, (Mgh,) A place in which one washes with hot water. (Mgh, * TA.)

يَحْمُومٌ
يَحْمُومٌ يحموم : see أَحَمُّ, in two places. ― -b2- Also Smoke: (S, M, K:) or black smoke: (Bd in lvi. 42:) or intensely black smoke. (Jel ibid. and TA.) ― -b3- A black mountain: (K:) or a certain black mountain in Hell. (TA.) ― -b4- The canopy, or awning, that is extended over the people of Hell: so, as some say, in the Kur lvi. 42. (TA.) ― -b5- A certain bird: (K:) so called because of the blackness of its wings. (TA.) ― -b6- نَبْتٌ يَحْمُومٌ A plant, or herbage, green, full of moisture, and black. (TA.)

### Türkçe

حَمَّ
1 **حَمَّ** **حم** , (S, K,) bkz. ikinci şahıs **حَمِمْتَ**, muzâri‘ **حَمَ٣َ** , mastar **حَمٌّ**, (TA,) [yahut belki bu **حَمَمٌ** olmalıdır,] O (su) sıcak oldu. (S, K, TA.) ― -b2- **حَمِمْتُ**, muzâri‘ **حَمَ٣َ** , (K,) mastar **حَمَمٌ**, (S, K,) Ben **أَحَمّ** oldum yahut **أَحَمّ** oldum; siyah mânâsına gelir; (S, K; [sonrakine göre, ve El-Hejeree’ye göre, bu sıfat beyaz mânâsına da gelir; fakat TA’dan anlaşılıyor ki burada yalnız birincisi kastedilmiştir; ve fiil aslında “ısı ile siyahlaştırılmış oldum” mânâsına gelir;]) ve yine ↓ **اِحْمَوْمَيْتُ** [aslında **اِحْمَوْمَمْتُ**, yahut **حَمَى**’dan, bkz.], ve ↓ **تحمّمت**, (K, [TA’da düşürülmüştür,]) ve ↓ **تَحَمْحَمْتُ**. (K, TA: sonuncusu CK’de **تَحْمَمْتُ** diye yazılmıştır.) ― -b3- **حَمَّ الجَمْرُ**, bkz. ikinci şahıs **حَمِمْتَ**, muzâri‘ **حَمَ٣َ** , mastar **حَمَمٌ**, Közler, alevlenmesi kesildikten sonra, yahut söndükten sonra, siyah oldu: (Msb:) yahut **حَمَّتِ الجَمْرَةُ**, (S, K,) ikinci şahıs yukarıdaki gibi, (TA,) muzâri‘ **حَمَ٣َ** , kor, (S, K,) bir kömür parçası oldu, yahut kül oldu. (S.) -A2- , **حَمَّهُ** (S, K,) muzâri‘ **حَمُ٣َ** , (S,) mastar **حَمٌّ**, (TA,) O onu, yani suyu, (S, K, TA,) ateşle ısıttı; (TA;) ve yine ↓ **احمّهُ**, (S, K,) ve ↓ **حمّمهُ**. (K.) Şöyle dersin: لَنَا المَآءَ ↓ **أَحِمُّوا**, (TA,) yahut مِنَ المَآءِ (S,) Bizim için suyu, yahut sudan bir miktarı, ısıtınız. (S, TA.) ― -b2- O onu ısıttı; onun içinde ateş yaktı; onu ısıtmak için içine odun doldurdu; yahut onu yakıtla tam ısıttı; yani bir fırını. (K, * TA.) ― -b3- **حَمَّ الأَلْيَةَ**, (S,) yahut **الشَّحْمَةَ**, (K,) muzâri‘ **حَمُ٣َ** , (S,) mastar **حَمٌّ**, (TA,) O [kuyruk yağını, yahut yağ parçasını] eritti. (S, K.) ― -b4- **حَمَّ نَفْسَهُ**: bkz. 4 ― -b5- **حُمَّ** O (bir adam, S) hummalı oldu, yahut hummaya tutuldu; yahut humması vardı, yahut hummadan hasta idi: (S, Mgh, Msb, K:) yahut kişi [kendi hakkında] şöyle der: **حُمِمْتُ حُمَّى**, (K, TA, [CK’de yanlış olarak **حَمَمْتُ**,]) **حُمَّى**’yı ISd, **بُشْرَى** ve **رُجْعَى** gibi bir mastar saymıştır; (TA;) ve yalın isim [ayrıca] **حُمَّى**’dır: (K:) [yahut mastar **حَمٌّ**’dur; zira] şöyle dersin: **حُمِمْتُ حَمًّا**; ve yalın isim **حُمَّى**’dır. (L.) Ve **حُمَّ عَلَى طَعَامٍ** O, [belli] bir yiyecek yemekten dolayı hummaya tutuldu. (K, * TA.) Ve **حمّ**, [görünüşe göre **حُمَّ**,] mastar **حُمَامٌ**, deve hakkında söylenir: O hummaya tutuldu. (TA. [Aşağıda **حُمَامٌ**’a bkz.]) ― -b6- **حَمَّهُ** bir iş, bir olay, yahut bir hâl hakkında söylenir: bkz. 4. ― -b7- **حَمَّ ارْتِحَالَ**, **البَعِيرِ**, (Fr, S, K,) muzâri‘ **حَمُ٣َ** , (S,) O, devenin yürüyüşünü yahut hareket edişini acele ettirdi. (Fr, S, K.) -A3- **حَمَّ لَهُ كَذَا**, ve ↓ **احمّ**, O (Allah) ona yahut onun için böyle bir şeyi takdir etti, yahut tayin etti. (K, TA.) Ve **حُمَّ**, (S, K,) mastar **حَمٌّ**, (K,) yahut **حُمُومٌ**, (Har s. 347,) O (bir şey, S, yahut bir olay, K) takdir edildi, yahut tayin edildi; (Sudot;, K;) ve yine ↓ **أُحِمٌ**. (S.) Ve **حُمَّ لَهُ ذٰلِكَ** Bu, ona yahut onun için takdir edildi, yahut tayin edildi. (K.) -A4- **حَمَّ حَمَّهُ**, (S, K,) muzâri‘ **حَمُ٣َ** , (S,) **قَصَدَ قَصْدَهُ** ile aynı mânâdadır [**أَبَّ أَبَّهُ** gibi, bkz.; bu mânâda **حَمَّ**, **أَمَّ**’nin bir lehçe varyantıdır; yine **أَبَّ** de böyledir]. (S, K.) ― -b2- Geçişli bir fiil olarak ayrıca 4’e de bkz.

حمّمهُ
2 **حمّمهُ** **حمم** **حممه** **حممة** : bkz. 1. ― -b2- Ayrıca, (S, Msb, K, *) mastar **تَحْمِيمٌ**, (Msb,) O, (S Msb, K) onun (bir adamın, S) yüzünü, (S, K,) yahut onu, yani kişinin yüzünü, (Msb,) kömürle kararttı. (Sudot;, Msb, K.) [Bundan dolayı,] **حُمِّمَ وَجْهُ الزَّانِى** Zina edenin yahut zâniyin yüzü [kömürle] karartıldı. (Mgh. [جبه maddesinde 2’ye bkz.]) ― -b3- [Fiili lâzım kullanarak,] ayrıca şöyle dersin: **حَمَّمَ رَأْسُهُ** Onun başı tıraştan sonra siyah oldu: (S, Mgh, TA:) [yani] başının saçı, tıraş edildikten sonra [yeniden] çıktı. (K.) Ve bundan dolayı, saç hakkında söylenen **حمّم بِالمَآءِ**, O, su ile siyahlaştırıldı: çünkü saç, seyrek taranması yahut yağlanması sebebiyle dağınık yahut karmakarışık olduğunda tozlanır; su ile yıkandığında ise siyahlığı ortaya çıkar. (TA.) Ve **حمّم الغُلَامُ** Oğlanın yahut delikanlının sakalı göründü. (K.) Ve **حمّم الفَرْخُ** Yavru kuşun tüyü çıktı: (S, K:) yahut onun ince tüyü. (TA.) Ve **حَمَّمَتِ الأَرْضُ** Yerin otu göründü; siyaha meyleden yeşil renkte. (K.) -A2- **حمّم امْرَأَتَهُ**, (S, K,) mastar **تَحْمِيمٌ** (Mgh, TA) [ve **تَحِمَّةٌ**], O, boşamadan sonra karısına bir hediye verdi: (S, M, K: *) K’daki açıklama **مَتَّعَهَا بِالطَّلَاقِ**, [S ve] M’de olduğu gibi, **متّعها بِشَىْءٍ بَعْدَ الطَّلَاقِ** olmalıdır. (TA.) Fiil, **أَعْطَى** mânâsında olduğu için iki mef‘ûllüdür: şu ibarede olduğu gibi, **حَمَّمَهَاخَادِمًا سَوْدَآءَ** O, boşamadan sonra ona siyah bir kadın hizmetçi verdi: yahut bu, **حَمَّمَهَابِهَا** yerine olabilir. (TA.) [Bundan dolayı,] **ثِيَابُ التَّحِمَّة** Bir adamın, boşamadan sonra hediye verdiğinde karısını giydirdiği elbise. (K, TA.)

حامّهُ
3 **حامّهُ** **حام** **حامه** **حامة** , mastar **مُحَامَّةٌ**, **قَارَبَهُ** ile aynı mânâdadır [görünüşe göre “ona yahut ona yaklaştı” mânâsında]. (K.) Ve **حَامَمْتُهُ**, (mastar yukarıdaki gibi, K,) Ben ondan bir şey elde etmeyi istedim yahut aradım; yahut ondan bir şey talep ettim. (El-Umawee, S, K.)

احمّهُ

4 **احمّهُ** **احمه** **احمة** **أحم** **أحمى** **أحمه** **حام** **حم** **حمى** **حمي** **وحم**: **حَمَّهُ** ve **حَمَّمَهُ** ile eşanlamlıdır: 1’e bak, iki yerde. ― -b2- Ayrıca onu (yani başka bir adamı) **حَمِيم** ile [yani sıcak su ile] yıkadı. (S.) Ve **احمّ نَفْسَهُ** kendisini soğuk su ile yıkadı, (K,) IAar’a göre: fakat başkalarına göre, sıcak su ile; nitekim **نَفْسَهُ** ↓ **حَمَّ** da böyledir: ve **حُمُومٌ** [**حَمَّ**’ın bir mastarıdır ve] kişinin kendisini yıkaması anlamına gelir; fakat avam lehçesindendir. (TA. [10’a da bak.]) ― -b3- O (Allah) ona ateşli bir hastalık verdi, yahut onu ateşli kıldı. (S, Msb, K.) ― -b4- O (bir iş, bir olay yahut bir hâl) onu kaygılandırdı, huzursuz etti yahut kederlendirdi; eşanlamlısı **أَهَمَّهُ**; (S, K;) nitekim ↓ **حَمَّهُ** da böyledir. (K.) Ve **أُحِمَّ** O (bir adam) şaşkınlık, hayret, korku, sabırsızlık, huzursuzluk yahut çalkantı, ve kaygı yahut keder ile etkilendi. (TA.) -A2- O (Allah) onu **أَحَمّ** kıldı, yahut **أَحَمّ** olmasına sebep oldu, (S, K,) yani siyah. (S.) -A3- Onu yaklaştırdı, yahut yaklaşmasına sebep oldu. (Msb.) -A4- **أَحَيَّتِ الأَرْضُ** Yerde ateş vardı: (S, K:) yahut yerde çok ateş vardı. (TA.) -A5- **احمّ** yaklaştı, yahut yaklaştı; (S, Msb, K;) nitekim ↓ **حَمَّ** da böyledir, [Ham s. 350’de **حُمَّ** yazılmıştır,] muzârîsi **حَمِ٣َ**, mastarı **حَمٌّ**: (Msb:) hazır oldu yahut hazır hâle geldi: (K:) vakti yaklaştı yahut geldi; nitekim **اجمّ** de böyledir: Ks böyle der; ve böylece bu son fiil As tarafından açıklanmıştır; fakat o, bu anlamda **احمّ**’ı bilmezdi. (S, TA.) Sen dersin ki, **أَحَمَّتِ الحَاجَةُ** ve **اجمّت** İhtiyaç nesnesi yaklaştı; (ISk, TA;) ve ikisi de Fr tarafından zikredilmiştir. (S.) Ve **احمّ قُدُومُهُمْ** ve **اجمّ** Onların gelişi yaklaştı. (Fr, TA.) Kilلbeeyeh der ki, **احمّ رَحِيلُنَا فَنَحْنُ سَائِرُونَ غَدًا** [Bizim ayrılışımız yaklaştı ve biz yarın gidiyoruz]: ve **اجمّ رحيلنا فنحن سائرون اليَوْمَ** [Bizim ayrılışımız kararlaştırıldı ve biz bugün gidiyoruz]; yani bugün gidişimizi kararlaştırdık. (TA.) -A6- **أَحَمَّ لَهُ كَذَا**; ve **أُحِمَّ**: 1’e bak, paragrafın sonuna yakın.

5 **تَحَمَّ٣َ** 1’e bak: -A2- ve 10’a da bak.

**احتمّ**

8 **احتمّ** **احتم** **أحتم** **حتم** **ٱحتمى** Kaygılandı, huzursuz oldu yahut kederlendi; eşanlamlısı **اهتمّ**, (S, TA,) **لَهث** onun için; sanki kendisine yakın ve sevgili biri içinmiş gibi: (TA: [**حَمِيمٌ**’e bak:]) yahut kaygılandı, huzursuz oldu yahut kederlendi ve uykusuz kaldı: (Ham s. 90:) yahut geceleyin kaygılandı, huzursuz oldu yahut kederlendi: (K, ve Ham aynı yer:) **اِهْتِمَام**, [çoğu kez] gündüz olması bakımından **اِحْتَمَام**’dan ayrılır: (Ham s. 433:) ve kaygı, huzursuzluk yahut keder sebebiyle uyumadı. (K.) Ve **احْتَمَّتِ العَيْنُ** Göz, ağrısız olarak uykusuz oldu yahut uykusuz hâle geldi. (K.) Ayrıca **احتمّ لِفُلَانٍ** O, falana karşı keskin, aceleci yahut çabuk öfkelenir oldu. (TA.)

**استحمّ**

10 **استحمّ** **أستحم** **استحم** **ٱستحم** Sıcak su ile yıkandı: (S, Msb, K: yahut K’nın bazı nüshalarına göre, **استحمّ بِالحَمِيمِ** bu anlama sahiptir:) bu, asıl anlamdır: (S:) sonra, (S, Msb,) kullanımın çokluğu sebebiyle, (Msb,) herhangi bir su ile yıkandı anlamına kullanıldı. (S, Msb. [4’e de bak.]) ― -b2- **حَمَّام**’a [yahut sıcak hamama] girdi: (Mgh, TA:) ↓ **تحمّم** [bu anlamda] yerleşik bir otoriteye sahip değildir. (Mgh.) ― -b3- Terledi: (S, K:) bir adam hakkında söylenir, (TA,) ve bir at hakkında (S, TA) yahut benzeri bir hayvan hakkında. (TA.)

12 **اـِحْمَوْمَ٣َ** 1’e bak, ikinci cümle.

**حَمْحَمَ**

R. Q. 1 **حَمْحَمَ** **حمحم**, [mastarı **حَمْحَمَةٌ**,] O (bir at) yem istediğinde sesini çıkardı, [yahut kişnedi]; nitekim ↓ **تَحَمْحَمَ** da böyledir: (S:) Az’a göre, **حَمْحَمَةٌ**, atın yem istediğinde; yahut alıştığı efendisini gördüğünde ve ona karşı ünsiyetle davrandığında çıkardığı sesin taklidi olan bir kelime gibidir: (TA:) yahut, efendisinin ona şefkat duyması için, bir çeşit özlemli sesle atın ses çıkarması anlamına gelir; nitekim ↓ **تَحَمْحُمٌ** da böyledir: (EM s. 250:) yahut, bir **بِرْذَوْن**’un [yahut binek atının, yahut benzerinin] yüksek olmayan bir ses [yahut kişneme] çıkarması; ve [iyi cins] bir atın **صَهِيل**’den [yahut alışılmış kişnemeden] daha yüksek olmayan bir ses çıkarmasıdır: (Lth, TA:) yahut, **برذون**’un arpa istediğinde ses çıkarmasıdır: (K, * TA:) ve atın **عِرّ**’i yahut **عِزّ**’i, [K’nın farklı nüshalarına göre; fakat her biri, sesin yahut haykırışın kekelemesi anlamındaki **عِىّ** için, görünüşe göre bir yanlış yazımdır,] kişnemede kesilip kalınca yahut durunca, onu [tamamlamak için] kendi kendine yardım araması; nitekim ↓ **تَحَمْحُمٌ** da böyledir: (K:) ve boğanın ineğe atlama isteğiyle ses çıkarmasıdır. (Az, K.)

**تَحَمْحَمَ**

R. Q. 2 **تَحَمْحَمَ** **حمحم** **تحمحم**: 1’e bak, ikinci cümle: -A2- ve R. Q. 1’e de bak, üç yerde.

**حٰم**

**حٰم** **حٰم**: **حَامِيم**’e bak, baştan sona.

**حَمٌ**

**حَمٌ** **حذم**: **حمو** maddesine bak.

**حَمٌّ**

**حَمٌّ** **حم** , [CK’de hatalı olarak **حُمّ** ,] **ظَهِيرَة**’nin [yahut yazın öğle vaktinin] sıcağının şiddeti, yahut yoğunluğu. (K, TA.) Şöyle dersin: أَتيْتُهُ **حَمَّ الظَّهِيرَةِ** [yazın öğle vaktinin sıcağının şiddeti sırasında ona geldim]. (TA.) ― -b2- Bir şeyin ana, yahut baş, kısmı; (K;) ve كذلك, **حُمَّةٌ** ibaresinde **حُمَّةُ الحَرِّ** [sıcağın ana, yahut baş, kısmı]. (S, TA.) ― -b3- Ayrıca **حَمِيمَةٌ**’ye bak. ― -b4- Eritme [yağın eritilmesi] sonrasında **أَلْيَة**’nin [yahut koyunun kuyruğunun] kalıntısı: ة ile isim birimi: ve ondan erimiş olan şey: (S:) yahut **الالية**’nin, içinde hiçbir yağ kalmadığında, birinin iç yağını erittiği kısmı; (As, T, K,) (As, T, TA;) ve yağdan: ة ile isim birimi: yahut erimiş yağın kalanı: (K:) Az’a göre doğru açıklama As’ınkidir: fakat o ekler: Ben Arapların devenin hörgücünden erimiş olana da böyle ad verdiklerini işittim: ve hörgüce **الشَّحْمُ** adını verdiler. (TA.) ― -b5- Mülk; yahut davar ve benzeri; ve eşya, meta, yahut ev eşyası ve aletleri. (Sh, TA.) -A2- **مَا لَهُ سَمٌّ وَلَا حَمٌّ غَيْرُكَ**, (S,) yahut **ماله حَمٌّ ولا سَمٌّ**, (K,) ve **ولا حُمٌّ**, (S,) yahut **حُمٌّ ولا سُمٌّ**, (K,) ve **حَمٌّ ولا رَمٌّ**, ve **ولا رُمٌّ** **حُمٌّ**, (TA,) Onun zihninde senden başka bir maksat yoktur; eş anlamlısı **هَمٌّ**: (S, K, * TA: [ayrıca سمّ maddesine de bak:]) yahut **ما له حمّ ولا سمّ**, (K,) yahut **حمّ ولا رمّ**, (TA,) “azı da çoğu da yoktur” demektir. (K, TA.) ― -b2- Ve **مَالِى مِنْهُ حَمٌّ**, (S,) yahut **عَنْهُ**, (K,) ve **حُمٌّ**, (S, K,) ve **رَمٌّ**, ve **رُمٌّ**, (TA,) Ondan kendimi ayırmaya, yahut ondan sakınmaya, hiçbir imkânım, yahut yolum, yoktur. (S, K, * TA.)

**حُمٌّ**
**حُمٌّ** **حم** : üç yerde **حَمٌّ**’e bak.

**حَمَّةٌ**
**حَمَّةٌ** **حم حمه حمة** Sıcak su kaynağı, (IDrd, S, Mgh, K,) ki hastalar onunla kendilerini tedavi etmeye yönelirler. (IDrd, S, K.) Bir rivayette, (S, TA,) âlimin (**العَالِم**) **حَمَّة** gibi olduğu söylenir, (S, Mgh, TA,) ki uzağın ona başvurduğu, yakının ise onu ihmal ettiği. (TA.)

**حُمُّةٌ**
**حُمُّةٌ** **حم حمه حمة** : **حُمُّى**’ya bak: ― -b2- ve ayrıca **حَمٌّ**’e de bak. ― -b3- Ayrıca, birbirleriyle karşılaşan iki ordunun hareketlerinin şiddeti ve ana kuvveti. (Bir rivayetten TA.) ― -b4- Mızrak ucunun keskinliği. (TA.) ― -b5- Akrebin zehri, yahut toksini: (TA:) IAar’a göre **حُمَةٌ**’nin bir lehçe varyantı; (K,) fakat başkaları teşdîdi caiz görmezler, [ve onların arasında J de vardır,] ve kelimenin aslının **حُمَوٌ** olduğunu ileri sürerler. (TA.) ― -b6- Ayrılığın hükmedilmiş, yahut takdir edilmiş, bir hâli: (S, K:) ve ölümün; (TA;) كذلك **حِمَامٌ**: (S, K:) şöyle dersin **حِمَامُ المَوْتِ**, ve **الحِمَامُ** tek başına, عَتَبَ maddesinde zikredilen bir beyitte olduğu gibi [bkz.]: (TA:) **حُمَّةٌ**’nin çoğulu **حُمَمٌ** ve **حِمَامٌ**’dır. (K.) -A2- Karalık; (S, TA;) **أَحَمُّ** sıfatının delalet ettiği renk: (S, K:) **دُهْمَة** [yahut karalık] ile **كمْتَة** [yahut siyaha çalan kızıllık] arasında bir renk; **حُوَّة** diye adlandırılana nispetle [derinlikte yahut parlaklıkta] daha aşağı [olan]. (M, K.) ― -b2- Tereyağının ve benzerinin, tulumun dibindeki siyah tortusu. (TA.) -A3- Ayrıca **حُبَّةٌ** ile aynı: şu ibarelerde olduğu gibi **فُلَانٌ حُمَّة نَفْسِى** [falanca, nefsimin sevgilisidir] (Az, TA) ve **هُوَ مِنْ حُمَّةِ نَفْسِى** [o, nefsimin sevgilisindendir]: ve **م**’nin **ب**’nin yerine bir bedel olduğu söylenmiştir. (TA.) [Ayrıca, **أَحَمُّ**’e de bak; o, **أَحَبُّ** ile eş anlamlı olarak kullanılır.]

**حِمَّةٌ**
**حِمَّةٌ** **حم حمه حمة** : iki yerde **حَمِيمٌ**’e bak. -A2- Ayrıca ölüm; yahut ömrün takdir edilmiş süresi: (K:) çoğulu **حِمَمٌ**. (TA.)

**حُمَمٌ**
**حُمَمٌ** **حمم** Odun kömürü: (S, Mgh, K:) yahut soğuk kömür: (TA:) yahut yanmış odun ve benzeri: (Msb:) yahut birbirini tutmayan kömür: (Msb, قبس maddesinde isim biriminin açıklamasında:) ve kül: ve ateşin yaktığı her şey: (S, TA:) ة ile isim birimi: (S, Msb, K:) ki mecazen (mecazî olarak:) canlı kömürlere [yahut bir canlı kömüre] uygulanır. (Msb.) [Bundan dolayı] isim birimi ayrıca (varsayılan mecaz olarak:) ten renginin karalığı anlamında da kullanılır. (Lukmلn Ibn- 'ءd rivayetinden TA.) Ve **جَارِيَةٌ حُمَمَةٌ** (varsayılan mecaz olarak:) siyah bir kız yahut kadın köle demektir. (TA. [Ayrıca **أَحَمُّ**’e de bak.])

**حَمَامٌ**

**حَمَامٌ** حمام [Yabanî ve evcil güvercin; fakat daha doğru olarak birincisi; ve bazen güvercin türünü belirtmekle sıkı biçimde sınırlı değildir:] evlere bağlı kalmayan, bilinen belirli bir yabanî kuş: (ISd, K:) yahut her türlü boyunlu yahut halkalı kuş; (S, Msb, K;) Araplarda da böyledir; **فَوَاخِت** ve **قَمَارِىّ** ve **سَاقُ حُرّ** ve **قَطَا** ve **وَرَاشِين** ve benzerleri gibi, (S, Msb,) ve evcil [güvercinler] (**الدَّوَاجِن**) de, (El-Umawee, S, Msb,) yavrularını elde etmek maksadıyla evlere alınanlar; (El-Umawee, S;) avamın ise bu adı yalnızca sonuncuya uyguladığı: Ks’ye göre, o yabanî [tür]dür; ve **يَمَام** evlere bağlı kalandır: As’a göre, ikincisi **حَمَام وَحْشِىّ** [yahut yabanî güvercin]dir; çöl kuşlarından bir tür: (S, Msb:) yahut Esh-Shلfi'ee’ye göre, **حَمَامٌ**, fiil **عَبَّ** ile gösterilen tarzda [yani kesintisiz] içen ve ötüşen her türlü kuş demektir; **قَمَارِىّ** ve **وَرَاشِين** ve **فَوَاخِت**’i kapsar; boyunlu yahut halkalı olsun olmasın; evcil yahut yabanî: (Az, TA:) onun eti cinsel kuvveti güçlendirir, menî sıvısını ve kanı artırır; onu canlı iken yarıp akrep sokulan yere koymak denenmiş bir devadır; ve kanı burun kanamasını durdurur: (K:) tekil isim (n. un.) ة iledir; (S, Msb;) ve bu, erkeğe ve dişiye uygulanır: (S Msb, K:) ve aynı şekilde, **حَمَامٌ** da; çünkü ة, dişilik yapmak için değil, birliğe tahsis için eklenir: (S:) fakat erili ayırt etmek için, **رَأَيْتُ حَمَامًا عَلَى حَمَامَةٍ** diyebilirsin, yani bir erkek [güvercin]i bir dişi [güvercin]in üzerinde gördüm: (Zj, Msb:) ancak ISd ve K’ye göre, **حَمَامٌ** [tek] erkeğe uygulanmamalıdır: (TA:) Homeyd Ibn-Thowr’un, **حُرٌّ** maddesinde zikredilen bir beytinde, tekil isimle bir **قُمْرِيَّة** kastedilmiştir: **حمامة**’nin çoğulu **حَمَامٌ**’dur, (S,) [yahut daha doğrusu bu, topluluk cins ismidir,] ve **حَمَائِمُ** (S, K) ve **حَمَامَاتٌ**: (S:) ve bazen **حَمَامٌ** tekil olarak kullanılır: [yukarıdaki bir örnekte olduğu gibi: ve] Jirلn-el-'Owd der ki,
وَذَكَّرَنِى الصِّبَا بَعْدَ التَّنَائِى
حَمَامَةُ أَيْكَةٍ تَدْعُو حَمَامَا
[Uzaklaşmadan sonra, bir çalılık dişi güvercini bir erkek güvercini çağırırken bana gençliği hatırlattı]: bir şair de der ki,
حَمَامَا قَقْرَةٍ وَقَعَا فَطَارَا
[Bir çöl parçasının iki güvercini kondu da uçtu]: ve El-Umawee, **حَمَام**’ın evcil [güvercinler]e uygulanmasına örnek olarak şunu nakleder,
قَوَاطِنًا مَكَّةَ مِنْ وُرْقِ الحَمَى
[Mekke’de ikamet eden, beyaz olup siyaha meyleden renkteki güvercinlerden]; burada **الحمى** [yahut daha doğrusu **الحَمَا** yazılmalıdır] ile **الحَمَام** kastedilmiştir. (S.)

**حُمَامٌ**
**حُمَامٌ** حمام Develerin (**حُمَّى**) humması; (S;) bunun gibi ↓ **حُمَّآءُ** da: (TA:) yahut bütün hayvanların, (K, TA,) develer dâhil: (TA:) ISh’ye göre, develer hurma çekirdekleri yediklerinde, [ki bunlar çoğu kez onlara yem olarak verilir,] [bazen] **حُمَام** ve **قُمَاح** ile etkilenirler; bunlardan birincisi, beden çamurla yahut kil ile sıvanıncaya kadar deriyi etkileyen bir sıcaklıktır; bunun sonucunda bol otlağı terk ederler ve yağları gider; ve bu onlarda bir ay sürer, sonra geçer. (Az, TA.) ― -b2- **حُمَامُ قُرٍّ** İnsanları etkileyen **مُوم** denilen hastalık. (TA.) ― -b3- Ayrıca **حَمِيمٌ**’e bak. -A2- Soylu bir reis yahut efendi: (K:) Az tarafından aslının **هُمَامٌ** olduğu düşünülür. (TA.)

**حِمَامٌ**
**حِمَامٌ** حمام : eşanlamlısı **حُمَّةٌ**’ye bak; bunun aynı zamanda bir çoğuludur. (K.)

**حَمِيمٌ**
**حَمِيمٌ** حميم **قَيْظ** [yahut yaz: yahut Süreyyâ’nın fecrî doğuşundan (Hicret yılında yaklaşık 13 Mayıs eski takvim) Canopus’un fecrî doğuşuna (aynı dönemde yaklaşık 4 Ağustos eski takvim) kadar yazın en şiddetli sıcağı: yahut sıcağın şiddeti]: (S, K:) yahut yaklaşık yirmi gecelik bir süre; **الدَّبَرَان**’ın [fecrî] doğuşunda (Hicret yılında yaklaşık 26 Mayıs eski takvim) başlayan. (AZ, T voce **نَوْءٌ**.) ― -b2- Kendisiyle tütsü yapılan canlı kömürler. (IAar, Sh.) ― -b3- Sıcak su; (T, S, ISd, Mgh, Msb, K;) bunun gibi ↓ **حَمِيمَةٌ** de: (S, ISd, K:) yahut **مَآءٌ حَمِيمٌ** böyledir: (Msb:) çoğulu **حَمَائِمُ**; (K;) yani IAar’a göre **حَمِيمٌ**’in çoğulu; fakat ISd’ye göre **حَمِيمَةٌ**’nin [çoğulu]. (TA.) ― -b4- Ve soğuk su: (K:) yahut suya uygulandığında soğuk; IAar’a göre bir şairin şu sözünde olduğu gibi,
وَسَاغَ لِىَ الشَّرَابُ وَكُنْتُ قِدْمًا
أَكَادُ أَغَصُّ بِالمَآءِ الحَمِيمِ

[Ve şarap bana yutması kolay oldu; hâlbuki ben, eski zamanda, soğuk su ile neredeyse boğulacak olurdum]: (Az, TA:) böylece iki zıt mânayı taşıyarak. (Az, K.) ― -b5- Şiddetli sıcaklık vaktinde gelen yağmur; (S;) yahut sıcaklık şiddetli olduktan sonra, (M, K,) çünkü o sıcaktır; (M;) yahut **صَيْف** [yahut yaz] içinde, yer sıcak iken. (TA.) ― -b6- (mecaz:) Ter; (Az, S, A, K;) ve yine ↓ **حِمَّةٌ**: (Az, A, K:) ve ↓ **حُمَامٌ**’un atların terini ifade ettiği söylenir. (Ham s. 92.) Denir ki, (hamama girmiş bir kimseye, A, TA,) **طَابَ حَمِيمُكَ** ve ↓ **طَابَتْ حِمَّتُكَ**, mânası: Terin iyi olsun, yahut hoş olsun; (Az, A, K;) ve bunun sonucu olarak, Allah bedenini sağlam, yahut sıhhatli kılsın: (A, TA:) yahut birincisi yukarıdaki gibi mânaya gelebilir, yahut yıkanman iyi olsun, yahut hoş olsun: (IB:) ↓ **طَابَ حَمَّامُكَ** denmemelidir, (K, TA,) her ne kadar MF onu savunsa da. (TA.) -A2- Bir akraba, (Lth, S, K,) ki onun hâli için kaygılanınır yahut onun için gayret gösterilir, (S,) yahut sevilen ve kendisi tarafından sevilinen: (Lth, K:) yahut şefkatli, yahut merhametli bir akraba; ki hısımlarını korumakta keskin, yahut acelecidir: yahut bir sevgi nesnesi; sevilen bir kimse: (TA:) yahut bir adamın kardeşi; onun dostu, yahut gerçek dostu; çünkü onun için kaygılanan, yahut gayret gösteren: (Ham s. 90:) ve ↓ **مُحِمٌّ** aynı mânayı ifade eder: **حميم**’in çoğulu **أَحِمَّآءُ**’dur: ve bazen **حَمِيمٌ** çoğul olarak, ve müennes olarak kullanılır; (K;) tekil ve müzekker olarak da. (TA.) ― -b2- **الحَمِيمُ بِالحَاجَةِ** İhtiyaç nesnesini elde etmeye kendini adayan; onun için gayret gösteren. (TA.) Bir şair der ki,
وَلَا يُدْرِكُ الحَاجَاتِ اـِلَّا حَمِيمُهَا
[Ve ihtiyaç nesnelerini ancak onları elde etmeye kendini adayan; onlar için gayret gösteren kimse elde eder]. (IAar, TA.)

**حَمَامَةٌ**
**حَمَامَةٌ** حمام حمامه حمامة **حَمَامٌ**’un [bkz.] isim birimi. (S, Msb.) ― -b2- [Bundan dolayı, görünüşe göre,] (mecaz kabul edilen:) Bir kadın: yahut güzel bir kadın. (K, TA. [CK’de yalnız ikincisi.]) -A2- Göğsün yahut sadrın ortası. (K, TA.) Bir atın **قَصّ**’u [yahut göğüs, yahut göğsün başı, yahut göğsün başındaki çukur, yahut göğsün ortası, yahut sternum]. (K.) Bir devenin göğsü üzerindeki nasırlı çıkıntı. (K.) ― -b2- Bir kovanın makarasının kasnağı. (K.) ― -b3- Bir kapının halkası. (K.) ― -b4- Bir **قَصْر**’un [yahut sarayın, vb.] temiz avlusu. (K.) -A3- Yine bir sonraki paragrafa bak.

**حَمِيمَةٌ**
**حَمِيمَةٌ** حميم حميمه حميمة : **حَمِيمٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca ısıtılmış süt. (K.) -A2- Ayrıca, (S, K,) ve yine ↓ **حَمٌّ**, (K, TA, [CK’de yanlışlıkla, **حُمّ**]), (mecaz:) sığır yahut başka maldan, (S,) yahut develerden: (K:) yüksek kıymette tutulan, değerli, yahut mükemmel, yahut seçme, yahut en iyi olanları ifade eden **حَمَائِمُ**’un tekili: (S, K, TA:) ve Kr’ye göre, tekil bu mânada çoğul olarak kullanılır: (ISd, TA:) ↓ **حَمَامَةٌ** dahi sığır yahut başka malın seçmesini, yahut en iyisini ifade eder; ve yine ↓ **حَامَّةٌ**, develerden: (K:) yahut **اـِبِلٌ حَامَّةٌ** dersin, mânası: mükemmel, yahut seçme develer. (S.)

**حُمَيْمَةٌ**
**حُمَيْمَةٌ** حميم حميمه حميمة ; K’ye göre **حُمَيْمَاتٌ**, fakat bu çoğuldur; (TA;) Canlı bir kor; eş anlamlısı **جَمْرَةٌ**: (K, TA:) yahut kızıllık; eş anlamlısı **حُمْرَةٌ**: (CK, ve K’nin bir yazma nüshasında da böyle:) [Freytag’ın Lex.’inde, çoğulun derinin kızıllığı mânasında olduğu açıklanmıştır; ve yine ↓ **حُمَامَى**.]

**حُمَامَى**
**حُمَامَى** حمام حمامى حمامي : hemen önce gelen şeye bak.

**حَمَامِىٌّ**
**حَمَامِىٌّ** حمام حمامى حمامي **حَمَام** uçuran, ve onları [mektup taşıyıcıları olarak] çeşitli şehirlere yahut ülkelere gönderen kimse. (TA.)

**حُمّى**
**حُمّى** حم حمى حمة حمي , (S, K, vb.,) **حُمّ**’dan bir isim, (Lh, L, K,) eksik i‘rablı; çünkü [onu sona erdiren] müennes elif sebebiyle, (Msb,) Bir humma; bedenin ısındığı bir hastalık: **الحَمِيمُ**’den: aşırı sıcaklık sebebiyle böyle adlandırıldığı söylenir; buradan hadis, **الحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ** [Humma Cehennem’in hararetinden/exhalasyonundan(dır)]: yahut onda meydana gelen ter sebebiyle: yahut **الحِمَام**’ın [yani ölümün takdir edilmiş, yahut önceden belirlenmiş hâlinin] alâmetlerinden olduğu için; zira derler ki, **الحُمَّى رَائِدُ المَوْتِ** [Humma ölümün öncüsü olan haberci(dir)], yahut **بَرِيدُ المَوْتِ** [ölümün habercisi], yahut **بَابُ المَوْتِ** [ölüm kapısı]: (TA:) ve ↓ **حُمَّةٌ** aynı mânayı ifade eder: (K, TA:) birincinin çoğulu **حُمَّيَاتٌ**. (Msb.)

**حُمَّآءُ**
**حُمَّآءُ** حمآء : **حُمَامٌ**’a bak.

**حَمَّامٌ**
**حَمَّامٌ** حمام [Sıcak hamam;] belli bir yapı, (S,) iyi bilinen; (Msb;) terletmeye sebep olduğu için, yahut içindeki sıcak su sebebiyle böyle adlandırılmıştır; ISd’ye göre **الحَمِيمُ**’den türemiştir; (TA;) **دَيْمَاسٌ** ile aynı: (K:) müzekker cinstendir, (Mgh, K,) ve müennes de, (Mgh,) genellikle ikincisi; (Msb;) fakat bazıları onu müennes yapmanın hata olduğunu söyler, (MF, TA,) her ne kadar IB, bir müennes zamirin bir **حمّام**’a raci kılındığının iddia edildiği bir beyit nakletse de: (TA:) çoğulu **حَمَّامَاتٌ**; (S, Mgh, K;) Sb’ye göre, [tekil müennes olduğu için değil,] müzekker olduğu hâlde kırık çoğulu bulunmadığı için. (TA.) Yine **حَمِيمٌ**’e bak.

**حَمَّامِىٌّ**
**حَمَّامِىٌّ** حمام حمامى حمامي Bir **حَمَّام**’ın [yahut sıcak hamamın] sahibi [yahut işletmecisi]. (Mgh.)

**حُمْحُمٌ**
**حُمْحُمٌ** حمحم : **أَحَمُّ**’a bak.

**حِمْحِمٌ**
**حِمْحِمٌ** حمحم : iki yerde **أَحَمُّ**’a bak.

**حَامَّةٌ**

**حَامَّةٌ** حام حامه حامة: **الخَاصَّة** [yahut hususî, yahut özel, dostlar, yahut ünsiyet edilenler], (S, K,) aile ve çocuklardan (K) ve bir adamın akrabalarından (TA) oluşan. (K.) Şöyle dersin: كَيْفَ **الحَامَّةُ** وَ**العَامَّةُ** [hususî, yahut özel, dostlar vb. ile avam nasıldır?]. (S.) Ve **هٰؤُلَآءِ حَامَّةُ الرَّجُلِ**: Bunlar adamın akrabalarıdır. (Lth, S.) [Bkz. **حُمَّةٌ**, ve **أَحمُّ**.] ― -b2- Ayrıca **حَمِيمَةٌ**’ye de bak. ― -b3- Ayrıca **عَامَّةٌ** ile aynı mânâda. (K.) [Görünüşe göre bu anlam, S’deki şu sözlerin yanlış anlaşılması sebebiyle ona verilmiş olabilir: وَ**الحَامَّةُ** **الخَاصَّةُ** يُقَالُ كَيْفَ **الحَامَّةُ** وَ**العَامَّةُ**: fakat TK’ye göre, **جَاؤُوا حَامَّةً** denir; mânâsı **عَامَّةً**, yani: genel olarak, yahut umumen geldiler.]

**آلُ حَامِيمَ**
**آلُ حَامِيمَ** آل حاميم ve **ذَوَاتُ حَامِيمَ**, (K,) yahut ↓ **آلُ حٰم** ve **ذَوَاتُ حٰم**, (S,) bu durumda **آل**’in, **آلُ فُلَانٍ**’da olduğu gibi öne getirilmesiyle, (Fr, S,) Kur’ân’ın (S, K) **حاميم** [yahut **حٰم**] ile başlayan (K) bazı sûreleri; [yani kırkıncı sûre ve onu izleyen altı sûre,] İbn-Mes‘ûd tarafından **دِيبَاجُ القُرْآنِ** diye adlandırılmıştır: (S:) **حَوَامِيم** denmemelidir: (K:) bu avamîdir: (S:) fakat şiirde vârid olmuştur. (S, K.) ― -b2- Ayrıca, (K,) I‘Ab’a göre, ↓ **حٰم** Allah’ın isimlerinden biridir; (Mgh;) yahut Allah’ın en büyük ismidir; (K;) bir rivayette geçer; onda şöyle denir: اـِنْ بُيِّتُّمْ فَقُولُوا **حٰم** لَا يَنْصَرُونَ; mânâsı: Geceleyin baskına uğrarsanız **حٰم** deyin; bunu dediğinizde onlar muzaffer kılınmayacaklardır: (Mgh:) yahut mânâ: [deyin ki] Ey Allah, onlar muzaffer kılınmayacaklardır; bir beddua olmayarak; çünkü öyle olsaydı **لَا يُنْصَرُوا** olurdu: (IAth, TA:) yahut bu bir yemindir; (Mgh, K;) ve rivayetin mânâsı: [deyin ki] Allah’a yemin olsun, muzaffer kılınmayacaklardır: fakat **حٰم** Allah’ın sayılmış isimleri arasında değildir: bu sebeple, burada onun, onunla başlayan Kur’ân’ın yedi sûresi mânâsında anlaşılması daha tercih edilir görülmüştür: (Mgh:) yahut **الرَّحْمٰنُ**’un kısaltmasıdır; onu tamamlamak için الرن harfleri eksiktir: (Zj, K:) yahut bazılarına göre, [**حُمَّ مَا هُوَ كَائِنٌ**, yani] **قُضِىَ مَاهُوَ كَائِنٌ** [vuku bulmakta olan şey hükme bağlanmıştır] demektir. (Az, TA.) Belirli ve müennes cinsiyetli olduğu için; yahut **قَابِيلُ** ve **هَابِيلُ** gibi yabancı bir vezinde olup (Ksh, Bd) belirli olduğu için, gayr-i munsariftir. (Ksh.)

**أَحَمُّ**
**أَحَمُّ** ذ: Siyah; (S, K;) herhangi bir şeye uygulanır; ayrıca ↓ **يَحْمُومٌ**, (K,) ve ↓ **حمِحِمٌ**, (As, K,) yahut bu, koyu siyah demektir, (S,) ve ↓ **حُمْحُمٌ**, (K,) ki IB bunu boyanın siyah bir tonu diye açıklar: (TA:) [birincinin müennesi **حَمَّآءُ**’dur: ve çoğulu **حُمٌّ**: ve] ↓ ikincinin çoğulu **يَحَامِيمُ**’dur; şiir zaruretiyle **يَحَامِمُ**. (Sb, TA.) Şöyle dersin: **رَجُلٌ أَحَمُّ**: siyah bir adam. (S.) Ve **رَجُلٌ أَحَمُّ المُقْلَتَيْنِ**: gözbebekleri siyah olan bir adam. (TA.) Ve **كُمَيْتٌ أَحَمُّ** [siyaha çalan doru at]: çoğulu **كُمْتٌ حُمٌّ**; bunlar deride ve toynakta atların en kuvvetlileridir. (S.) Ve ↓ **شَاةٌ حِمْحِمٌ**: siyah bir koyun yahut keçi. (TA.) Ve **لَيْلٌ أَحَمُّ**: siyah gece. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **الحَمَّآءُ**: insanın anüsü (**سَافِلَة**, S, yahut **اِسْت**, K): (S:) çoğulu **حُمٌّ**. (S, K.) ― -b3- Ve **أَحَمُّ**: henüz tüy ve temren takılmamış ok; eş anlamlısı **قِدْحٌ**. (K.) ― -b4- **حَمَّآءُ**, bir dudak (**شَفَةٌ**) ve bir dişeti (**لِثَةٌ**) için kullanıldığında, **دُهْمَةٌ** ile **كُمْتَةٌ** arasında bir renkte demektir. (M, TA. [Bkz. **حُمَّةٌ**.]) ― -b5- Bazılarına göre, (TA,) **أَحَمُّ** ayrıca beyaz mânâsına da gelir: böylece iki zıt mânâlı olur. (K, TA.) -A2- Ayrıca: daha hususî, yahut en hususî, ve daha sevgili, dost yahut benzeri. (Az, TA. [Bkz. **حُمَّةٌ**, ve **حَمِيمٌ**, ve **حَامَّةٌ**.])

**مُحِمٌّ**
**مُحِمٌّ** محم: **مَحَمَّةٌ**’ye bak: -A2- ve ayrıca **حَمِيمٌ**’e de bak.

**مِحَمٌّ**
**مِحَمٌّ** محم: **قُمْقُمَةٌ** ile aynı mânâda: (Mgh, Msb;) yani suyun ısıtıldığı bakır [yahut pirinç] kap; (KL, ve Msb’de madde قم,) uzun ve dar boyunlu: (KL:) yahut suyun ısıtıldığı küçük bir **قُمْقُم** [burada **قُمْقُمَةٌ** ile aynı mânâda]. (S.)

**مَحَمَّةٌ**
**مَحَمَّةٌ** محم محمه محمة, yiyeceğe [&c.] uygulanır, (TA,) ateşin her sebebi; yahut yenilmesinden dolayı kişinin ateşe tutulduğu şey: (K, * TA:) meselâ taze olgun hurma yemenin böyle olduğu söylenir. (TA.) Ve **أَرْضٌ مَحَمَّةٌ** (S, M, K) ve ↓ **مُحِمَّةٌ**, (M, K,) AAF tarafından zikredilmiş; fakat lugatçılarca, kıyasa uygun olması dışında bilinmemiştir, [fiiline, 4’e bak,] (M, TA,) içinde ateş bulunan bir yer: (S, K:) yahut içinde çok ateş bulunan. (K.)

**مَحْمُومٌ**
**مَحْمُومٌ** محموم: ateşli; yahut ateşe tutulmuş; yahut ateş hastası. (S, Mgh, Msb, K.) -A2- Suya uygulanır; **مَثْمُودٌ** gibi [bkz.]. (Az, TA.) -A3- Hükme bağlanmış; yahut tayin edilmiş. (S, TA.)

**مُحَامٌّ**
**مُحَامٌّ** محام محامي: bir işe **عَلَى أَمْرٍ** sürekli, sağlam, istikrarlı, sebatkâr, yahut sabit biçimde devam eden. (AZ, K. *)

**مُسْتَحَمٌّ**
**مُسْتَحَمٌّ** مستحم, (TA,) yahut **مُسْتَحَمَّةٌ**, (Mgh,) sıcak su ile yıkandığı yer. (Mgh, * TA.)

**يَحْمُومٌ**
**يَحْمُومٌ** يحموم: iki yerde **أَحَمُّ**’e bak. ― -b2- Ayrıca: duman: (S, M, K:) yahut siyah duman: (Bd, lvi. 42’de:) yahut koyu siyah duman. (Jel, aynı yerde, ve TA.) ― -b3- Siyah bir dağ: (K:) yahut Cehennem’de belirli bir siyah dağ. (TA.) ― -b4- Cehennem ehlinin üzerine gerilen gölgelik yahut tente: bazılarına göre Kur’ân’da lvi. 42’de böyledir. (TA.) ― -b5- Belirli bir kuş: (K:) kanatlarının siyahlığından dolayı böyle adlandırılmıştır. (TA.) ― -b6- **نَبْتٌ يَحْمُومٌ**: yeşil, rutubet dolu ve siyah bir bitki yahut ot. (TA.)
